Álem • 27 Naýryz, 2022

Beıbit ómirdiń aýyly alys bolyp tur

311 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Bir aıdan astam ýaqytta ne ózgerdi? Kelissózder toqyrap qaldy. Beıbit ómirdiń aýyly alys bolyp tur. О́tken senbi kúni Ýkraına qarýly kúshteri Sýmy oblysyndaǵy Trostıanes qalasyn azat etkenin habarlady. Batys elderi Brıýsselde bas qosyp, qaqtyǵysqa qatysty ustanymdaryn taǵy bir márte naqtylady.

Beıbit ómirdiń aýyly alys bolyp tur

Ulybrıtanııanyń syrtqy is­ter mınıstri Lız Trass Telegraph gaze­tine ber­gen suhbatynda Reseı­ge salynǵan sank­sııaǵa qatysty pikir bildirdi. Vedomstvo bas­shy­synyń aıtýynsha, Kreml bıligi Ýk­raına aýmaǵynan áskerin áketse jáne ke­leshekte shabýyl jasamaýǵa kepildik bol­ǵanda ǵana sanksııalar alynyp tastalady.

«Sanksııalar atysty tolyq toq­tatý jáne áskerdi shyǵarý, son­daı-aq budan ári agressııa ja­sal­maı­tyny jóninde min­detteme alǵan jaǵdaıda ǵana joıylýy múmkin», dedi ol.

Lız Trasstyń sózine súıensek, Reseı qaı­tadan Ýkraına jerine ásker engizetindeı bol­sa, shekteý qaı­ta salynady.

Ýkraına prezıdenti Volo­dı­mır Zelenskıı halyqqa kezekti joldaýynda atys aımaǵyndaǵy jaǵ­daıǵa toqtala kele, orys tili jó­ninde pikir bildirdi. Ol elde esh­qa­shan tildik másele týyndamaǵanyn jetkizdi.

«Ýkraınada til máselesi joq jáne bolǵan da emes. Biraq qazir til problemasyn Reseı ózi jasap otyr. Halqymyzdyń orys tilinen bezinýi úshin bárin istep jatyr. О́ıt­keni orys tili Reseı halqymen baıla­nysty dep esepteledi. Kún­delikti jary­lystarmen jáne adam ólimderimen baılanysty sezi­ledi. Reseı memleketimizdiń aýma­ǵynda orys­syzdandyrý júrýi úshin bar­lyǵyn jasap jatyr», dedi V.Ze­lenskıı.

Demalys kúnderi Reseı ás­keri Lvov qala­syn atqylady. Oblys ákim­­shiliginiń basshysy Maksım Ko­zıskııdiń aıtýynsha, Lvov ma­ńynda taǵy úsh kúshti jar­ylys es­tilgen. Lvov meri Andreı Sa­dovyı qalalyq ınfra­­q­u­­ry­lym nysandary zardap shek­kenin, tur­ǵyn úıler zaqymdan­baǵanyn jet­kizdi. Oǵan deıin qa­laǵa eki bomba túsip, ınfra­qu­­ry­lymǵa ájeptáýir nuq­san kel­gen edi.

Reseılikterge salynǵan shek­teý, tyıym jalǵasyp jatyr. Ási­rese orys olıgarhtaryna ońaıǵa tıetin emes. Máselen, Ulybrı­tanııa úkimeti reseılik mıllıar­der, munaı magnaty jáne «Sıb­neft» kompanııasynyń burynǵy prezıdenti Evgenıı Shvıdlerge tıesili ushaqtardy tárkiledi. Qa­zirgi tańda áýe kemeleri Anglııa­daǵy Farnboro jáne Bıggın Hıll áýejaılarynda tur.

Ulybrıtanııanyń kólik mı­nıs­tri Grant Shapps Ýkraınada jazyqsyz adamdar ólip jatqanda, «Pýtınniń dostary» sán-sal­tanat qurmaýy kerek ekenin má­lim­dedi. Shvıdlerge londondyq «Chelsı» fýtbol klýbynyń ıesi Roman Abramovıchpen iskerlik baılanysy bolǵany úshin sanksııa salyndy. Brıtan úkimetiniń máli­meti boıynsha onyń baılyǵy 1,2 mlrd fýnt sterlıngke ba­ǵa­la­nady. Tárkilengen ushaqtar quny 60 mln dollarǵa (45 mln fýnt) teń.

Ýkraına qorǵanys mınıstrligi taratqan málimetterge súıensek reseılik taǵy bir general, ıaǵnı general-leıtenant Iаkov Rezansev Herson mańynda zymyran soqqy­synan qaza tapqan. Iа.Rezansev Reseı qarýly kúshteri 49-armııa­synyń qolbasshysy qyzmetin atqarǵan. Ýkraınalyq buqaralyq aqparat quraldary generaldyń Chernobaevka áýe baza­synda qaza tap­qanyn habarlady. Áýejaı Reseı­diń komandalyq pýnkti retin­de paıdalanylǵan.

Rezansev – Ýkraınada qaza tapqan tórtinshi reseı­lik ge­neral. Degenmen Ýkraı­na qarýly kúshteri qazirdiń ózinde segiz generaldyń qaıtys bolǵanyn aıtyp otyr. Keıbir Batys sarap­shylary mundaı joǵary shendi reseılik ofıserler nelik­ten maıdan shebine jaqyn júr­genine tańǵalady.

Eýropalyq odaqqa múshe mem­leket­terdiń basshylary Reseıdiń áskerı is-qımyldary aıaqtalǵannan keıin Ýkraınany qalpyna kel­tirýdi qarjylandyrý úshin ynty­maq­tastyqtyń senimdi qoryn qurýǵa kelisti. Brıýsselde Eýro­odaq sammıtinde budan da basqa máseleler sóz boldy.

«Reseı áskeriniń Ýkraınaǵa keltirgen zalaly men aýqymdy shyǵyndaryn eskere otyryp, Eýro­palyq odaq Ýkraına úki­meti­niń qajettiligin qamtama­syz etýge jáne Reseıdiń sha­býy­ly aıaq­talǵannan keıin demo­kratııalyq Ýkraınany qalpyna keltirý úshin qoldaý kór­setýge daıyn. Osy maqsatta Eýro­pa­lyq keńes Ýkraınamen ynty­maq­tas­tyq qoryn qurýǵa kelisip, oǵan ha­lyqaralyq seriktesterin qa­tysýǵa shaqyrady, sondaı-aq da­ıyn­dyqty keshik­tirmeı bas­taý­ǵa úndep otyr», delingen má­lim­demede.

Sammıtke qatysýshylar so­nymen qatar Kıevke Lıvııa men Sı­rııaǵa kó­mek kórsetý úshin ótki­zilgen turaqty konfe­rensııa­lar sııaqty halyqaralyq donor­­lar kon­ferensııasyn ótkizýge ýáde berdi. Qujatta Eýropa­lyq odaqtyń Ýkraı­naǵa saıası, qar­jylyq, materıaldyq jáne gýma­nıtarlyq qoldaý kórsetýdi jal­ǵas­tyratyny basa aıtylǵan. Eýro­odaq elde­riniń kóshbas­shy­lary sondaı-aq Reseı men Bela­rýske qarsy jańa qatań sank­sııa­lar engizýge daıyn ekenin habar­lady.

Reseı áskeri Kıevtiń soltús­tigi­ne qaraı 120 shaqyrym jer­degi Slavýtıch qa­la­syna kirip, jer­gilikti aýrýhanany qaramaǵyna aldy. Senbi kúni tańerteńnen bas­tap qalada Ýkraınany qoldaǵan mıtıng ótti.​

AQSh prezıdenti Djo Baı­den 26 naý­ryzda Varshavada Ýkraı­nanyń eki mınıs­tri – syrt­qy ister mınıstri Dmıtrıı Kýle­ba men qorǵanys mınıstri Alek­seı Reznı­kovpen kezdesti. Bul – Reseı Ýkraı­naǵa ásker kirgizgeli beri Ame­rıka men Ýk­raınanyń joǵary laýazymdy tulǵalary arasynda ótken alǵashqy kezdesý.

Ýkraına qorǵanys mınıstriniń keńesshisi Markıan Lýbkıvskıı brıtandyq BBC Radio 4 radıo­syna «Ýkraına kúshteri Hersondy búgin qaıtarady» dep málimdedi. Kıevte 26 naýryz keshki saǵat 8-den bastap, 28 naýryz tańerteńgi saǵat 7-ge deıin komendanttyq saǵat engizildi.

Spotify servısi Reseıden tolyq ketetinin málimdedi. Google Play men Apple Pay reseılik «Mır» kartasymen jumys isteýden bas tartty. Fransııa, Túrkııa men Grý­zııa Marıýpoldiń beıbit turǵyn­daryn qutqarý josparyn usyn­baqshy. AQSh Reseıdiń qorǵanys salasyna qyzmet kórsetetin kom­panııalarǵa sanksııa salady.

Reseı qorǵanys mınıstrliginiń habar­laýynsha, Ýkraınadaǵy qaqtyǵys bastalǵaly beri 1351 Reseı sol­daty qaza bolǵan jáne 3825 adam jara­lanǵan. Alaıda Ýkraına tarapy kel­tirgen máli­metke súıen­sek, qazirdiń ózinde qaza tapqan­dar sany 16 myńnan asyp ketken. Batys sarapshylary jaraqat alǵan­dar sany 50 myńǵa jýyqta­ǵanyn aıtady.

Batys basylymdarynyń ja­zýyn­sha, Reseı prezıdenti Vladımır Pý­tın hımııalyq ne bıologııalyq qa­rýdy qoldanýy múmkin. BUU Ýkraı­nadaǵy gýma­nıtarlyq jaǵ­daı týraly esebin jarııalady. Onda 953 beıbit tur­ǵyn qaza tap­ty, 1557 adam jaraqat aldy dep aıtylady. Elden qashýǵa máj­búr bol­ǵan bosqyndar sany 3,5 mıllıon adamǵa jetken.