О́mirdi qalaı saqtandyrý kerek?

О́mirdi saqtandyrý degen ne? Naryqta onyń san túrli sıpaty bar. Máselen, siz balańyzdyń keleshektegi bilim alýy úshin qarjy jınaı alasyz. Eger burynnan saqtandyrýǵa qarjy bólip júrgen bolsańyz, emdelý kezinde saqtandyrý kompanııasy em-dom aqysyn ótep beredi. Sondaı-aq «Zeınetaqy annýıtetin» paıdalaný arqyly ǵumyr boıy táýir zeınetaqy alyp turýǵa múmkindik bar. 2021 jyly saqtandyrý syılyqaqysy men tólem kólemi boıynsha lıder (124,8 mlrd teńge) atanǵan «Halyq-Life» AQ-nyń basqarma tóraǵasy Janar Jubanııazovanyń aıtýynsha, adamdar qyzmet etetin salasyna oraı saqtandyrý baǵdarlamasyn durys tańdaı bilgeni jón. Máselen, únemi jolǵa shyǵatyn azamat jol-kólik oqıǵasyna oraı ótemaqy beretin baǵdarlamany, bıiktikte jumys isteıtin azamat oqys oqıǵadan zardap shegý ónimderin tańdaǵany durys bolmaq. «Jaman aıtpaı, jaqsy joq». Alda-jalda ómirge qater tóne qalsa, saqtandyrý kompanııasy kómek qolyn sozady.

– Eger ómirińizdi ólimge soqtyrýy múm­kin aýrýdan jáne oqys oqıǵadan saqtan­dyrǵyńyz kelse, onda kelisimshartta osy táýekelderdiń bári jazylǵanyna mán berińiz. Sondaı-aq saqtandyrý kompanııa­sy saqtandyrý tóleminen bosatylatyn erekshe jaǵdaılarǵa da nazar aýdaryńyz. Son­da túsinbestik bolmaıdy jáne naq­ty qaı kezde, qandaı jaǵdaıda tólem alaty­ny­ńyzdy bilip júresiz. Mysaly, azamat­qa kólikke mas kúıinde otyryp apatqa ushyrap kóz jumsa, qaýipti sport túrlerimen aınalyssa, kólikti júrgizý­shi kýá­liginsiz basqarsa nemese óz-ózi­ne qol jum­sasa, kompanııa tólem ber­meý­ge qu­qyly bolýy múmkin. Biraq, eń bas­ty­sy, saq­tandyrý kompanııasynyń senim­­dil­i­gin durys baǵalaı bilý, – deıdi J.Jubanııazova.

Qysyltaıań sátte sizge qarjylyq qol­­­daý kórsetetin kompanııanyń senim­di­ligin birneshe krıterıı negizinde baǵa­laýǵa bolady. Onyń birinshisi – kom­pa­nııa­nyń qarjylyq ahýaly, onyń ishinde aktıvteri, saqtandyrý rezervi, saqtandyrý syılyqaqysy men saq­tandyrý tóleminiń kólemi. Ekinshisi – kom­pa­nııanyń ınvestısııalyq portfeliniń qurylymy.

Áńgimeniń álqıssasyn keńes berý­den bastaǵanymyz da tegin emes. О́mir­di saqtandyrý Qazaqstanda kenjelep tur. Dúnıejúzilik bank deregi boıynsha elimiz ómirdi saqtandyrý syı­lyqaqylarynyń IJО́-degi úlesi bo­ıynsha 49-orynda tur. Bizde tek qana ómirdi saqtandyrýmen aınalysatyn 9 kompanııa bar – «Halyq-Life», Nomad-life, Freedom Finance Life, «Eýrazııa», «Eýropalyq saqtandyrý kompanııasy», Standard Life, Memlekettik annýıtettik kompanııa jáne «Sentras Kommesk Life». 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha ómirdi saqtandyratyn kompanııalarǵa túsken syılyqaqy kólemi 392,1 mlrd teńgeni quraǵan. Bul 2020 jylmen salys­tyrǵanda 71,3 paıyzǵa kóp. Freedom Finance Life mamandarynyń zertteýinshe, qazaqstandyqtardyń kóbi 1 myń dollarǵa deıingi mınımaldy jarnamen saqtandyrý kelisimsharttaryn jasaıdy. Saýaldama qorytyndysynda ómirdi saqtandyrǵan adamdardyń 77 paıyzy – áıelder, 23 pa­ıy­zy erler ekeni anyqtalǵan.

«О́mirin saqtandyrǵandardyń kóbi (45 paıyzy) aıyna ortasha 400-600 myń teńge jalaqy alsa, 25 paıyzynyń jalaqysy 600 myńnan da kóp, 12 paıy­zy – 250-400 myń teńge tabys tabady, 8 paıyzynyń kirisi 250 myńǵa deıingi aralyqta. Respondentterdiń 73 paıy­zy jınaqtaýshy ómirdi saqtandyrý baǵdarlamasyn qolaıly kóredi. Bul baǵdarlama depozıt pen saqtandyrý fýnksııalaryn biriktirgen. 27 paıyzy koronavırýstan, qaterli aýrýlardan, oqys oqıǵalardan saqtaný jáne týrıstik saqtandyrý baǵdarlamalaryn tańdaǵan. О́mirdi saqtandyrý boıynsha negizgi úsh baǵyt bar, birinshisi – jınaqtaýshy ómirdi saqtandyrý, ekinshisi – táýekel ónimder (aýrý, oqys oqıǵa – red), úshinshisi – zeınetaqy annýıteti», dep jazady Freedom Finance Life.

– Biz sońǵy alty aıda kelisimshart jasasqan klıentterimizge taldaý jasadyq, – dep túsindiredi J.Jubanııazova, – olardyń 49 paıyzy áıelder bolsa, 51 paıyzy – erler. Jınaqtaýshy saqtan­dyrý kelisimsharttary boıynsha jarna kólemine qarap baǵalar bolsaq, erler áıelderge qaraǵanda kóp salady. Áıelderde saqtandyrý jarnasynyń ortasha mólsheri – 20, erlerde – 44 mln teńge. Al klıentterimizdiń ortasha jasy – 40 jas­tan joǵarylar. Budan shyǵar qorytyndy – otbasy, bala, nemeresi bar aýqatty azamat­tar ómirdi valıýtalyq saqtandyrý baǵ­dar­lamalaryna kóp qyzyǵady. Olar ba­ryn­sha tıimdi jınaqtaý jasap, salymdaryn valıýta táýekelderinen qorǵap, kút­pegen oqıǵalar týyndaǵan jaǵdaıda óz ómi­rin qarjylyq jaǵynan qorǵaǵysy keledi.

KM Life ómirdi saqtandyrý kompanııasy AQ basqarma tóraǵasy Nazym Bekbolatova eń tanymal ónim retin­de jumysshylardy jazataıym oqıǵa­lar­dan mindetti saqtandyrýdy aıtady. О́nim­niń dál osy túri jumys berýshiler­diń eńbek shartyn jaqsartýyna, eńbek qaýipsizdigin arttyrýǵa eleýli yqpal etýde. «Jazataıym oqıǵa qanshalyqty azaısa, saqtandyrý kelisimshartynyń da baǵasy sonshalyqty arzandaıdy. Bul saqtandyrý ónimi qazir áleýmettik fýnksııany da atqaryp otyr desek qatelespeımiz», deıdi KM Life basshysy.

Al Nomad Life ómirdi saqtandyrý kompanııasy AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Mádı Shalǵymbaev kom­panııanyń byltyr 31 mlrd 863 mln teńge taza tabys tapqanyn aıtady.

«Klıentterimizge 6,9 mlrd teńgege 13 myńnan astam tólem usyndyq. Sonyń 44 paıyzy – zeınetaqy annýıtetiniń en­shisinde bolsa, 33 paıyzy eńbek qaýip­sizdigine qatysty. Munyń aıasynda eńbek qabiletin qalpyna keltirýge baılanys­ty shyǵyndardy óteý, óndiristik oqys oqıǵadan zardap shegip, múgedek bolyp qalǵan nemese eńbek mindettemesin oryndaý kezinde qaza bolǵan qyzmetkerge jáne onyń otbasyndaǵy adamdar shyǵyndaryn óteý tólemderi kiredi», deıdi M.Shalǵymbaev.

Sarapshylar naryq bıyl da jandana túsedi dep esepteıdi. О́ıtkeni suranys jyldan-jylǵa artyp kele jatyr.

«Bıyl tutynýshylyq nesıeleý kóle­mi­­niń tómendeýi kútilmeıdi, demek zaım­­­shylar tarapynan ómirdi saqtan­dyrý­ǵa qatysty suranys ta joǵary bol­maq. Sondaı-aq zeınetaqy annýıteti­niń bir­lesken sharttaryn jasasý úshin zań­na­ma­lyq normalardyń kúshine enýin kútemiz. Bul jetkilikti zeınetaqy jınaq­tary joq erli-zaıyptylardyń birine jubaıynda jetkilikti jınaq bolǵan jaǵ­daıda osy saqtandyrý ónimin paıdalanýǵa múm­kindik beredi. Sondaı-aq mınımaldy jalaqynyń 60 myń teńgege kóterilgenin eskere otyryp, mindetti saqtan­dyrý da ósim kórsetedi dep otyrmyz. Byltyr zeı­net­aqy qarjysyn paıdalanýǵa baılanys­ty zeınetaqy annýıteti jaqsy ósim kór­setti. Bıyl endi ondaı ósim bola qoı­mas. Praktıka kórset­kendeı, pandemııa naryqqa sonshalyqty keri áserin tıgize qoıǵan joq. Al sıfrlandyrýdy jedeldetýge qatysty áseri boldy. Kompanııalar bıznes-prosesterge jańa tehnologııalardy belsendi engize bastady», deıdi J.Jubanııazova.

Qazirgi tańda «Halyq-Life» AQ-nyń 1,3 mln-nan astam klıenti bar. Eń ja­qyn maqsatymyz – el arasynda qar­jylyq saýattylyqty arttyrý jáne jınaqtaýshy saqtandyrý baǵdar­lamalaryn damytýǵa kúsh salý deıdi kompanııa ókilderi. Sondaı-aq olar bıyl balalardyń paıdasyna memlekettik sýbsıdııamen jınaqtaýshy saqtandyrý ónimderin ashýdy josparlaý­da. Sońǵy birer jyl kóleminde onlaın-formattyń belsendi damýy saqtandyrý ónimderin kompanııa saıttarynan satyp alýǵa da jol ashty. Osylaısha, prosester meılinshe jeńildetildi. Elektrondy format 2022 jyly damı túspek. Iаǵnı ómirdi saqtandyrý úshin keńsege barý kerek, ýaqyt joǵaltý kerek dep sary ýaıymǵa salynýdyń qajeti joq. О́mirdi saqtandyrý úshin ne kaskader, ne ekstremaldy sportpen aınalysý shart emes. Saqtandyrý, birinshiden, qoǵamda qarjy mádenıetin qa­lyptastyrady, ekinshiden, bul – óz-ózińizge degen janashyrlyqtyń aıqyn kórinisi.