Sýretti túsirgen avtor
Oblys ortalyǵynan bar-joǵy 300-400 metr jerdegi Stepnoe aýylynyń bir jaǵyn eski zırattar qorshap tursa, ór jaǵy qoqys polıgony. Bul az deseńiz, jyl on eki aı shoshqa fermasynyń múńkigen ıisi qolqany qabady. Bálkim, qudyqtan shyqqan sýdyń kermek dámi geografııalyq ornalasýyna da baılanysty shyǵar, kim bilsin?! Aýyl turǵyndarynyń aıtýynsha, qudyqtan shyqqan sýdy ishý bylaı tursyn, kir jýýǵa jaramaıdy.
– Aýyz sýdyń joqtyǵynan turmys taýqymetin tartyp-aq otyrmyz. Stepnoıdaǵy jeti-segiz kósheniń bireýine ǵana 1967 jyly sý qubyry tartylypty. Onyń ábden tozyǵy jetkendikten, qatty qysymǵa shydas bermeı, jaryla beredi. Ol sýdyń ózi sor, ishýge jaramaıdy. Al qalǵan kóshelerde aýyz sý múldem joq. Qudyqtyń sýlary sońǵy jyldary túsip ketti. Aýyldardy aýyz sýmen qamtýdyń ondaǵan baǵdarlamasy qabyldanǵanymen, bizdi aınalyp ótedi. «Aspannan kıiz jaýsa da, qulǵa ultaraq buıyrmaıdy» degen osy. Aýdan, aýyl ákimderi jylda «jobalyq-smetalyq qujat daıyndap jatyrmyz» dep qurǵaq ýádemen shyǵaryp salady. Oblys ákimi Danıal Ahmetovke de shaǵym hat joldaǵanbyz. Nátıje bolsa, qane?! Ystyq sý, gaz degen armanymyzda joq, – deıdi aýyl turǵyny, zeınetker Oralhan Bajaqov.
Ras, turǵyndardyń armany – taza aýyz sýdy meıirlene ishý. Altynnan saraı soǵyp ber dep otyrǵan biri joq. Aýyldyqtardyń pikirine qaraǵanda, ábden jaýyr bolǵan máseleni sheshýdiń bir joly – Stepnoı aýylyn О́skemenge qosý. Sonda ǵana túıini tarqamaǵan problemalar birjola sheshiledi dep esepteıdi. Árıne, ol bir kúnde atqaryla salatyn ońaı sharýa emes. Úkimet ún qosýy kerek shyǵar.
– О́skemenniń dál irgesindegi aýylymyz qıyr shette jatqan Glýbokoe aýdanyna qaraıdy. Bizdiń oıymyzsha, Stepnoıdy О́skemenge qossa, halyq úshin anaǵurlym tıimdi bolar ma edi?! Áıtpese, qujat jumystary úshin qalanyń myna basynan anaý basyna shyǵyp, odan ári Glýbokoe kentine jetýimiz kerek. Kóligi bar azamattarǵa qıyndyq týǵyzbas, biraq bizdeı zeınetkerler úshin, analar úshin aýdan ortalyǵyna jetý qııamet-qaıym. Jaraıdy, ol óz aldyna másele. Aýyz sýdyń tapshylyǵyn aıta-aıta jalyqqan el basshylyqqa senýden qalǵan. Yńǵaıy kelip turǵanda aıta keteıin degenim, aýylǵa deneshynyqtyrý kesheni, mádenıet úıi sekildi nysandar salynsa jaqsy bolar edi. Áıtpese, aýyl jastary bas qosatyndaı mádenı mekeme joq, – dep qosty Oralhan Bajaqov.
Aıtqandaı, turǵyndardyń keıbireýi «báribir túk ózgermeıdi» degendeı pikir bildirýden bas tartsa, endi biri «báleden aýlaq» dep, aty-jónderin aıtqysy kelmedi. Degenmen problema shash etekten. Jaıylymnyń tarlyǵyn da alǵa tartqandar boldy. Aýyl shetindegi karer tabyn jaıýǵa kedergi keltiretinin tilge tıek etken aýyl turǵyndary, aýdan ákimdigi máseleni qar erip, jer keppeı sheship berse eken desedi.
О́z tarapymyzdan halyqtyń kótergen suraqtaryn júıelep, aýdan basshylyǵyna joldadyq. Osy oraıda Ýshanovodaǵy ýshyǵyp turǵan aýyz sý problemasy da nazardan tys qalmady. Aýyl jurty aıtqandaı, aǵyp turǵan sýdyń dámi kermek tatıdy. Ishý múmkin emes.
– Ýshanovo aýylyna sý júıesi 1960 jyldary júrgizilgen. Odan beri temir qubyrlar tozdy, irip-shiridi. «Aq bulaq», «Aýyl – el besigi», «Nurly jer» sekildi baǵdarlamalardyń barlyǵy bizdiń aýyldy aınalyp ótedi. Aýylǵa joǵarydaǵy basshylar kelse, qýanamyz. Biri bolmasa, biri kómekteser dep oılaımyz. Elektr jelisi de álsiz. Qalypty elektr togy bolmaǵandyqtan, úıdegi turmystyq tehnıkalar kúıip kete beredi. Joldyń jaǵdaıy ol, oıdym-oıdym. Kóshelerge jaryq ta tartylmaǵan. Áıteýir aýdan ákimi jaryq tartylatyndyǵyn aıtqan. Sonymen qatar jastarǵa bos ýaqyttaryn ótkizetin oryn bolsa, – deıdi Ýshanovo aýylynyń turǵyny Dáýren Moldamseıitov.
Atalǵan eki aýyldaǵy turǵyndardyń janaıqaıyn oblystyq máslıhat depýtaty, kásipker Farıd Ábitaev ta óz múmkindigine qaraı sheshýge atsalysatynyn aıtty. Al jergilikti jerdiń basshylyǵy ne deıdi?
– Ýshanovo jáne Stepnoe aýyldarynyń sýmen jabdyqtaý jelileri qazirgi ýaqytta «Kozlenko V» JK-niń basqarýynda. Ýshanovo aýylynda 356 aýla ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtalsa, Stepnoe aýylynda 80 aýla ortalyq jelidegi sýdy tutynyp otyr. 2014 jyly Ýshanovo aýylynda sý jınaqtaý syıymdylyǵy aýystyrylyp, 2015 jyly uńǵymalarda sýyq sýdy esepteý quraldary ornatylǵan. Endigi kezekte Ýshanovo jáne Stepnoe aýyldaryn aýyz sýmen jabdyqtaý júıesin jańartý úshin jobalyq-smetalyq qujaty jasaldy, – deıdi Glýbokoe aýdany Ýshanovo aýyldyq okrýginiń ákimi Erik Bazarhanuly.
Sonymen qatar okrýg ákimi birqatar atqarylǵan jumysty da tizip ótti. Máselen, Ýshanovo aýylynda bes kóshe ortalyq jaryqpen qamtylǵan. Balalardyń oıyn alańyna jóndeý júrgizilgen. Kóshelerge aǵymdyq, ortasha jóndeýler jasaldy. Stepnoe aýylynda Á.Moldaǵulova, Shkolnaıa jáne Sh.Ýálıhanov kóshelerine jaryq shamdary tartylǵan.
2022 jylǵa qurylǵan josparlarymen de bólisti. Bıyl Ýshanovo aýylyndaǵy Shkolnaıa kóshesine 12 mln teńgege ortasha jóndeý jumystary júrgizilmek. Gornyı tuıyq kóshesine qumdy shaǵyl tas tógý josparda bar. Stepnoe aýylyndaǵy balalar oıyn alańyna 6 mln teńge bólip, aǵymdyq jóndeýden ótkizýdi tizimge qosyp qoıǵan. Sonymen qatar Stepnoıda kósheni jaryqtandyrý júıesi de jóndeledi. Tize bersek, jospardaǵy jumystar az emes. Tek oıdaǵydaı júzege asyp, turǵyndardyń ómir súrýlerine qolaıly jaǵdaı jasalyp jatsa bolǵany.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Glýbokoe aýdany
