Aımaqtar • 11 Naýryz, 2022

Qaýipti kezeńge daıyndyq qajet

323 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

О́ńirdiń 17 aýdanyndaǵy 125 eldi mekendi qyzyl sýdyń basyp qalý qaýpi bar. Bul aýmaqta 13 myń adam turady, sondaı-aq respýblıkalyq mańyzdaǵy kúre joldyń 74 telimin erigen qar sýy buzyp ketýi ábden múmkin.

Qaýipti kezeńge daıyndyq qajet

Qarashada qylamyqtap jaý­ǵan qar qurǵaq jerge túsken. Kónekóz qarııalardyń aıtýyna qaraǵanda, erigen qar sýynyń to­pyraqqa tez sińýine barynsha qolaıly. Áıtse de, tasqyn sýdyń taqsyretin kóp tartqan óńirge kúni buryn qapysyz qamdanǵan artyq bolmaıdy. Sońǵy bes jylda ásheıinde momaqan bolyp kórinetin ózender tasyp, qanshama materıaldyq shyǵyn keltirildi. Bıyl da qar kúrt erise, qaýip tóngeli tur. Respýblıkalyq mańyzdaǵy joldardy bylaı qoıǵanda, oblystyq mańyzdaǵy joldyń 28, jergilikti joldyń 40 telimin erigen qar sýy basyp qala ma degen qaýip bar.

Kóktemgi qyzyl sý júretin qaýipti kezeńge daıyndyq ótken jyldyń jazynan bastalǵan. Kúni buryn muqııat jospar jasaldy. 53 eldi mekende qyzyl sýdyń aldyn alý baǵytynda qyrýar sharýa atqaryldy. Taratyp aıtar bolsaq, aldymen lyqsyp kelgen qar sýynyń irkilip qalmaı ótýi eskerildi. Osy oraıda 35 shaqyrymdyq kanal qoqystan tazartylyp, sý erkin ótetindeı jaǵdaı jasaldy. Mundaı jumys burynnan bar. Máselen, 2020 jyly 24,4 shaqyrym ózen tabany tazartylǵan bolatyn. Sondaı-aq ózen ańǵarlarynyń tómendeý tusyn kóterip, bekitý de mańyzdy. 10 shaqyrymnan astam jerge bóget turǵyzyldy. Atbasar qalasyndaǵy №1 or­ta mekteptiń janyna 0,47 sha­qy­rymdyq beton bóget salyn­dy. Osyndaı jumystarǵa ob­lystyq bıýdjetten 1,6 mlrd teńge qarajat bólinip otyr. Bó­lingen qarajattyń kólemi de az emes. Tótenshe jaǵdaılar oryn ala qalsa, oqys oqıǵalardyń zardabyn joıýǵa da qarajat qa­­rastyrylǵan. Qazir oblys aýdan­darynda janar-jaǵarmaı­dyń mol qory bar, 12,7 myń tonna ınerttik materıaldar da­­ıyndalǵan. Bul oraıdaǵy daıyn­dyq ótken jyldarmen sa­lys­­tyrǵanda áldeqaıda tyńǵy­lyqty.

Eldi mekenderdegi taý-taý qasat qardy ýaqtyly shyǵarý da eskerilgen. Kúni búginge deıin 424,3 myń sharshy metr qar shyǵaryldy. Bul oraıdaǵy jumys áli jalǵasýda.

Kún birese jadyrap, birese qabaǵyn túksıtip turǵan búgingi kezeńde óńirdegi ahýaldy kirpik ilmeı kúzetken jón. Qazir 92 qosymsha baqylaý pýnkti táýlik boıy jumys isteıdi. Jabaı, Sileti ózenderindegi ahýal tarazy basyna tartyldy. Máselen, Jabaı ózeniniń ústindegi qardyń qalyńdyǵy 32 santımetr shamasynda. Al Sileti ózeninde 18 santımetr qalyńdyqta qar bar. Eger eńis jerlerden qul­dyraı aǵyp keletin kóp sýdyń mólsherin jobalap esepteıtin bolsaq, qar az tústi delingen bıyl­­dyń ózinde qaýip qalyńdaı túspek. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, bul bir-aq jaǵdaıǵa – qasat qardyń erý jyldamdyǵyna tikeleı baılanysty. Kúrt erıtin bolsa, lyqsyǵan mol sý jol boıyndaǵysyn shaıyp, muz­ǵa keptelgen ózen ańǵarynan óte almaı, jaǵalaýdy buzyp ket­pek. Sondyqtan tótenshe jaǵ­­daılar qyzmeti 10 aýdanda jal­py kólemi 20,75 myń sharshy metr jerdiń muzyn jarmaq. Bul jumysqa 60,340 mln teńge qara­jat qarastyrylyp otyr.

Oblysta turǵyndardy eskertý jumysy da birshama oń jolǵa qoıylǵan. Arnaıy aılyq jarııalanyp, túsinik jumystary, qaýip-qaterden qutylýdyń joldary kún saıyn aıtylýda, 104 márte 140 eldi mekendi qamtyǵan reıd júrgizildi, 3,7 myń otbasyna 8,2 eskertpe tabys etildi, 122 márte turǵyndarmen kezdesý ótkizildi. Endigisi tabıǵattyń tartýyna baılanysty.

 

Aqmola oblysy