Ult ustazy óz qolymen jazǵan ómirbaıanynda 1895 jyldyń 1 maýsymynan bastap Qazaqstannyń birneshe óńirindegi aýyldyq, bolystyq jáne 2 synyptyq mektepterde muǵalimdik qyzmet atqarǵanyn aıtady. Ahańnyń Áýlıekólde bir jyldaı aıaldap ustazdyq etip, bala oqytqany da osy kezeń ishinde bolsa kerek.
Tarıhtyń bir tasyn kóterseń, onyń astynan ekinshi bir tarıhtyń ushyǵy qylań ete qalady. Osy oraıda, kezinde Áýlıekól-Amanqaraǵaı óńirinde uzaq jyl bolys bolyp, óz qarjysyna mektep saldyrǵan Muqash Toıǵojauly týraly aıtpaı ketpeske bolmaıdy. Áýlıekóldegi Toıǵojanyń Muqashy saldyrǵan mekteptiń ornynda búginde aýdandyq keshki mektep ǵımaraty tur. Aýyl qarııalarynyń aıtýynsha, qazirgi ólshemmen alsaq shaǵyn ǵana bilim oshaǵynyń ǵımaraty keıin keńeıtilip, qaıta salynypty. Osylaısha, Muqashtyń mektebi keńeıtilgen ǵımarattyń bir buryshy ǵana bolyp qalsa kerek.
– Áýlıekól – esimderi áli belgisiz kóptegen batyrlar men aqyndar, jyraýlar shyqqan jer ǵoı. Biraq biz onyń bárin zerttep, tarıhyn tolyq meńgerip jatqan joqpyz. Amanqaraǵaı ormanynyń ishinde Muqashtyń alańy degen oryn bar. Toıǵojanyń Muqashy Áýlıekólde mektep pen emhana salǵan adam. Onyń orny osy kúnge deıin bar. Biraq bul kisi keńes ókimetiniń tusynda qysym kórip, qýdalaýǵa ushyrap, Bashqurtstanǵa kóship ketken. Súıegi sonda jatyr, urpaǵy Almatyda, – dedi Áýlıekól aýdanynyń qurmetti azamaty Ákimbek Qabden aqsaqal.
Ult ustazy Ahmet Baıtursynuly osy Muqash mektebinde qysqa ýaqyt eńbek etip, shákirt oqytqan. Áýlıekól aýdanynda kóp jyl bilim salasynda qyzmet atqarǵan ardager ustaz Jumabaı Baıjanov aqsaqaldyń aıtýynsha, kezinde Ahań ustazdyq etken bilim ǵımaraty keshki mektep retinde kúni búginge deıin jumys istep tur. Qazir munda otyz shaqty oqýshy bilim alyp jatyr.
– Kezinde qazirgi keshki mekteptiń ornynda shaǵyn ǵana bilim oshaǵy bolypty. Ahmet Baıtursynuly 1897-1898 jyldary osy mektepte jumys istegen jáne osy ǵımarattaǵy shaǵyn bir bólmede turǵan degen áńgimeler aıtylatyn. Qazir ol bólme bos turǵan bolý kerek. Aldaǵy ýaqytta osy mektep jóndelip, shatyry ońdalyp, Ahańa arnalǵan arnaıy murajaı ashylsa degen tilegimiz bar, – dedi búginde Qostanaı qalasynda turyp jatqan qarııa.
Áýlıekóldiń ózge eldi mekenderden daralap turatyn taǵy bir ereksheligi – aýyldyń ár jerinde ornalasqan 7 birdeı aıdyn kóli. Onyń ishindegi eń kólemdi ári eń ásem aıdyn Muǵalim kóli dep atalady. Ahań ustazdyq etken mektep te dál osy kóldiń jaǵasynda tur. Aýyl aqsaqaldarynyń aıtýynsha, Orynbor mektebin jańa bitirip kelgen jas Ahmettiń Bádrısapamen tanysqan jeri de – osy kóldiń jaǵasy. Sondyqtan jergilikti jurt bul kóldi Ahańnyń esimimen baılanystyryp, Muǵalim kóli dep atap ketken desedi.
Áýlıekóldegi Ahań sabaq bergen mektepten keıin Erik Asanbaev, Nyǵmetjan Esenǵarın, Kenjeǵalı Saǵadıev, Saǵyndyq Satybaldın, táýelsiz Qazaqstannyń tuńǵysh Bilim mınıstri Shaısultan Shaıahmetov syndy ǵalymdar men qoǵam qaıratkerleri shyqty.
Áýlıe degen sózdi aıtýǵa bolmaıtyn keńestik kezeńde bul meken Semıozer dep atalyp júrdi. Keıin biraz jyl Jetikól dep ataldy. Eldi mekenniń tarıhı ataýy 1997 jyly ǵana qaıtaryldy.
Qostanaı oblysy,
Áýlıekól aýyly
