Kezdesýde Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 16 naýryzdaǵy Joldaýynda aıtylǵan saıası reformalar talqylandy. Atap aıtqanda, saılaý prosesin jańǵyrtý məseleleri: Məjilis jəne oblystar, elorda, respýblıkalyq mańyzy bar qalalar məslıhattarynyń depýtattaryn saılaý kezinde aralas saılaý júıesin, sondaı-aq qalalyq jəne aýdandyq məslıhattardy qalyptastyrý kezinde majorıtarlyq júıeni engizý məseleleri qozǵaldy. Nurlan Əbdirov: «2007 jəne 2018 jyldary proporsıonaldy saılaý júıesin engizýdiń maqsaty respýblıkalyq, sondaı-aq óńirlik deńgeılerde partııalyq júıeni damytý boldy. Majorıtarlyq saılaý júıesi, óz kezeginde, qandaı da bir partııada turmaıtyn, jalpy saıası bəsekelestiktiń damýyna yqpal etetin myqty tulǵalardyń ókildi bılik organdaryna ótýine múmkindik beredi», dedi. Sondaı-aq ol ókildi bılik aralas saılaý júıesi qaǵıdaty boıynsha qalyptasatyn bolsa, halyqtyń suranystaryn sheshýdi kózdeıtin jan-jaqty əri san alýan pikirler palıtrasy qalyptasatynyn aıtty. Budan basqa, elektrondy daýys berýdi engizý, məslıhattar depýtattyǵyna kandıdattarǵa jəne aýyl əkimderine qatysty zańnamalyq talaptardy jeńildetý, ulttyq baıqaýshylardyń mərtebesin, olardyń quqyqtary men ókilettikterin arttyrý, saılaý ýchaskelerinde daýystardy sanaý rəsimderin ońtaılandyrý jóninde pikirtalas ótti.
Sondaı-aq Ortalyq saılaý komıs sııasynyń tóraǵasy «Sharapat» əleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵynda boldy. Atalǵan ortalyqtyń ǵımaratynda saılaý ýchaskesi bar. Ol ýchaskelik saılaý komıssııasynyń saılaý kezinde atqaratyn jumysymen tanysty, sondaı-aq ortalyqtaǵylardyń daýys berýleri úshin tıisti jaǵdaı jasaý qajettigine nazar aýdardy. Sebebi olardyń basym bóligi qart adamdar, ardagerler, múgedektigi bar adamdar.
N.Əbdirov OSK qabyrǵasynda elordalyq jastardyń ókilderimen kezdesti. Kezdesýdi asha otyryp, ol qazirgi ýaqytta OSK elimizdiń barlyq óńirlerine arnaıy saparǵa shyǵyp, saılaý prosesin jetildirý məseleleri boıynsha jurtshylyqtyń pikirin zerdeleý jumystaryn qolǵa alyp otyrǵanyn atady. Al óz kezeginde, jastar saılaý shylardyń 36% jýyǵyn quraıtynyn, ıaǵnı olar elektorattyń mańyzdy quramdas bólikteriniń biri bolyp otyrǵanyn atap ótti.
Kezdesý barysynda proporsıonaldy jəne majorıtarlyq saılaý júıelerin engizý, saılaý aldyndaǵy úgit jumystaryn jəne pikirsaıystardy uıymdastyrý kezinde əleýmettik jelilerdi paıdalaný, sondaı-aq jastardy saılaý naýqanymen habardar etý məseleleri belsendi túrde talqylandy. Jastar uıymdarynyń ókilderi jas býyn arasyndaǵy quqyqtyq saýattylyqty jəne saılaý mədenıetin arttyrý maqsatynda olardy arnaıy oqytýdy kózdeıtin tıisti is-sharalardy qolǵa alýdy usyndy. Nurlan Əbdirov jastardyń usynysyn qoldap, Prezıdenttiń óz Joldaýynda el azamattary arasynda saıası mədenıetti arttyrý qajettigine basa nazar aýdarǵanyn, al elektorattyq mədenıet onyń mańyzdy quramdas bóligi bolyp tabylatynyn atap ótti. Sondyqtan OSK buǵan erekshe nazar aýdaratyn bolady.
Kezdesýde Ortalyq saılaý komıssııasy jastar arasyndaǵy saılaý prosesiniń keıbir mańyzdy məseleleri boıynsha onlaın-saýaldama júrgizdi: saýaldamaǵa jaýap bergen jastardyń 54,5%-y kompıýter, smartfon, planshetterdi paıdalana otyryp, qashyqtyqtan, ıaǵnı elektrondy ədispen daýys berý júıesin engizýdi qoldaıtyndaryn bildirdi. Al olardyń 10,1%-y saılaý ýchaskelerinde stasıonarlyq elektrondy ədis arqyly daýys berýdi oryndy dep sanasa, 27,8%-y aralas elektrondy daýys berýdi (stasıonarlyq jəne qashyqtyqtan) jón dep sanady. Sondaı-aq jastardyń 7,6%-y qaǵaz bıýlleteni boıynsha, ıaǵnı dəstúrli túrde daýys berý ədisin qoldady. Kezdesý qorytyndysy boıynsha jastar ókilderi OSK tóraǵasyna saılaý prosesiniń ózekti məseleleri boıynsha ashyq dıalog uıymdastyryp otyrǵany úshin alǵystaryn bildirdi.
Ortalyq saılaý komıssııasynyń basshysy: «Men osy dəýirimizde barshańyzben zamandas ekenimdi, sonymen birge óz elimizdi, osyndaı qalamyzdy jəne saıası saýatty, belsendi əri kreatıvti jastarymyzdy ərdaıym maqtan tutamyn», dep jastarǵa óz rızashylyǵyn bildirdi.
Sondaı-aq osy kúni Nurlan Əbdirov IKOMEK 109 qalalyq monıtorıng jəne jedel əreket etý ortalyǵynda bolyp, call-ortalyqtyń saılaý kezindegi jumysymen tanysty.
