О́z kezeginde osy isti úrdiske aınaldyrǵan S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıteti Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyndaǵy Onkologııa kafedrasyna Sáken Nuǵmanovtyń esimin berdi. Keıingi urpaq keshe ǵana elimizdegi bir de bir onkologııalyq operasııa men keńes Sáken Nuǵmanulynyń qatysýynsyz ótpegenin zańdylyq, onyń atyn óshirmeý ulttyq medısınanyń shejiresine syn dep biledi.
Dárigerlerdiń naǵyz dárigeri bolǵan medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Sáken Nuǵmanulynyń ómirbaıanyna barynsha qysqa toqtalǵannyń ózinde, onyń Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen dárigeri, Búkilodaqtyq onkologter men akýsher-gınekologter qoǵamynyń basqarma múshesi, Qazaq KSR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bas onkologi bolǵanyn aıtpaı ketýge bolmaıdy. 1962 jyly KSRO Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Almaty dárigerler bilimin jetildirý ınstıtýtynyń onkologııa kafedrasyn uıymdastyryp, ony basqardy. Odan keıin 1971 jyly Almaty memlekettik medısına ınstıtýtynyń onkologııa kafedrasynyń negizin qalap, ómiriniń sońyna deıin jetekshilik etti.
«Soǵystan keıingi qıyn-qystaý kezeńde bolashaq urpaq úshin bárin jasaǵan, jańa ortalyqtar ashyp, irgeli zertteýler júrgizip, álemdik jáne otandyq densaýlyq saqtaýdyń damýyna zor úles qosqan kórnekti professorlarǵa qurmet kórsetý úshin bıyl ýnıversıtetimizde arnaıy jobany iske qostyq. Mysaly, men úshin onkologııa ınstıtýty men onkologııa kafedrasynyń ashylý tarıhyn zerttegende, barlyq respýblıkada osyndaı birinshi sanattaǵy onkologııalyq ǴZI ashylǵan kezde tek Máskeý qalasynda ǵana basqa ınstıtýttarmen birge Qazaq onkologııa jáne radıologııa ınstıtýty bolǵany tań qaldyrdy. Olar bizdiń mamandarymyzdyń 25 somnan kóp alatynymen erekshelenipti. Instıtýtta biregeı zerthanalar ashylǵan. О́zim farmakolog bolǵandyqtan, bul biregeı farmakologııa zerthanasy dep tolyq aıta alamyn. Qazir onkologııany emdeýde qoldanylatyn kóptegen dári-dármek pen onyń negizi osy jerde jasaldy. Búgin maǵan Sáken Nuǵmanov atyndaǵy QazUMÝ onkologııa jáne radıologııa kafedrasyna beriletin sertıfıkatty tabystaý mártebesi berildi. Bul sheshimdi ýnıversıtet senaty qabyldady. Senat atynan, ýnıversıtet atynan jáne jeke óz atymnan osy sertıfıkatty kafedra meńgerýshisi Dılıara Radıkqyzyna tabystaýǵa ruqsat etińizder», dedi QazUMÝ rektory Talǵat Nurǵojın.
Aıtýly oqıǵaǵa Sáken Nuǵmanovtyń stýdentteri de qatysyp, onyń eńbeksúıgishtigi men dárigerlik, sondaı-aq pedagogıkalyq qasıetterin kezegimen eske alyp jatty.
«Búgin – onkologter men radıologter úshin mańyzdy kún. Onkologııalyq qyzmette talaı maqsatqa qol jetkizilgenimen, birqatar másele ózektiligin joǵaltqan joq. Qazirgi ýaqytta professor Sáken Nuǵmanuly bastaǵan isti onyń shákirtteri jalǵastyryp jatyr. Onkologııa kafedrasy onkologııalyq kómek kórsetetin barlyq uıymda jumys isteıtin mamandardy oqytady. Endigi jerde Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń negizin qalaýshy, professor Sáken Nuǵmanovtyń esimi urpaqtar jadynda máńgi saqtalatyn ǵalymdar, dárigerler men oqytýshylar qatarynan laıyqty oryn aldy», dedi QazOjRǴZI basqarma tóraıymy, Qazaqstannyń bas onkologi Dılıara Qaıdarova.
Kózkórgenderdiń aıtýynsha, Sáken Nuǵmanuly ǵylymı, uıymdastyrýshylyq jáne qoǵamdyq qyzmetterimen birge únemi dárigerlik mindet maıdanynda júrdi. Onyń qatysýynsyz nemese keńesinsiz birde-bir kúrdeli operasııa ótpedi. Ol naýqastardyń senimine ıe bolǵan dáriger jáne Qazaq KSR-niń eńbek sińirgen dárigeri ataǵyna shyn máninde laıyqty tulǵa edi.
«Qurmetti áriptester, barshańyzdy osy aıtýly kúnmen, bizdiń kafedraǵa uly ustaz Sáken Nuǵmanulynyń esimin berilgen kúnmen quttyqtaǵym keledi. 1975 jyly hırýrgııa dárigerlerin jetildirý ınstıtýtynyń operasııalyq bóliminde tańerteń operasııa bólmesine kelgenimiz esimde. Operasııalyq ústelde 2 hırýrg tur edi. Sáken Nuǵmanuly operasııa jasap jatty, bul meniń ómir boıy esimde qalǵan kórinis – qazaqstandyq medısınadaǵy eki uly hırýrgtiń bir operasııalyq ústelde meıirbıkege operasııa jasaǵan kezi bolatyn», dedi QazUMÝ onkologııa jáne radıologııa kafedrasynyń burynǵy meńgerýshisi Bahyt Qaıdarov.
B.Qaıdarov kafedraǵa Sáken Nuǵmanovtyń esimin berý týraly usynys birneshe ret, aldymen 80-jyldary, sodan keıin 2000 jyldary shyǵarylǵanyn, biraq ýnıversıtet basshylyǵy sol kezde bul isti sońyna jetkize almaǵanyn eske saldy.
Sáken Nuǵmanovtyń qyzy, professor Jámılá Sákenqyzy: «Onkologııa kafedrasyna ákemniń atyn berýde men jeke ózimdi baılanystyrýshy jip dep baǵalaımyn. Bul jip úzilmeıdi, urpaqtar sabaqtastyǵy bizdiń medısınalyq mamandyǵymyzdyń negizgi tiregi bolyp jalǵasa bersin», dep rızashylyǵyn bildirdi.
ALMATY
