«Teńizshevroıl» iske asyryp jatqan keleshek keńeıý jáne uńǵy erneýindegi qysymdy basqarý jobasynyń jalpy quny 45 mlrd dollardy qurap otyr. «Teńiz» ken ornynda 2023 jyly iske qosylatyn bul jobalarǵa 300-ge jýyq otandyq kompanııa merdigerlikke tartyldy. Jobaǵa qajetti 408 modýldi jetkizý úshjyldyq baǵdarlamasy aıasynda aıaqtaldy. Árqaısysynyń salmaǵy 500-den 1 800 tonnaǵa jetetin modýlder Qazaqstanda, Ońtústik Koreıa men Italııada qurastyrylyp, Reseıdiń ishki sý jolymen Kaspıı teńizi jaǵalaýyndaǵy Prorva túbegine deıin tasymaldandy. Osynda arnaıy salynǵan termınalǵa jetkizilgen modýldik júktiń jalpy salmaǵy 280 myń metrıkalyq tonna quraǵan. Jobaǵa qajetti modýldik júkterdi tasymaldaýǵa 120-ǵa jýyq keme paıdalanyldy. Onyń ishinde 40 keme jańadan qurastyrylsa, keıbiri qaıta jańǵyrtýdan ótkizilipti. Kaspıı teńizi arqyly tasymaldy júzege asyrý otandyq «QazMorTransFlot» kompanııasyna júkteldi.
«Teńiz» ken ornyndaǵy joba qurylysynyń aıaqtalar kezeńi jaqyndap keledi. Máselen, bıylǵy jyl bastalǵanǵa deıin eń iri jobanyń qurylys-montajdaý jumystarynyń 80 paıyzdan astamy aıaqtaldy. Jobaǵa 60 myńǵa jýyq adam jumysqa tartyldy. Onyń bes myńy – sheteldik. Al jobadaǵy qazaqstandyq jumysshylardyń 40 paıyzǵa jýyǵyn atyraýlyqtar qurap otyr.
Oblys ákimdigi baspasóz qyzmetiniń aqparatyna qaraǵanda, «Teńizshevroıl» kompanııasy «Keleshek keńeıý» jobasyndaǵy qurylys-montajdaý jumystarynyń basym bóliginiń aıaqtalýyna baılanysty jyldyń sońyna deıin shamamen 39 myń adamdy bosatýdy josparlap otyr. Onyń ishinde elimizdiń 37 myń azamaty bar. Jumystan bosatylatyn adamdardyń shamamen 40 paıyzyn Atyraý oblysynyń turǵyndary qurasa, ózgeleri – elimizdiń ózge óńirlerinde turatyn azamattar.
Bul máseleni oblys ákimdigi turaqty baqylaýynda ustap otyr. Byltyrdan beri jumystan bosatylatyn adamdardy eńbekpen qamtýǵa qatysty tıisti jumystar qolǵa alyndy. Atap aıtqanda, osy máselege jaýapty organdarmen – Enbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý, Energetıka mınıstrlikterimen, sondaı-aq «Teńizshevroıl» JShS-nyń basshylyǵymen aı saıyn kezdesý ótkiziledi. Joba jumysynan bosatylatyn jumysshylar týraly aqparattar almasyp, josparlar pysyqtalady.
Máselen, byltyrǵy jyldyń sońyna deıin joba jumystarynan 2 769 adam bosatylǵan. Onyń ishinde jergilikti 1 228 turǵyn bolǵan. Jumystan bosatylǵandardyń arasynan 785 atyraýlyq turaqty jumysqa ornalastyrylǵan. Basqa jobalarǵa 19 adam aýystyrylyp, ekeýi oqýǵa jiberilgen. Áleýmettik tólemdi 210 adam alyp otyr. Al 212 adam óz múmkindigimen basqa jumys tapqan.
– Bıylǵy birinshi toqsanda 2 900-den astam adam bosatylady dep boljanyp otyr. Onyń ishinde Atyraý oblysynan 1 270 adam bar. Jumystan bosatylatyn adamdardy jumyspen qamtý jumystary pysyqtalyp jatyr. Atyraý oblysynyń ákimdigi óz tarapynan «Eńbek», «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy», «Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý», «Bıznestiń jol kartasy», «О́ńirlik damý» jáne ózge de memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrý sheńberinde jyl saıyn 12 myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtıdy. Sondaı-aq oblysta bıyl jáne kelesi jyly iske asyrylatyn iri ınvestısııalyq jobalar aıasynda 9 myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtý kózdelip otyr, – dep málim etti ákimdiktiń baspasóz qyzmeti.
Árıne, halyqaralyq joba qurylysynan 37 myń adamnyń bosatylatyny atústi qaraıtyn jeńil másele emes. О́ıtkeni jumystan bosatylǵandarǵa turaqty kásip taýyp bere qoıý da ońaı sheshimin taba qoımaıdy. Osy oraıda salmaq jergilikti ákimdikterge túsetini daýsyz. Sol sebepten, jaqynda bul másele oblys ákimi Mahambet Dosmuhambetovtiń tóraǵalyǵymen ótken jıynda taǵy pysyqtaldy. Áleýmettik áriptestik pen áleýmettik jáne eńbek qatynastaryn retteý jónindegi oblystyq úshjaqty komıssııa otyrysynda «Teńizshevroıl» JShS-nyń merdiger kompanııalarynan bosatylatyn jumysshylardy jumysqa ornalastyrý, sondaı-aq eńbek ujymdary arasyndaǵy eńbek daýlaryn boldyrmaý men eńbek qatynastarynyń jaǵdaıy jónindegi máseleler qaraldy. «Teńizshevroıl» JShS-nyń Úkimetpen jáne jurtshylyqpen baılanys bóliminiń bas menedjeri Rızabek Artyǵalıevtiń aıtýynsha, «Keleshek keńeıý» jobasynyń aıaqtalýyna baılanysty jyl sońyna deıin bosatylatyn jumysshylardyń 7 myńnan astamyn ózge jobalarǵa jumysqa alýdy qarastyryp otyr.
– «Keleshek keńeıý» jobasynan jyl sońyna deıin bosatylatyn jumysshylardyń, basqa jumysqa aýystyrylatyndardyń tizimin ákimdikke ýaqtyly usynylýy kerek. Jobadan bosatylatyn jumysshylardyń aty-jóni, qujaty, mamandyǵy, meken-jaıy, baılanys nómiri kórsetilgen tizimin bir aı buryn, al naqty bosatylǵan jumysshylardyń tizimin ár aıdyń basynda bergen jón. Aldaǵy aılarda bosatylatyn jumysshylardy merdigerlik mekemelerge jumysqa ornalasýyna yqpal etýdiń naqty josparyn jasaqtap, jergilikti turǵyndarǵa basymdyq berý jaǵyn oılastyrý qajet. Merdiger, qosalqy merdiger kompanııalarda jalaqy tólemeýge jol bermeýdi, zań buzýshylyqtardy boldyrmaýdy qatań baqylaýda ustap, jumysshylar arasynda narazylyq týdyrmaý úshin naqty is-sharalar qolǵa alynýǵa tıis, – deıdi M.Dosmuhambetov.
Atyraý oblysy
