Eger biz Jańa Qazaqstandy, adal eńbekke, kásibı biliktilikke, turaqtylyqqa jáne áleýmettik ádildikke negizdelgen qoǵam quramyz desek, onda bul jerde sheshýshi, yqpaldy kúshtiń rólin sóz joq, elimizdegi jetekshi saıası uıym – Amanat partııasy atqarady.
Búginde bizdiń elimizde tarıhı sebepterge baılanysty, bıliktegi basymdyqqa ıe jalǵyz partııa Amanat bolyp otyr. Árıne, Qazaqstan kóppartııaly saıası júıeni qoldaıdy. Zań boıynsha basqa partııalardyń bolýyna shek qoıylmaǵan.
Eldegi ózge saıası partııalar qoǵamdaǵy áleýmettik toptardyń múddesin qorǵaıdy. Olardyń áleýeti de, qaýqar-kúshi de bılik partııasymen salystyrýǵa kelmeıdi. Sondyqtan bar úmit – amanattyqtardyń qolynda. Olar partııalar arasynda shynaıy básekelestikke negizdelgen saıası reformalardy qoldaýǵa tıis. Sebebi qoǵam ómiriniń qaı salasyn almańyz, bilim, ǵylym, meıli bıznes bolsyn, dál solaı saıası ómirde de shynaıy, naǵyz básekelestik bar jerde rasıonalızm, alǵa jyljý, ilgerileý bolatyny sózsiz. Ekinshiden, áleýmettik saıası júıelerdi uıymdastyrǵanda árıne, halyqaralyq tájirıbelerge súıený qajet-aq.
Sonymen birge qandaı mádenıettiń ókili ekenimizdi negizge ala otyryp, Uly dala demokratııasy úlgileriniń qandaı bolǵanyn umytpaýymyz kerek. Amanat partııasy bılikti ádiletti júrgizýde qazaq dalasynda qalyptasqan qundylyqtar júıesin, Uly dala demokratııasynyń prınsıpterine súıengeni jón.
«Qazaqtyń ár balasynyń handa haqy bar» deıdi. Datyn aıtyp kelgen kez kelgen qazaqqa han ordasyna kirip datyn aıtýǵa ruqsat bergen. Osyndaı kóptegen halyqtyń pikirin tyńdaýdyń joldary bar. Menińshe, Amanat partııasy shyn mánindegi halyq partııasy bolýy úshin osy ulttyq bılik júrgizý prınsıpterin qaraýy kerek. Munyń ishinde, ásirese, bıler ınstıtýtynyń el ishindegi, syrtyndaǵy daýlardy sheshýde ustanatyn negizgi qaǵıdalary mańyzdy ról atqarýǵa tıis dep oılaımyn.
Qazirgi kezde zamanaýı úderisterge baılanysty ulttyq memlekettik biregeıliktiń qalyptasýy qarqyndy júrip jatyr. Osy úderis jahandanýmen birge, únemi soǵan qarsy kúsh retinde ulttaný úderisimen qatar kelip, qabattasa beredi. Bizdiń tutas bir memleket retinde oılaý júıemiz de, sanamyz da ortaq bolyp qalyptasyp keledi. Bul – sózsiz, qýantatyn jaǵdaı. Endi osy úrdis katalızasııalaný úshin álemdik tájirıbede ulttardyń qalalaný (ýrbanızasııa) úderisi júredi. Ulttar men ulystardyń kópshiligi qalaǵa kóshedi. Sonda ǵana olardyń ortaq sanasy qalyptasady. Sondyqtan osy qalalaný úderisin durys jolǵa qoıý kerek. Tek qana megapolısterge ǵana mán bermeı, jalpy qalalyq eldi mekenderdiń ınfraqurylymyn jasaý kerek.
Ulttaný úderisinde táýelsizdiktiń 30 jyly óziniń jemisin berdi. Qazaqstan beıbit keńistikte ómir súrdi. Osy jyldarda qol jetkizgen jetistikterimizdiń shoqtyǵy – turaqtylyǵymyz. Sonyń arqasynda halqymyzdyń sany ósti. San bar jerde mindetti túrde sapa bolady. Qazaqstan halqynyń ultjandylyǵy nyǵaıdy. О́zin Qazaqstan memleketimen biregeılendirý psıhologııalyq prosesi nyq ornyqty. Biraq qazaqtaný úderisiniń toqtamaıtynyna mán berý kerek. Qazaq ultynyń qundylyqtary men mádenı uǵym-túsinikteri memlekettik etnosımvolızmniń ózegi ekenine erekshe mán berýimiz kerek. Álemdik tájirıbege qaraıtyn bolsaq, barlyq ýnıtarlyq elderde memlekettik til qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasynda óz deńgeıinde sapaly kommýnıkasııaǵa qyzmet etedi.
Atalǵan partııanyń elektoraty da kóp. О́z quramynda qoǵamnyń barlyq qabattarynyń ókilderi bolýy sebepti, mysaly, saıası basqarýshy, zııatker ǵylymı elıta, sarapshy áleýmettik toptar men iri jáne orta bıznes ókilderi, usaq kásipkerlikpen aınalysatyn jáne qarapaıym azamattar sany basqa partııalarǵa qaraǵanda áldeqaıda kóp bolýymen qýatty. Osyny eskere otyryp, partııa jetekshi saıası uıym retinde elektorat túsinetin tilde kommýnıkasııa júrgizýi kerek. Sol kezde bılik pen partııanyń arasy alshaqtamaıdy.
Qazirgi kezde Qazaqstan qoǵamynyń kóp bóligin qazaqtildi azamattar qurap otyr. Osyǵan burynǵydan da aıryqsha nazar aýdarýymyz kerek. Amanat naǵyz halyqtyń partııasy bolýy qajet dep sanaımyn. Partııa quramynda bilikti kadrlar men myqty tulǵalar bar. Sondyqtan bul partııadaǵy saıası bılik ókilderi men sol saıası elıtanyń elektoraty bılik pen halyqtyń arasynda «altyn kópir» bolady degen senimdemin.
Anar FAZYLJAN,
Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy
Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory
