Qoǵam • 06 Sáýir, 2022

Qaısar qyz

410 ret
kórsetildi
12 mın
oqý úshin

Taýdyń ushar basyndaǵy shyńtasty jaryp shyqqan shynar tektes ǵajaıyp taǵdyrlar bolady. Basyna túsken aýyrtpalyqty qaıyspaı kóterip alyp, kemtarlyq taýqymetin tartqan kóptegen jannyń ómirge degen úmit-qulshynysyn oıatyp júrgen Qostanaıdaǵy «Úmit-Nadejda» qoǵamdyq birlestigi basshysynyń orynbasary Arýna Jaqsyǵulova da osyndaı erekshe taǵdyrdyń ıesi.

Qaısar qyz

Arýna mektep qabyrǵasynda úzdik shákirt, úlgili oqýshy boldy. Bilim oshaǵyndaǵy qoǵamdyq, merekelik is-sharalardyń bárin uıym­dastyryp, ózi júrgizetin. 1985 jyly onjyldyqty támam­daǵan soń, Qostanaıdaǵy pedagogıka ınstıtýtyna kelip, ózi tańdaǵan tarıh mamandyǵyna oqýǵa túsedi. Stýdentter jataq­hana­synda bos oryn bolmaǵan­dyq­tan, oqýyna jaqyn mańaıdaǵy kópqabatty úılerdiń birinde tu­ra­tyn erli-zaıypty kisilerdiń pá­terinen ýaqytsha bir bólme jaldap turýǵa týra keledi. Alaıda 17 jastaǵy órimdeı jas qyz ol kezde óz taǵdyrynyń kúrt ózge­rip, ómirdiń qaısarlyq pen taban­dy­lyqtan órilgen múlde basqa arnasyna túsýine osy páter sebep bolatynyn bilmegen edi.

– Birde ózim jaldap turyp jatqan páterdegi apaı úıde bolmaı qaldy. Osyny paıdalanǵan kúıeýi túngi úsh-tórtterde men jat­qan bólmege kirip, kórpeme qol salyp tıise bastady. Uıqymnan sho­shyp oıanyp kettim. Dúleı kúsh­ke qarsy turarlyq qaýqary joq qar­shadaı qyzbyn ǵoı. Bul isi­niń óte uıat ekenin aıtyp em, sóz ótpedi. Kózine kózim túsip ketip edi, kádimgi súzegen buqanyń kózin­deı qyzaryp, qantalap ke­tipti. Qoryqqanda adamnyń bo­ıyn­da úlken kúsh paıda bolady eken, keýdesinen qatty ıterip ji­berip edim, shalqalaqtap ketti. Osy sátte basqa bólmege qashyp baryp, esiktiń tıegin jaýyp aldym. Esikti syndyryp kirdi. Men tere­zeniń aldyna júgirip baryp, endi bir qadam jaqyndasańyz, syrt­qa sekirip ketem degenime qara­mastan entelep kele bergende, «Bismillá!» dedim de, ekinshi qabat­taǵy páterdiń terezesin­degi qos qabat áınekti kúl-par­sha syn­dyrǵan kúıi tómenge bir-aq sekirdim, – dedi Arýna Rahmetollaqyzy.

Qarshadaı qyzdan mundaı kózsiz batyrlyqty kútpegen qara nıet qasqkóı qaısar qyzdy ustap qalmaq bolypty. Biraq jaýyzdy keýdesinen ıtergen kúıi shalqalaı qulaǵan Arýna bar salmaǵymen jerge arqasymen túsken. Aryn aıaqas­ty etpek bolǵan sumnan qashyp, ómirine tónip turǵan qaýip­ti elemesten terezeden sekir­gen Arýna es jıǵan sátte eki aıaǵy­nyń jan­syzdanyp qalǵanyn birden sezedi. Keıin dárigerlerden keýde omyrt­qasynyń eki jerden synyp, julyny zaqymdanǵanyn estıdi.

– Múlde júre almaı qaldym. Saý adam bostan-bos terezeden sekirmeıdi, namysymdy, arymdy qorǵaý úshin osyndaı qadamǵa bardym. Biraq densaýlyǵymnan aıyrylyp qaldym. Altynshy tamyzda quladym, bes aı aýrýhana tóseginde tańylyp jatyp, dárigerler jeltoqsan aıynyń besinde ǵana jatqan kúıimde shyǵardy. Tipti otyra almaı qal­dym, – dedi Arýna.

Osyndaı qıyn kezeńde qoz­ǵalýy muń bolyp qalǵan Arýna­nyń ata-anasy qasynan tabylyp, dármen-demeý bola bildi. Anasy óte sabyrly, parasatty kisi edi. Allanyń isine bolattaı berik bolýdy úıretti. Ákesi qy­zym aıaqtan turyp ketsin dep úı­diń aınalasyna túrli trenajer, jattyǵý quraldaryn jasap tas­tady. О́zi Arýnany kóterip shy­ǵyp, qandaı trenajermen qalaı jumys isteý kerek ekenin úı­retip, jattyqtyrýshynyń qyz­metin atqardy. Osylaısha, birte-birte eńbekteýge, otyrýǵa, azdap júrýge, múgedek arbasynan túsip-minýge úırene bastady. Mar­qum ájesi, ini-baýyrlary men siń­lileri de kip-kishkentaı bol­sa da bári jany qalmaı jaby­lyp júrip keregin alyp berip, qol­darynan kelgen kómekterin aıa­mady. Qyzymyzdyń aıaǵynan tik turyp ketýge em-shıpasy tıip qalar degen úmitpen ata-anasy Qyrymǵa, Qaraǵandydaǵy ońaltý ortalyǵyna, TMD aýmaǵyndaǵy basqa da emdeý ortalyqtaryna jyl qurǵatpaı arqalap aparyp júrdi. Tipti Máskeýdegi akademık N.Býrdenko atyndaǵy neırohırýrgııa ınstıtýtynyń professoryn aldyrtyp ota jasatyp ta kórdi. О́kinishke qaraı, professor jasaǵan úsh ota da qatty zaqymdanǵan julynǵa jan bitire almady.

– Alǵash birte-birte densaý­lyǵym durystalyp ketetin sııaq­ty bolyp kórindi. Úıde eńbektep, aıaǵymdy dákemen tańyp, tu­ryp, júrip kórmekke tyrystym. Aqy­ry endi eshqashan aıaǵymnan turyp kete almaıtynyma kózim jetti. О́zimniń osyndaı dármensiz halimdi sezingen sátte aǵyl-tegil jylaǵanym esimde, úıdegiler de menimen birge kóz jasyna erik berdi. Muqaǵalı aqynnyń:

«О́kinbe, ókpeleme, búginińe,

О́mir, ómir! Bolmaıdy

 túńilýge,

Máńgi seni jazbaǵan súrinýge,

Qaıta turyp, qaqyń

bar júgirýge!»

dep keletin óleńi bar emes pe, men de osy kúıde ishteı mújilip otyra bersem, ózime de, ata-anam men baýyrlaryma da aýyr bolatynyn túsinip, ómirimdi jańasha bastaý kerek degen sheshimge keldim. Men búgingi jetistikterimniń bárine áke-sheshemniń arqasynda qol jetkizdim. Ol kisilerdiń meıirim-shapaǵaty bolmaǵanda osy kúıimde búginge jeter-jetpesim neǵaıbil bolar edi, – deıdi  ata-anasyn tolqı otyryp eske alǵan Arýna Rahmetollaqyzy.

Búginde Arýna qajet jaǵdaı­­da ózdiginen azdap júrip-tura alady. Arbaǵa da ózi minip-túsedi. Tipti avtokólikti de júrgizedi. Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy ýnıversıtetti qyzyl dıplomǵa bitirip, magıstratýrany támam­dap aldy. Qazir at ústindegi azamattardan kem emes. Tańnan kesh­ke deıin óńirdegi múmkindigi shek­teýli jandardyń kútimi men áleýmettik jaǵdaıyn arttyrý, densaýlyǵyn jaqsartýdyń qamy­men júrip kúnniń qalaı ótkenin bilmeı qalady.

Taǵdyr tabystyrǵan arqa súıer azamaty Dúısenǵalı Os­panov ekeýi 2005 jyly «Úmit-Nadejda» qoǵamdyq birlestigin quryp, búginde 200-den astam zaǵıp jandy qanatynyń asty­na alyp, qamqorlyq jasap otyr. Birlestikke qarasty beıim­deý ortalyǵynda tirek-qozǵa­lys músheleri zaqymdanǵan zaǵıp­tarǵa arnalǵan jattyǵý zaly, áleýmettik-turmystyq qoldaý orta­lyǵy, kompıýter synyby, qolóner sheberhanasy, sh­aǵyn tigin sehy, medısınalyq, psıho­lo­gııalyq kómek kórsetetin ka­bı­netter jumys isteıdi. Orta­lyq­ta elektrondy portaldy paı­­dalanýǵa, SMM dızaıner, kompıý­terlik baǵdarlama, esepshi, kopı­raıtıng sııaqty túrli kásipke úıretetin semınar-trenıngter men kýrstar jıi ótip turady.

Birlestik 2020 jyly múgedek­tigi bar jandarǵa arnalǵan «Teń qoǵam» dep atalatyn áleýmettik qoldaý ortalyǵyn ashyp, qalalyq áleýmettik baǵdarlamalar jáne  jumyspen qamtý bólimimen tyǵyz baılanysta jumys istep jatyr.

– «Teń qoǵam» kórsetetin qyz­metterdiń ishinde Elektrondy úkimet portaly boıynsha jumys isteý, aqparattyq, quqyqtyq, psıhologııalyq kómek kórsete­miz. Jumys taba almaı júrgen múmkindigi shekteýlilerge jumys taýyp beremiz. Endi bir-eki aptadan keıin zaǵıp jandar men múgedektigi bar bala tárbıelep otyrǵan jalǵyzbasty analardy sıfrly saýattylyqqa úıretý kýrstaryn bastaıyq dep jatyrmyz, – dedi birlestik tóraǵasynyń orynbasary.

«Úmit-Nadejda» birlestigi úıinen shyǵa almaıtyn múmkindigi shekteýli jandarǵa dári-dármek, azyq-túlik paketterin, sondaı-aq múgedek arbasy, baldaq, taıaq, tipti jaıalyq, jórgek sııaqty tur­mysqa qajetti buıymdardy tegin aparyp berip otyrady. Osy­laısha, birlestik taǵdyry ar­baǵa tańylǵan jandarǵa úzdiksiz qol­daý kórsetip keledi.

Erli-zaıypty Dúısenǵalı Ospanov pen Arýna Jaqsyǵulova – oblystaǵy múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan arbadaǵy bal bıi óneriniń negizin qalap, qalyptastyryp, damytqan adamdar. Bul jerde eń alǵash Qazaq­stan­daǵy arba bıi mektebiniń negizi Qostanaı qalasynda qalan­ǵa­nyn aıta ketken jón.

– 2009 jyly «Bıleıtin arba» degen jobamyzdy jasap, ol Mádenıet jáne aqparat mı­nıstrliginen qoldaý taýyp, Qazaq­standa eń birinshi festıvaldy ótkizdik. Alty oblystan bıshiler kelip qatysty. Biz osy sharadan keıin, qajetti qujattardyń bárin jınap, sol kezdegi Sport mınıstrligi men Ulttyq paralımpıada komıtetine elimizde arbadaǵy bal bıi sııaqty sport túrin damytý kerek, bul arbaǵa tańylǵan adamdarǵa asa paıdaly degen mazmunda hat jazdyq. Araǵa úsh-tórt aı salyp mınıstrlikten arba bıin paralımpıadalyq reestrge engizdik degen jaýap aldyq, – dedi Arýna Rahmetollaqyzy.

Arýna Jaqsyǵulova birinshi ret uıymdastyrylǵan respýblı­kalyq festıvalda jeńis tuǵy­ry­nan kórinip, Qazaqstannyń sport sheberi ataǵyna ıe boldy. Búgin­de ol arbadaǵy sporttyq bal bıinen eki dúrkin respýb­lıka chempıony. Onyń jeńis joly Italııa, Gollandııa sııaqty Eýro­pa elderinde jalǵasyp, iri ha­lyqaralyq jarystardan júldeli oraldy. Atalǵan sport túrimen áli de belsendi aına­lysyp kele jatqan Arýna Rah­metol­laqyzynyń shákirtteri Azııa men Eýropada ótken jarystar­da laıyqty óner kórsetip, el namysyn qorǵap júr. Tájirıbeli sportshynyń aıtýynsha, búginde iri jarystarda júldeli oryn alyp, óziniń sheberligin dáleldegen sportshylar arnaıy stıpendııa alady. Bekitilgen jospar bo­ıynsha el ishindegi, sheteldegi ha­lyqaralyq kýboktaryna baryp-kelý jaǵyn da tolyqtaı memleket qarjylandyrady. Bir áttegen-aıy, búginde bıge arnalǵan arbalar óte qymbat, eń arzan degeniniń ózi 1,5 mln teńgeden asyp ketedi eken. Bı alańyna kıip shyǵatyn kostıým­der de óte qymbat. Jaýap­ty jarystarda jeńiske jetý úshin sportshynyń sheberligi azdyq etedi, oǵan qosa sapaly arba minip, jaqsy kıim kıip, jarqyrap shy­ǵý kerek. Tıisti oryndar osy máse­lege nazar aýdaryp, ómiriniń má­nin sporttan tapqan múmkindigi shek­teýli jandardyń múmkindigin ke­ńeı­týge qol ushyn sozsa, quba-qup.

Arýna Jaqsyǵulova otbasy-oshaq qasynan da baqytyn tap­qan áıel. Qudaı qosqan qosaǵy Dúısenǵalı aǵaı ekeýi shańyraq kóterip, úı bolǵaly da bıyl, mine, 28 jyl bolypty.

– Alǵashqyda tııanaqty sheshimge kele almaı, uzaq júrdik. Ekeýmiz de arbadaǵy adambyz. Ekeýmiz de eldiń aldynda júrip, kópten buryn sóılep úırenip qalǵanbyz. Bul qalaı bolady eken dep úsh jyl oılandyq. Aqyry táýekelge baryp, bas qostyq. Qazir Dúısen «Úmit-Nadejda» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, men ol kisiniń orynbasarymyn. Ol kisiniń kóp jyldyq eńbegi joǵary baǵalanyp, taıaýda ǵana Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Shapaǵat» me­dalin aldy. Otbasynda, ıá ju­mysta bolsyn,  máseleniń bárin únemi aqyldasyp-keńesip she­shemiz. Jalpy, Dúısen ekeýmiz bas­taǵan kez kelgen istiń aıaǵy baıandy bolady, – dep jymıdy Arýna.

 

QOSTANAI