Biz qańtar qasireti tusyndaǵy jáne odan keıingi Nur Otan basyndaǵy jaǵdaıdy, onyń toǵan-tirshilikti qalamaı, jandaný baǵytyn ustaǵanyn áli kóp talqylaıtyn bolamyz. Alaıda ol – tarıh pen qoǵamtanýdyń enshisi.
Sonymen, partııa ataýy Amanat bolyp ózgerdi. Qoǵamdy da, álemdi de dúr silkindirmeı, keýde qaqpaı osylaı jańǵyrdy. Qazir muny «rebrendıng» deıtini kózi ashyq azamattyń bárine de belgili. Jaqsy ataýmen jańarǵanynda da izgi nıet, izashar jospar-joba bar.
Amanat – eldik jáne memleketshildik dástúrge adaldyq. Amanat – baıandylyqtyń jalǵasy. Amanat – ádilettilik, sabaqtastyq, órleý joly. Amanat – sóz ben istiń birligi. Amanat – otbasynan bastap asqaq Otanǵa deıingi qundylyqtar júıesine jaýapkershilik.
1 naýryzdaǵy sezde Prezıdent Q.Toqaevtyń: «Egemendigimiz, eldigimiz ben birligimiz, keń baıtaq jerimiz – bizge babalardan jetken amanat. Osy qasterli qundylyqtarymyzdy kózdiń qarashyǵyndaı saqtap, bolashaqqa mıras etýimiz kerek» degen tujyrymy sol eldiktiń negizin ańǵartady.
Álbette, jaqsy ataýmen eldik jumys bite salmaıdy. Kúlteginshe tolǵaǵanda, «kúndiz otyrmaý, túnde uıyqtamaý, qara terdi tógý, eldi qorǵaý» – paryz. Endi burynǵydaı «mata dańqymen bóz ótpeıdi». Sheneýnik boldym dep shirenbeı, depýtat boldym dep tirenbeı, jerge túsip, halyq arasynda jurt múddesin sezinip, tipti qara jumysyn bólisip, ter tógý qajet. El amanaty – osy. Memleket basshysynyń oıy da osy órede dep uqtyq.
Jańarý ıakı modernızasııadaǵy eń basty maqsat ne? Maqsat – Amanat partııasyn halyq únine qulaq asatyn jáne árbir kúrdeli jaǵdaıdy jurtpen birlesip taldap, sodan oń nátıje shyǵaratyn saıası kúshke aınaldyrý.
Áleýmettik qaıshylyqty qoldan jasaý, qoǵam ıgiligin ıakı ál-aýqat qoryn teń bólispeý – mine, qaıshylyqtyń kózi de, ózi de.
Arǵy-bergi dáýirdiń bar jaqsylyǵyn boıyna jınaǵan aqyn, dana, áleýmetshil tulǵa Máshhúr Júsip Kópeıuly:
Jaqsylar qorǵasyndaı aýyr bolar,
Kózi – soqyr, qulaǵy táýir bolar.
Jarlynyń jazdaı mingen sholaǵyndaı,
Aıaǵy aqsaq, arqasy jaýyr bolar, – deıdi. Bul jerde «kózi soqyr» degendi týra maǵynasynda túsinbeý kerek. Aınalada neshe túrli qıyndyq, san qıly jamandyq júrip jatady. Adam sony syrttaı baqylamaı, ishki mánin, sebebin bilýge umtylǵany abzal. Birinshi «tyńdap al» deıdi. Iаkı kóńil men sezim kóziniń soqyr bolmaýy maqul. Aqyn tek eńbek qana adamdy «jaqsy» degen dárejege kóteretinin ósıet etedi.
Qazir bizdiń qalpy alýan-alýan qoǵam eńbekten, mańdaı terden «aıaǵy aqsaq, arqasy jaýyr bolýdy» – kemshilik, qorlyq sanap júr. Sondyqtan da aýylda tórt túlikti jaıatyn, saı-saladaǵy shópti oratyn adam joq. Mal terisi men júni qoqysta shashylyp jatyr. Al qalada (keshirińizder) artymyzdy jınamaımyz, keshe jóndelgen aýla, saıabaq bir jyl ótpeı jaý shapqandaı buzylady. Bir turǵyn úı kesheninde turatyn azamattar bir-birimen aralaspaıdy. Aǵaıyndyqtan – ada, eldikten – kúde.
Ultymyzdyń taǵy da bir áleýmettik qýaty aıqyn tamasha ata sózi bar:
Qalanǵan kirpish – kádege asqany,
Qadalǵan shege – ornyn tapqany,
Jigittiń halyqqa jaqqany – shyraq jaqqany!
Mine, jańǵyrǵan Amanat jumysynyń negizgi qaǵıdaty osyndaı bolý kerek. Azamattar óz qyzmet ornynda, otbasynda, ortasynda, áriptester men aǵaıyn-kórshi aýmaǵynda jaqsylyqtyń, iskerliktiń, senimniń, jaýapkershiliktiń shyraǵyn jaǵyp júrse, qoǵam jaryq bolmaı ma!
Árıne, Amanat keshikpeı jańa baǵdarlama qabyldaıdy dep oılaımyz. Bul qujatta jańarýǵa umtylǵan Qazaqstan men partııa transformasııasy arasyndaǵy úılesimdi is-qımyl jospary kórinis tabýǵa tıis. Sondaı-aq partııanyń, Eýropasha aıtqanda, debıýrokratızasııa, desentralızasııa ıaǵnı bastyqshyldyqtan, ásirebılikshildikten arylý úderisi júrýi qajet. Sonymen birge atqarýshy bıliktiń túrli baspaldaǵyndaǵy ákimderdi saılaý, parlament pen máslıhattardaǵy partııa fraksııasy jumysynyń dıalog pen shynaıy pikirtalasqa qurylýy, memlekettik jáne eldik (qoǵamdyq) qyzmetterge abyroıy taza jáne bilikti azamattardy tartý, t.b. jumystar tezdetip atqarylady jáne bul qalypty jaǵdaıǵa aınalady dep senemiz.
О́zimiz joǵary bilim salasynda júrgendikten, biraýyz sóz oqý salasy men qoǵam parasatyna qatysty aıta ketkimiz keledi. Qazir áleýmettik ádilettilikti zańmen, bilimmen emes, aıqaımen hám «betti jyrtyp, tumsyqty buzyp» nemese suranshaqtap alý degen ǵadet paıda boldy. Sonda halyqqa ortaq nesibege «basqada jumysym joq, tek maǵan tısin» dep ózimshildikpen qaraý áleýmettik ádilettik pe? Búgingi bilim salasynyń jáne qoǵamnyń eń zor mindeti – mádenıetti, parasatty, bilikti ata-ana qalyptastyrý. Bul bolmaǵan jerde is te ónbeıdi, jas urpaq ta adasady.
Biz joǵaryda halyq, jurt, áleýmet degen uǵymdardy aıttyq. Bul úsheýi de memlekettiń, eldiń ustyny. Úsheýi toǵysyp, bir mánge syıatyn jeri de bar. Bólek-bólek maǵyna beretin tusy da bar. Halyqty qorǵap-qoldaý, jurtty eńbekke jigerlendirý, áleýmetti memleketshildik múddege biriktirý – siz ben bizge amanat!
Jaqynda Alash tulǵasy, ult ustazy Ahmet Baıtursynulynyń 150 jyldyq mereıtoı jyly elordada aıryqsha ǵylymı forýmmen ashyldy. Bul da rýhanı amanat.
Sol Aqań – Ahmet Baıtursynuly: «Adamǵa eń qymbat nárse – jurt qamy, jurt isi» depti. Endeshe jurt qamyn jep, jurt isin abyroıymen júzege asyrýda barshańyzǵa Jaratqan ıemiz ynsap, yntymaq, yjdaǵat bersin!
Dıhan QAMZABEKULY,
L.N.Gýmılev atyndaǵy
Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń
prorektory, akademık
