Bári balalar ádebıetinen bastalady
El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev jańajyldyq quttyqtaýynda resmı túrde «Balalar jylyn» jarııalap, óskeleń urpaqtyń jaqsy ómir súrýi memlekettiń basty mindeti ekenin atap ótken edi.
«Jastarymyz atqarylyp jatqan aýqymdy jumystyń, reformalardyń ıgiligin mindetti túrde kóredi. Olardyń arasynda kózi ashyq, kókiregi oıaý, oıy ushqyr azamattar az emes. Biz óskeleń urpaqqa jol ashý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýymyz kerek. Balalar – memleketimizdiń jarqyn bolashaǵynyń kepili. Sondyqtan da aldaǵy jyldy «Balalar jyly» dep jarııalaý kerek dep esepteımin. Áńgime jalań uran men merekelik sharalar týraly emes. Birinshi kezekte bılik tarapynan balalardy qorǵaý úshin densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qoldaý baǵytynda naqty sharalar qolǵa alynýy kerek. О́skeleń urpaqtyń úılesimdi damýy men baqytty balalyq shaǵy – bizdiń jalpyulttyq mindetimiz», dedi Memleket basshysy.
Prezıdent Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń tórtinshi otyrysynda kitaphanalardyń zamanaýı qyzmetin uıymdastyrý arqyly zamana kóshine beıimdelgen sanaly urpaqty tárbıeleýdi tapsyrǵan edi. Atalǵan tapsyrmany iske asyrý maqsatynda Mádenıet jáne sport mınıstrligi balalardyń kitap oqýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý, otbasylyq kitap oqý dástúrlerin qoldaý, balalar jazýshylaryna qoldaý kórsetý, zamanaýı kitaphanalyq qyzmet túrlerin usyný arqyly oqyrman mádenıetin kóterý maqsatynda 2021 jyldy – «Balalar ádebıeti jyly» dep jarııalaǵan bolatyn.
Bul bastama ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdardyń, shyǵarmashylyq ıntellıgensııa jáne qoǵamdastyq, mádenıet jáne bilim berý salasynyń ókilderiniń tarapynan qoldaý taýyp, balalardyń kitap oqýyna eń qolaıly hám qoljetimdi birden-bir oryn – kitaphanalar ekenin eskere otyryp, jobany iske asyrýdyń negizgi bazasy bolyp belgilendi. Osy oraıda kitaphanalarǵa oqyrmandardy tartý jáne kitap oqýdy nasıhattaý jónindegi 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar jospary bekitildi. Aıta keteıik, mınıstrlik aǵymdaǵy jumystary aıasynda byltyrǵy «Balalar ádebıeti jylyndaǵy» jobalaryn jalǵastyrady.
Byltyrǵy «Balalar ádebıeti jyly» aıasynda «Ádebıettiń áleýmettik mańyzdy túrlerin satyp alý, basyp shyǵarý jáne taratý» kishi bıýdjettik baǵdarlamasy aıasynda shyǵatyn balalar qalamgerleriniń shyǵarmalarynyń sany artyp, 40 ataý boıynsha balalar men jasóspirimderge arnalǵan ádebıet 120 myń dana taralymmen basyp shyǵaryldy.
Eske salsaq, keıingi onjyldyqta mınıstrliktiń qoldaýymen 169 ataý boıynsha balalar ádebıeti 384 000 taralymmen basyp shyǵarylyp, kitaphanalarǵa tegin taratyldy. Respýblıkalyq bıýdjetten on jyl ishinde 424 mln teńge qarajat bólinse, al 2021 jyly bólingen qarajat 227 mln teńgeni qurady.
Qalamgerler dárisi
Byltyr el astanasynda úkimettik emes uıymdarmen birlesip uıymdastyrylǵan «Jas qalamger» oqytý mektebi óz jumysyn bastaǵan edi. Iаǵnı munda 10-18 jas aralyǵyndaǵy elordanyń orta jáne arnaýly orta oqý oryndarynyń 180 daryndy balalary dramatýrgııa, poezııa, proza baǵyttary boıynsha aqyn Nesipbek Aıtuly, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanova, aqyn, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Janat Áskerbekqyzy, aıtysker-aqyn Serikzat Dúısenǵazın, t.b. qalamgerlerden dáris aldy.
Atalǵan joba jas daryn ıeleri men kásibı aqyn-jazýshylar arasynda kásibı baılanys ornatyp, mektep jasyndaǵy bolashaq aqyn-jazýshylardyń shyǵarmashylyq ónerdiń qyr-syryn meńgerýine septigin tıgizedi. Máselen, byltyr oqytý mektebine qatysqan Nur-Sultan qalasyndaǵy orta bilim beretin mektepti 2022 jyly támamdaıtyn 2 oqýshy Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetine «Kıno, tele jáne dramatýrgııa» mamandyǵy boıynsha tegin oqýǵa shaqyrylǵan. Al bıyl «Jas qalamger» oqytý mektebi óńirlerdegi jas talanttardy izdep, dáriske shaqyrmaq.
Byltyr iske qosylǵan «Dana bala» balalar ádebıeti veb-saıtynyń kontentin qazaqstandyq avtorlardyń tolyq mátindi kitaptarymen tolyqtyrý jumystary jalǵasady. Oǵan qosa balalar men jasóspirimderge arnalǵan ádebı podkasttar ázirlenip, taratylady. Aıta keteıik, bul saıtta 90-jyldardaǵy qazaq qalamgerleriniń 22 kitaby (jyr jınaǵy, áńgimeleri men povesteri) sandyq nusqaǵa aýdarylyp, elektrondy kitaphana qorynda usynylǵan. Aldaǵy ýaqytta qazaqstandyq balalar jáne sheteldik aqyn-jazýshylardyń 200-ge tarta tolyq mátindi shyǵarmalary júkteledi.
Al bıyl el astanasynda Respýblıkalyq balalar kitaphanasy ashylýy múmkin. Bul usynysty mınıstrlik bildirip, talqylaý ústinde. Budan bólek jergilikti atqarýshy organdar elimizdiń barlyq óńirlerindegi oıyn-saýyq ortalyqtarynda, temirjol vokzaldary men áýejaılarda, avtobeketter men t.b. halyq kóp shoǵyrlanǵan oryndarda «býkkrosıng», QR kodtary bar kitap taqtaıshalaryn ornatý arqyly oqyrmannyń kez kelgen orynda kitap oqýyna qolaıly jaǵdaı jasap otyr.
«Bala daýysy» – daryndar dodasy
Mádenıet jáne sport mınıstrligi bıyl qoǵamda múmkindigi shekteýli talantty balalardyń shyǵarmashylyǵyn tanystyrýymyz qajet dep sheshti. Osyǵan oraı byltyr Nur-Sultan qalasynda iske asyrylǵan «Erekshe bilim berýdi qajet etetin balalarǵa arnalǵan NewArt balalar shyǵarmashylyǵynyń festıvalin» óńirlerde jalǵastyrmaq. Iаǵnı atalǵan festıval aıasynda óńirlerden múmkindigi shekteýli jas daryn ıeleriniń shyǵarmashylyǵy kópshilikke tanystyrylady. Bul qolóner, án aıtý, beıneleý óneri, t.b. janrlaryn qamtıdy jáne joba aıasynda talantty jastardyń kórmesi, respýblıkalyq baıqaý ótkiziledi.
Bıyl «Bala daýysy» ulttyq balalar án baıqaýy men Astana Piano Passion respýblıkalyq jas pıanıster konkýrsy ótkizilmek. Jalpy, halyqtyń kitap oqý belsendiligin arttyrý men oqyrman mádenıetin damytýǵa baǵyttalǵan túrli aksııalar men is-sharalar uıymdastyrylatyn bolady. Bul jumystar kópshilikke arnalǵan «Bir el – bir kitap», «Ádebı ólketaný», «Naǵyz oqıtyn kez» respýblıkalyq aksııalary aıasynda júrgizilmek. Bul sharalardyń ereksheligi – kórsetilgen aksııalar tek kitaphana oqyrmandaryn ǵana emes, túrli óndiris oryndary men basqa da qoǵamdyq uıymdardyń qatysýshylaryn qamtıdy.
Jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, elimizdiń barlyq óńirinde parkter men skverlerde ashyq aspan astynda kitap oqý is-sharalary uıymdastyrylady. Kitaphanalardyń áleýmettik jelilerdegi paraqshalarynda «Ájemniń ertegileri», «Otbasymmen kitap oqımyz» jáne t.b. teatrlandyrylǵan bilim berý onlaın-jobasy da iske asyrylady. Al Ulttyq kitap palatasy «Balalarǵa arnalǵan úzdik shyǵarma» baıqaýyn ótkizýdi josparlap otyr.
