Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Bizdiń halqymyz bul Joldaýdy asyǵa kútti. Jańa Qazaqstan qurýdyń baǵyt-baǵdaryna qatty zer salyp, túrli oılar ústinde boldy. Endi saıası jáne ekonomıkalyq-áleýmettik turǵyda jańa reformalyq ózgerister jasaý men qoǵamdy jańǵyrtýdyń qandaı jolyn tańdaıtynymyz qyzyqtyrǵany ras.
Bárimiz de el qamyn tereńinen jáne adal júrekpen oılap, asa bir kúshti erik-jigermen ult pen memleket aldyndaǵy bar jaýapkershilikti kótergen el Prezıdentiniń memleket pen qoǵam damýyn murat etken tyń betburysty sheshimderi men alǵa qoıǵan jańa maqsat-mindetteri, árbir bılik júıesin tıimdi basqarý men jańa oblystardy qurý jónindegi bastamasy jáne olardy Abaı, Ulytaý jáne Jetisý degen ulttyq tarıhı qundylyqtarmen ataý, keleshekte Almaty oblysynyń ortalyǵy bolatyn qazirgi Qapshaǵaı qalasyn halyq qoldasa, men ony qoldaımyn dep, ult perzenti, asa kórnekti memleket qaıratkeri Dinmuhamed Qonaevtyń esimin berý jaıynda aıtqan sózderi tolyq kóńilimizden shyqty ári razylyq júrekterdi tebirentip, tolqytyp jiberdi.
Shyn máninde jańarǵan Joldaý boldy.
Jańa Qazaqstannyń saıası jáne qoǵamdyq-áleýmettik damýyna zor ózgeris ákeletin reformalar men tıimdi ózgeristerdi aıtty. Ár sózinde tııanaqty is bar.
Qazirgi Qazaqstan qoǵamy memlekettik taǵdyrymyz ben el tutastyǵy tarazyǵa túsken «Qasiretti qańtar» oqıǵasynan keıin múldem basqa keıipke enip, túbegeıli ózgeriske qadam basqanyn ashyq aıtýǵa tıispiz.
Jańa Qazaqstandy qurýdyń qajettigi men qalyptasýy budan ári myna dóńgelengen dúrmek pen alasapyran dúnıede bir sát te kútip tura almaıdy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qazirgi jaǵdaılarǵa qarap aıtqanda, el basqarý tizginin buryn-sońdy bolmaǵan saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne rýhanı aýyrtpalyqtar men qaıshylyqtary mol kezeńde qolyna alyp otyr.
El ishinde jasyratyn nesi bar, qoǵamdy kóbinese jyltyraq dúnıege bólep, bir-birimizben jarysqandaı oryndy-orynsyz toı toılap, Jaratýshynyń qazaqqa jerasty men ústin birdeı baılyqty aıamaı-aq bergenin myń márte aıtyp, táýbe etkenimizben, búkil halyqtyń teń jartysynyń nesibesi sol baılyqqa belshesinen batqan 162 adamnan artylmapty.
Qańtar oqıǵasy kózimizdi osyndaı ókinishti shyndyqqa jetkizdi. Belgili ozbyr toptar men betimen ketken alpaýyttar qazynanyń baılyǵyna aıamaı qol salyp, ashkózdik tanytyp, oıyna kelgenin júzege asyryp kelipti. Bılik jyldar boıy tabystarymyzdyń syrtynda qordalanǵan kemshilikter men orasan olqylyqtardy maqtangerlik pen kóbirsip, kólgirsýdiń, kózboıaýshylyqtyń kóleńkesinde qalyp qoıdyrdy. Jumyssyzdyq pen kedeıshilik óńirlerde jappaı jaılaı bastaǵany ber jaǵy, tym tereńdep ketti. Jemqorlyqtyń tamyryna balta shabý nátıjesiz naýqanǵa aınalǵandaı áser qaldyra bastady. Bul qoǵamda ashý-yza, qyjyl týǵyzbaı turmaıdy. Senimge selkeý túsirdi, adal eńbektiń qundylyǵyna keri áser etti. Negizsiz baılyqqa ıe kimder ekenin jurt sezgen saıyn qoǵamdyq pikir san-saqqa soqty...
Sol sebepti eki aıdan astam ýaqyttan beri memleket basshylyǵy ómir súrip otyrǵan Otanymyzdyń bolashaǵy úshin qoǵamdy ashyq tazartýǵa kúsh salyp, áleýmettik ádildik pen shynaıylyq, aqıqat pen adaldyq ustanymmen zor tarıhı isterdi júıeli atqara bastady.
Memlekette zań ústemdigin kúsheıtip, barshaǵa ortaq qatań tártip ornatý qajettigi týyndady. Bul baǵytta seń qozǵaldy.
Qazaqstandyqtar tap búginderi Memleket basshysynyń mańyna toptasýdy, jan-jaqty qoldap, qýattaýdyń mán-maǵynasyn keleshekke degen shynaıy senimmen, kirshiksiz adal, barynsha áleýmetshil saıası tulǵaǵa degen qurmetpen aıqyndyq tanytyp otyr. Bul – tarıhı aqıqat.
Bul Joldaýdan árbir azamat ózderiniń memlekettik turǵydan kókeıkesti suraqtaryna jaýabyn tapty jáne tarıh úshin, halyq úshin jańǵyrtýdyń eń qajetti máselelerine kýá boldy. On baǵyt boıynsha iske asatyn reformalardyń máni óte joǵary ekeni anyq.
Prezıdenttik memleketten prezıdenttik-parlamenttik júıe odan ári iske asady. Sýperprezıdenttik basqarý formasynan Parlamenti myqty prezıdenttik respýblıka tásiline túbegeıli ótý – jańa saıası reformalardyń negizi bolyp otyr. Prezıdent, sondaı-aq Konstıtýsııalyq keńes, Esep komıteti, Ortalyq saılaý komıssııasy músheleri partııadan tys bolady. Oblys ákimderi men onyń orynbasarlary partııa fılıaldaryn basqarmaıdy.
Prezıdenttiń eń jaqyn týystary saıası memlekettik qyzmetshi bolyp, kvazımemlekettik sektorda basshylyq qyzmetter atqara almaıdy.
Prezıdent Parlament Májilisin qurýdyń jańa úlgisin usyndy. Májilis depýtattyq korpýsy kelesi shema boıynsha qurylady: 70 paıyzy proporsıonaldy negizde jáne 30 paıyzy majorıtarlyq negizde.
Sondaı-aq oblys ákimderin balamaly negizde taǵaıyndaý máselesi de demokratııalyq damýdyń tıimdi tetigi bolmaq. Bul arada oblystyq máslıhat depýtattarynyń bedeli men tańdaý múmkindigine sóz joq, jol ashady.
Taǵy da atap aıtsaq, Prezıdenttiń bul jańǵyrý baǵdarlamasy qoǵam suranysyna negizdelgenin árbir bastamalary arqyly aıqyndap berdi. Bul Joldaýda árbir aıtylǵan másele memlekettiligimizdi nyǵaıtý jáne qoǵamdy demokratııalandyrý úderisin jaqsartý turǵysynda jáne reformalyq ózgerister sıpatynda basa kórsetti.
El Prezıdenti Q.Toqaevtyń «О́zgeristi árqaısymyz ózimizden bastaýymyz kerek. Bizge eshkim syrttan kelip, eshteńe jasap bermeıtini anyq, bári óz qolymyzda», dep atap aıtqan tarıhı sózi bárimizge de jaýapkershilik júkteıtinin umytpaıyq!
«Men qandaı jaǵdaıda bolsa da aqyryna deıin halqymmen birge bolamyn» degen Prezıdent sózin erekshe qurmetteımin.
Meırambek TО́LEPBERGEN,
Parlament Májilisiniń depýtaty,
Amanat partııasy fraksııasynyń múshesi
