Sýretterdi túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Mádenıet ortalyǵynyń habarlaýynsha, túrik shaıy Anadolyǵa XVI ǵasyrdan bastap Qytaıdan Jibek joly arqyly tarala bastaǵan. Osmanly memleketine XVI ǵasyrda shıpaly sýsyn retinde ákelingen shaı týraly 1731 jyly parsy tilindegi «Rısale-ı chaı» atty eńbekte baıandalady. Batýmıge jumysshy retinde baryp kelip júrgen Rıze jáne Artvın halqy qaıtqanda shaı butaqtaryn ákelip, ony baqshalaryna ege bastaǵan. Keıin ormandyq alqaptar men qyrlarda da ózdiginen ósetini anyqtaldy. Osmanly memleketiniń quzyrly mekemeleri shaıdyń zııany joq ekeni dáleldengennen keıin óndirisine de ruqsat bergen. Al Túrkııa Respýblıkasy qurylǵannan keıingi jyldary Rıze men Trabzon oblystarynda shaı ósirý keshendi túrde ekonomıkanyń bir salasyna aınala bastady. Eń iri shaı óndirý fabrıkasynyń negizi Rızede 1946 jyly qalanyp, 1947 jyly shaı taýar retinde aınalymǵa shyqqan.
Aıta keteıik, búginde shaı – álemdegi sýdan keıin eń tanymal jáne kóp qoldanylatyn sýsyn túri retinde túrik ashanasynyń jáne mádenıetiniń de ajyramaıtyn bólshegine aınalǵan. Túrkııa álem boıynsha shaı óndirýde tórtinshi, al tutynýda alǵashqy oryndy ıelenedi. Sondaı-aq qazirgi kúni Túrkııada shamamen 1 mıllıon adam shaı óndirisi naryǵynda eńbek etedi.
Atalǵan festıval aıasynda qatysýshylarǵa túrik shaıy, túrik sımıti men irimshigi usynylyp, túrikshe ánder oryndaldy. Is-sharaǵa Túrkııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Ýfýk Ekıdjı, Parlament depýtattary, elordadaǵy dıplomatııalyq korpýs ókilderi, ýnıversıtetter ujymy men stýdentter qatysty.
