Joldaýǵa zeıin salsaq, onyń basty ereksheligi jyl basyndaǵy qandy qańtar oqıǵasyna ákelip soqtyrǵan jáne sonyń sebepteriniń biri bolǵan memlekettik saıası ınstıtýttardyń, onyń ishinde konstıtýsııalyq organdardyń arasyndaǵy tepe-teńdikti qalyptastyra otyryp, olardyń qyzmetin reformalaýǵa baǵyttalǵan. Bul bıylǵy Joldaýdyń el ómirindegi aýqymy úlken, máni tereń ekendigin bildiredi.
Reformalaýǵa baǵyttalǵan organdar qatarynda Parlament Senaty, Parlament Májilisi, prezıdenttik ınstıtýttar, ákimdikter men saılaý ınstıtýttary bar.
Tájirıbe kórsetkendeı, osy ýaqytqa deıin basshylyqqa alynyp kelgen «aldymen ekonomıka, sodan keıin saıasat» degen qaǵıdat sońǵy kezderi tolyq nátıje bere almady. Basynda durys kóringenimen, sońǵy kezdegi qoǵam ózgeristerine tolyq saı kelmedi. Endi elimizde ekeýin qatar alyp júretindeı jaǵdaı qalyptasyp otyr. О́ıtkeni halyqtyń saıası belsendiligi ýaqyt ótken saıyn arta túsýde. Qoǵamnyń bılikke qoıar talaby kúsheıýde.
Meniń oıymsha, saıası reformalardy qamtıtyn negizgi sharalar paketi Joldaýdan kóbirek oryn aldy. Soǵan sáıkes ekonomıkaǵa qatysty reformalar jaǵy azdaý qamtylǵanyn túsinýge bolady. Bul árıne, ekonomıkaǵa mán berilmeı otyr degen sóz emes. Bul jerde qoǵamda kútilgen saıası ózgerister ekonomıkalyq prosesterden keıindep qalǵany sebep bolyp, Joldaý osy olqylyqty toltyrýǵa baǵyttalyp otyr degen oıdamyn. Ádette saıasattyń bazıstik, ıaǵnı irgetastyq máni molyraq bolyp keledi. Al ekonomıka degenimiz sonyń ústinde turatyn qondyrma. Irgetasty durys rettep almaı turyp, qalanǵan qondyrmanyń qanshalyqty berik bolatynyna senim artý qıyn. Joldaýda saıası máselelerge basty ekpin túsirilýi osy sebepten dep túsinemin.
Árıne, ekonomıkamyzda da qordalanyp qalǵan máseleler bar, tipti olar az da emes jáne bul máseleler sońǵy ýaqytta ǵana qalyptasqan dúnıeler emes. Saıası máselelerdiń ekonomıkalyq prosesterden keıindep qalýynyń ózi ýaqytynda sheshilip otyrýǵa tıis osy áleýmettik-ekonomıkalyq problemalardyń sheshimin de kúrdelendire túskenin baıqaýǵa bolady. Al endi aldaǵy ýaqytta saıasat pen ekonomıkany qatar alyp júrý isi atalǵan problemanyń oń jáne jeńilirek sheshilýine jaǵymdy yqpal etedi degen oıdamyn. Memleket basshysynyń áýelgi jarııalaǵan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵıdatynyń negizgi máni men sıpaty da elimizde bastalyp jatqan osy saıası reformalar arqyly barynsha ashyla túsýi tıis. Qysqasy, Joldaýda qarastyrylǵan máseleler arqyly Qasym-Jomart Kemeluly ózi alǵa qoıǵan maqsatqa berik ekenin kórsetti.
Prezıdent atap kórsetkendeı, osy Joldaý aıasynda Konstıtýsııanyń 30-babyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip, jıyrmaǵa tarta zańnamalyq aktiler qabyldanatyn bolady. Iаǵnı kútiletin ózgerister aýqymy az emes.
Endi osyǵan sáıkes qabyldanatyn júıeli sharalar aıasynda ekonomıkalyq reformalar paketin ázirlep, kúsheıtý kerek. О́ıtkeni ázirlengen saıası reformalar paketin ekonomıkadaǵy ózgeristermen súıemeldemese onyń áseri azdaý bolyp, birte-birte kedergilerge tap bolýy múmkin. Máselen, Úkimetimizde ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrý, shapshańdatý jóninde túbegeıli sharalar áli kúnge deıin ázirlengen joq. Meniń oıymsha, osyndaı baǵdarlamany keshiktirmeı qabyldap, júzege asyra bastaý qajet.
Qaıyrbek ARYSTANBEKOV,
Ekonomıkalyq saıasat ınstıtýtynyń dırektory