Reformalardyń aýqymy keń, mazmuny tereń. Onda bılik tarmaqtarynyń ókilettiginen bastap, azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa deıingi barlyq másele qamtylǵan.
Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna Joldaýy aýqymy jaǵynan elimizdiń saıası damýynyń jańa kezeńi ispetti.
Bul – el aldynda turǵan synaqtarǵa memlekettiń bergen jaýaby dep aıtýǵa bolady. Prezıdent 2,5 jyldyń ishinde osymen saıası reformalardyń 5-shi paketin jarııalap otyr.
Olardyń barlyǵy «Jańa Qazaqstannyń» keleshek kelbetin qalyptastyrýda. «Jańa Qazaqstan» degenimiz – barlyq adamǵa teń múmkindik berý, ekonomıka men saıasattaǵy jasandy monopolııalardy joıý, eldiń saıası ómirine belsene aralasatyn myqty azamattyq qoǵamy bar tıimdi ári órkenıetti memleket qurý.
Sondaı-aq Memleket basshysy qos palataly kásibı Parlamenttiń mártebesi men rólin arttyryp, saılaý júıesin jetildirýdiń joldaryn kórsetti.
Birinshi. Elimizde jańa saıası partııalardyń qurylýyna jaǵdaı jasalýda. Osy oraıda partııalardy tirkeý resimi edáýir jeńildep keledi. Sońǵy 2,5 jylda tirkeý shegi 40 myńnan 5 myń adamǵa azaıdy.
Jańa partııalar halyqtyń múddesin qorǵap, depýtattyq mandat alý úshin básekege túsedi. Memleket basshysynyń «pikirtalas kóshede emes, Parlamentte bolýy kerek» degen sózi bar. Bul jeńildikter jalpyhalyqtyq talqylaýdy kúsheıtip, máselelerdi Májilis minberine kóterýge jol ashady dep oılaımyn.
Kóp partııa, jan-jaqty saıası kózqaras el ómirine tyń serpin ákeleri sózsiz.
Ekinshi. Májilis tolyǵymen tikeleı saılaý arqyly jasaqtalady. Endi depýtattar partııalyq tizimmen qatar majorıtarlyq júıemen, ıaǵnı tikeleı daýys berý arqyly saılana alady. Tikeleı daýys berý arqyly saılanǵan depýtat óz saılaýshylarynyń senimin aqtaı almasa, halyq mandatty qaıtaryp alýǵa quqyly.
Úshinshi. Májiliske zań jobalaryn qaraý jáne maquldaýmen birge zańdy qabyldaý múmkindigi berilip otyr.
Bul – burynǵydan da zor jaýapkershilik. Endi Májilis depýtattary qabyldanǵan árbir zańnyń sapasyna tolyq jaýap beredi.
Tórtinshi. Májilistiń bıýdjet shyǵyndaryn baqylaý ókilettigi kúsheıedi. Esep komıteti Joǵary aýdıtorlyq palataǵa aınalady. Sóıtip, palata Májiliske kelip, jylyna eki ret esep berýge tıis. Iаǵnı depýtattar mınıstrlermen birge bıýdjettiń tıimdi jumsalýyna halyq aldynda tikeleı jaýapty.
Atap óterlik jaıt, elimizdiń ákimshilik aýmaqtyq qurylymyna da ózgeris engeli otyr. Osy oraıda elimizde úsh birdeı jańa oblystyń paıda bolýy óńirlerdiń damýyna tyń serpin bereri sózsiz.
Jer jánnaty – Jetisý, ult kıesi – Ulytaý degen babadan qalǵan sóz bar. Ultymyzdyń uly perzenti, kemeńger Abaı atamyzdyń esimi elmen birge jasap keledi.
Prezıdenttiń ulan-baıtaq jerimizdiń baıyrǵy ataýlaryn, ulylardyń esimderin jańǵyrta otyryp, jańa oblystardy qurýy – eldiktiń, ultjandylyqtyń bıik rýhyn kórsetti. Bul sheshim halyqtyń júreginen erekshe oryn aldy.
Osynyń barlyǵy elimizdiń jańa dáýirge naqty ári batyl qadam jasaǵanynyń aıqyn kórinisi.
О́z kezeginde, Májilis aldynda Prezıdent Joldaýyn iske asyrýdy zańnamalyq turǵyda qamtamasyz etý boıynsha mańyzdy mindetter tur.
Osy oraıda Konstıtýsııanyń 30-dan astam babyna, 7 Konstıtýsııalyq jáne 15-ten astam zańǵa ózgerister engizý kózdelip otyr. Bul jumysty sapaly jáne múmkindiginshe qysqa merzimde oryndaýymyz kerek.
Depýtattar Memleket basshysynyń eldigimizdi nyǵaıtýǵa, táýelsizdigimizdi tuǵyrly etýge baǵyttalǵan Joldaýyn jan-jaqty qoldaýǵa daıyn.
«Birligi bekem el ozady» deıdi dana halqymyz. Sondyqtan barshańyzdy Prezıdentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń mańaıyna toptasýǵa, el ıgiligi jolyndaǵy jaýapty jumysty birge atqarýǵa shaqyramyn!
Erlan QOShANOV,
Parlament Májilisiniń tóraǵasy
