Álemdik ekonomıkalyq qaýymdastyqta birlesken kásiporyndardyń mańyzy zor. Mine, osyndaı ózara yqpaldastyq jaǵdaıynda jumys jasap jatqan «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS – Aqtóbe óńirinen qara altyn óndiretin irgeli kásiporyndardyń qataryna jatady. Onyń quryltaıshylary seriktestiktiń 50 paıyz aksııasy paketin ustaıtyn «QazMunaıGaz»UK» AQ jáne 50 paıyz aksııasyna ıelik etetin «Caspian Investments Resources Ltd» kompanııasy bolyp tabylady. Al, «Caspian Investments Resources Ltd» kompanııasyna «LÝKOIL Oversız» jáne «Sinopec» kompanııalary tepe-teńdik negizde qatysady. Seriktestik oblystyń Muǵaljar jáne Baıǵanın aýdandary aýmaǵyndaǵy Álibekmola men Qojasaı munaı-gaz kondensatty ken oryndaryn ıgerip keledi. Bul ken oryndary Aqtóbe qalasynan 250-270 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan.
«Qazaqoıl Aqtóbe» JShS Álibekmola men Qojasaı ken oryndarynda kómirsýtek shıkizatyn óndirýmen 1999 jyldan bastap aınalysady. Qurylǵan kúnnen bastap kompanııa óńirdiń ekonomıkalyq damýyna eleýli úles qosyp keledi. Osy ken oryndarynan qara altynnyń alǵashqy mıllıon tonnasy 2004 jyldyń shilde aıynda óndirildi. Al týra toǵyz jyl ótken soń, 2013 jyly Álibekmola men Qojasaı munaı-gaz kondensatty ken oryndaryn qarqyndy ıgerýdiń nátıjesinde kásiporyn mereıli 10 mıllıon tonna munaı óndirý mejesine qol jetkizdi. Bul seriktestik munaı óndirý salasyndaǵy kóshbasshylardyń birinen sanalady. Sondaı-aq, ol áleýmettik jáne korporatıvtik jaýapkershiligi joǵary deńgeıdegi kompanııa retinde de tanymal kásiporyn. Mundaı jetistikterdiń negizi – ol adam faktory, atap aıtqanda, qyzmetkerlerdiń joǵary biliktiligi, kásiptik sheberlikteri, ozyq tehnologııalardy ıgerýge degen qulshynysy ekenin aıtý oryndy bolmaq. Qazir seriktestikte 606 adam eńbek etedi. Sońǵy eki jylda gaz óńdeý zaýytynyń paıdalanýǵa berilýine baılanysty jańadan 100-den astam jumys orny ashyldy.
Qýaty jylyna 420 mıllıon tekshe metr gaz óńdeıtin keshen munaıǵa ilespe gazdy kádege jaratýdyń memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda iske qosyldy. Ol Qojasaı ken ornyndaǵy gaz daıyndaý jáne Álibekmola ken ornyndaǵy gazdy keshendi óńdeý qondyrǵylary sııaqty eki nysannan turady. Gaz óńdeý kesheninde qurǵaq tazartylǵan gaz, tehnıkalyq propan – býtan qospasy, túıirshiktelgen tehnıkalyq kúkirt óndiriledi. Zaýytty iske qosý nátıjesinde óndiriletin munaıǵa ilespe gazdy tolyq óńdeý men kádege jaratýǵa, zııandy shyǵaryndylardy azaıtýǵa, ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa jáne oblystyń ońtústigindegi úlken aımaqty gazdandyrýǵa múmkinshilik týdy.
Kásiporynda halyqaralyq standarttar talaptaryna jaýap beretin eńbek pen qorshaǵan ortanyń qaýipsizdigi baǵdarlamasy engizilip, júzege asyrylýda. «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS-niń gaz óńdeý kesheni nysandary boıynsha memlekettik komıssııanyń jumysy aıasynda jáne qondyrǵylardyń jobalyq qýattarǵa shyǵarylýyna baılanysty 2014 jyldyń basynda Munaı jáne gaz vıse-mınıstri M.Myrzaǵalıev gaz daıyndaý jáne óńdeý nysandarynda bolyp, keshenniń tehnologııalyq jabdyqtarymen, ilespe munaı gazyn kádege jaratý prosesimen tanysty, «Munaıshy» vahtalyq kentin kórdi. Ol seriktestiktiń serpindi damyp kele jatqanyna rızashylyǵyn bildirdi.
«Qazaqoıl Aqtóbe» JShS áleýmettik baǵdarlamalardy júzege asyrýǵa aıryqsha kóńil bóletin kásiporyn bolyp tabylady. Kompanııa densaýlyq saqtaý, bilim berý, mádenıet mekemelerine turaqty túrde demeýshilik kómek kórsetip keledi. Seriktestik jetim balalardy da, daryndy jastardy da, talantty sportshylardy da, Uly Otan soǵysy ardagerlerin de nazardan tys qaldyrmaıdy. Mysaly, 2013 jyly Balalardy qorǵaý kúni munaıshylar Alǵa balalar úıine kitaptar, óte qajetti turmystyq jabdyqty – sentrıfýgany, al jańa jyl qarsańynda syılyqtar tartý etti. Baıǵanın aýdanynyń, Muǵaljar aýdany Batpaqkól selolyq okrýginiń, Aqtóbe qalasynyń ákimdikterine jyl boıy balalardy qorǵaý kúni, respýblıkalyq «Mektepke jol» qaıyrymdylyq aksııasy aıasynda úlken kómek kórsetildi. Baıǵanın aýdanynyń balalaryna jańa jyl qarsańynda qysqy kıim, jańajyldyq syılyqtar tapsyryldy.
Kompanııa jyl saıyn Aqtóbe oblysyndaǵy qoǵamdyq uıymdar men qorlarǵa qolushyn sozyp, qarjylaı demeýshilik jasap keledi. Olardyń arasynda Aýǵan soǵysy ınternasıonalıst-jaýyngerleriniń Aqtóbe oblystyq qoǵamdyq birlestigi, Aqtóbe múgedekter qoǵamy, Qazaq zaǵıptar qoǵamynyń Aqtóbe bastaýysh uıymy, Muǵaljar aýdanyn qoldaý jáne damytý qoǵamdyq qory, «Qutqarýshy Aqtóbe» qoǵamdyq qory bar. Integrasııa ıgiligin kórýdiń bir mysaly osy. Al, seriktestiktiń bul baǵyttaǵy atqarǵan jumystary munymen shektelmeıdi. Jer- asty baılyǵyn ıgerýge irkilissiz kirisken kásiporyn óndiristik qýattaryn arttyra otyryp, óndiriletin ónimderdi molaıtýǵa baǵyt ustaýda.
Seriktestik quryltaıshylary ózara yntymaqtasa jumys isteýdiń tym táýir tájirıbesin qalyptastyryp otyr. Olar óndiriske osy zamanǵy ozyq tehnologııalardy engizip, óndiriletin ónimniń ótimdiligine qol jetkizýde. Sondaı-aq, óńirdiń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa da baǵyt ustaýda. Osyndaı ózderine de, óńir halqyna da paıdaly isterimen el ekonomıkasynyń serpindi damýyna ózindik úlesin qosýda. Birlesken kásiporynnyń berekeli isteri alda da jalǵasyn tabatynyna senim mol.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
«Qazaqoıl Aqtóbe» JShS Álibekmola men Qojasaı ken oryndarynda kómirsýtek shıkizatyn óndirýmen 1999 jyldan bastap aınalysady. Qurylǵan kúnnen bastap kompanııa óńirdiń ekonomıkalyq damýyna eleýli úles qosyp keledi. Osy ken oryndarynan qara altynnyń alǵashqy mıllıon tonnasy 2004 jyldyń shilde aıynda óndirildi. Al týra toǵyz jyl ótken soń, 2013 jyly Álibekmola men Qojasaı munaı-gaz kondensatty ken oryndaryn qarqyndy ıgerýdiń nátıjesinde kásiporyn mereıli 10 mıllıon tonna munaı óndirý mejesine qol jetkizdi. Bul seriktestik munaı óndirý salasyndaǵy kóshbasshylardyń birinen sanalady. Sondaı-aq, ol áleýmettik jáne korporatıvtik jaýapkershiligi joǵary deńgeıdegi kompanııa retinde de tanymal kásiporyn. Mundaı jetistikterdiń negizi – ol adam faktory, atap aıtqanda, qyzmetkerlerdiń joǵary biliktiligi, kásiptik sheberlikteri, ozyq tehnologııalardy ıgerýge degen qulshynysy ekenin aıtý oryndy bolmaq. Qazir seriktestikte 606 adam eńbek etedi. Sońǵy eki jylda gaz óńdeý zaýytynyń paıdalanýǵa berilýine baılanysty jańadan 100-den astam jumys orny ashyldy.
Qýaty jylyna 420 mıllıon tekshe metr gaz óńdeıtin keshen munaıǵa ilespe gazdy kádege jaratýdyń memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda iske qosyldy. Ol Qojasaı ken ornyndaǵy gaz daıyndaý jáne Álibekmola ken ornyndaǵy gazdy keshendi óńdeý qondyrǵylary sııaqty eki nysannan turady. Gaz óńdeý kesheninde qurǵaq tazartylǵan gaz, tehnıkalyq propan – býtan qospasy, túıirshiktelgen tehnıkalyq kúkirt óndiriledi. Zaýytty iske qosý nátıjesinde óndiriletin munaıǵa ilespe gazdy tolyq óńdeý men kádege jaratýǵa, zııandy shyǵaryndylardy azaıtýǵa, ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa jáne oblystyń ońtústigindegi úlken aımaqty gazdandyrýǵa múmkinshilik týdy.
Kásiporynda halyqaralyq standarttar talaptaryna jaýap beretin eńbek pen qorshaǵan ortanyń qaýipsizdigi baǵdarlamasy engizilip, júzege asyrylýda. «Qazaqoıl Aqtóbe» JShS-niń gaz óńdeý kesheni nysandary boıynsha memlekettik komıssııanyń jumysy aıasynda jáne qondyrǵylardyń jobalyq qýattarǵa shyǵarylýyna baılanysty 2014 jyldyń basynda Munaı jáne gaz vıse-mınıstri M.Myrzaǵalıev gaz daıyndaý jáne óńdeý nysandarynda bolyp, keshenniń tehnologııalyq jabdyqtarymen, ilespe munaı gazyn kádege jaratý prosesimen tanysty, «Munaıshy» vahtalyq kentin kórdi. Ol seriktestiktiń serpindi damyp kele jatqanyna rızashylyǵyn bildirdi.
«Qazaqoıl Aqtóbe» JShS áleýmettik baǵdarlamalardy júzege asyrýǵa aıryqsha kóńil bóletin kásiporyn bolyp tabylady. Kompanııa densaýlyq saqtaý, bilim berý, mádenıet mekemelerine turaqty túrde demeýshilik kómek kórsetip keledi. Seriktestik jetim balalardy da, daryndy jastardy da, talantty sportshylardy da, Uly Otan soǵysy ardagerlerin de nazardan tys qaldyrmaıdy. Mysaly, 2013 jyly Balalardy qorǵaý kúni munaıshylar Alǵa balalar úıine kitaptar, óte qajetti turmystyq jabdyqty – sentrıfýgany, al jańa jyl qarsańynda syılyqtar tartý etti. Baıǵanın aýdanynyń, Muǵaljar aýdany Batpaqkól selolyq okrýginiń, Aqtóbe qalasynyń ákimdikterine jyl boıy balalardy qorǵaý kúni, respýblıkalyq «Mektepke jol» qaıyrymdylyq aksııasy aıasynda úlken kómek kórsetildi. Baıǵanın aýdanynyń balalaryna jańa jyl qarsańynda qysqy kıim, jańajyldyq syılyqtar tapsyryldy.
Kompanııa jyl saıyn Aqtóbe oblysyndaǵy qoǵamdyq uıymdar men qorlarǵa qolushyn sozyp, qarjylaı demeýshilik jasap keledi. Olardyń arasynda Aýǵan soǵysy ınternasıonalıst-jaýyngerleriniń Aqtóbe oblystyq qoǵamdyq birlestigi, Aqtóbe múgedekter qoǵamy, Qazaq zaǵıptar qoǵamynyń Aqtóbe bastaýysh uıymy, Muǵaljar aýdanyn qoldaý jáne damytý qoǵamdyq qory, «Qutqarýshy Aqtóbe» qoǵamdyq qory bar. Integrasııa ıgiligin kórýdiń bir mysaly osy. Al, seriktestiktiń bul baǵyttaǵy atqarǵan jumystary munymen shektelmeıdi. Jer- asty baılyǵyn ıgerýge irkilissiz kirisken kásiporyn óndiristik qýattaryn arttyra otyryp, óndiriletin ónimderdi molaıtýǵa baǵyt ustaýda.
Seriktestik quryltaıshylary ózara yntymaqtasa jumys isteýdiń tym táýir tájirıbesin qalyptastyryp otyr. Olar óndiriske osy zamanǵy ozyq tehnologııalardy engizip, óndiriletin ónimniń ótimdiligine qol jetkizýde. Sondaı-aq, óńirdiń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa da baǵyt ustaýda. Osyndaı ózderine de, óńir halqyna da paıdaly isterimen el ekonomıkasynyń serpindi damýyna ózindik úlesin qosýda. Birlesken kásiporynnyń berekeli isteri alda da jalǵasyn tabatynyna senim mol.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
