Bolashaqta ata-eneme sálem salamyn – deıdi shıelilik orys qyzy Tatıana Nýshtaeva

Búginde ózge ult ókilderiniń qazaq tilinde sóıleýi qalypty qubylysqa aınaldy. Oǵan eshkim tańǵalmaıdy. Degenmen, Elbasy qatysqan úlken bir jıynda orys qyzy taza qazaqsha sóılep, jurttyń ystyq yqylasyna bólengen-tin. Bul – Tatıana Nýshtaeva bolatyn. Qyzylorda oblysyndaǵy Shıeli aýdanynyń týmasy. Bizge sol T.Nýshtaevamen áńgimelesýdiń sáti túsken edi. – Tanıa, qazaq tilin bala kúnińnen bilesiń be? – Bala kúnimen bilemin degenge kelmeıtin shyǵar. Sebebi, tilim oryssha shyqty. Mektepte de orys tilinde oqydym. Biraq aralasatyn qurby-qurdastarymnyń barlyǵy qazaq balalary edi. Olar oryssha, men qazaqsha bilmesek te, birge oınaıtynbyz. Sodan 6-synyp oqyp júrgende qazaq tilin úırenýge den qoıdym. Solaısha, aınalasy birneshe jyldyń ishinde qazaq tilin tolyq meńgerip aldym. Keıinnen oqýshylar arasynda qazaq tilinen ótetin aýdandyq, oblystyq, respýblıkalyq olımpıadalarǵa qatysyp, júldeli oryndar ıelendim. Mektepti bitirgennen keıin kolledjge tústim. Onda qazaq bóliminde oqydym. Orys mektebin aıaqtaǵandyqtan, onda oqý ońaıǵa túsken joq. Deı turǵanmen, oqý ornyn qyzyl dıplommen bitirip shyqtym. – Al qazaq tilin bilý saǵan qanshalyqty paıdaly boldy? – Eń birinshi – men óz Otanymnyń memlekettik tilin bilemin. Muny týǵan jerińe qurmet dep qabyldaımyn. Ekinshiden, ózimdi qorshaǵan ortany tolyq túsinip, olarmen emin-erkin aralasamyn. Úshinshiden, ózime qajetti aqparattardy oqyp, tarıhı derekter men oqıǵalar týrasyndaǵy maǵlumattarmen túpnusqa arqyly tanysa alamyn. Aıta berse, til bilgenniń paıdasy óte zor. Sondyqtan men ózimniń qazaq tilin jetik bilgenimdi maqtan tutamyn. – Búginde ózge ult ókilderiniń kóptegen jastary memlekettik tildi meńgerip jatyr. Bul neniń belgisi? – Bul – jastardyń patrıot­­ty­ǵyn kórsetedi. Olar Qazaqstannyń ósip-órkendeýine, álemniń alpaý­yt elderimen ıyq tiresip qatar turýyna, ekonomıkasynyń damyp, áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsarýyna, qoǵamnyń durys baǵytta júrýine múddeli jáne sol jolda qyzmet etýge daıyn. Árıne, memlekettiligimizdi nyǵaıtý úshin zor bilimniń keregi anyq. Degenmen, memlekettik tildi bilý – paryz. Sondyqtan jastar Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵyna sengendikten jáne keleshegimizdi kemel etý úshin qazaq tilin úırenip jatyr dep oılaımyn. – О́ziń taǵy qandaı tilderdi bilesiń? – О́z basym, Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń úshtuǵyrly til saıasatyn tolyq qoldaımyn. О́ıtkeni, qazaqstandyq jastar úshin úsh tildi bilý mańyzdy. Qazaq tili – memlekettik til. Al memlekettik tildi bilý – mindet. Orys tili – resmı til. Bul – kóp ultty Qazaqstan úshin aralasý tili. Al aǵylshyn tili – álemdik órkenıettiń qaınar kózi. О́zińiz kórip otyrsyz, men qazaq tilin jaqsy bilemin. Orys tili – ózimniń ana tilim. Búginde aǵylshyn tilin oqyp-úırenip júrmin. Jaqyn bolashaqta aǵylshyn tilin tolyq meńgerip alamyn dep oılaımyn. – Qaı tildi meńgergen ońaı eken: qazaq tilin be, álde aǵylshyndy ma? – Aǵylshyn tilin úırený ońaı bolmaı jatyr men úshin. Al qazaq tilin tez meńgerip alyp edim. Ol sebepsiz de emes. О́ıtkeni, meniń aralasatyn ortam qazaqtar ǵoı. Árbir sózdi kúndelikti estigen saıyn sanańda jattala beredi. Keıin onyń maǵynasyn bilip alasyń. Al aǵylshyn tilin tek óziń oqyp- úırenesiń. Senimen ol tilde sóılesetin orta joq. Sondyqtan birshama qıyndyq týdyryp jatyr. – Al seniń otbasyńda taǵy kim qazaqsha biledi? – Shyny kerek, ata-anam qazaqsha bilmeıdi. Al inim úırenip júr. – Aıtpaqshy, seni qazaq ji­gi­tine turmysqa shyǵady dep es­tidik... – Onyńyz ras (jyly jymııady). Buıyrtsa, osy kúzde qazaqqa turmysqa shyǵamyn. Solaısha, qypshaq rýyna kelin bolamyn. – Qazaq halqynyń salt-dás­túrinen qanshalyqty habar­darsyń? – Buryn asa mán bermegen ekenmin. Turmysqa shyǵatyn bolǵannan keıin qazaqtyń salt-dástúrleri týraly oqyp, bilip jatyrmyn. О́zimniń shamam jetkenshe ádet-ǵuryp, salt-sanany meńgerý ústindemin. Qalǵanyn kelin bolǵannan keıin úırenip alamyn ǵoı. Bastysy, tańerteń erte turyp, ata-eneme sálem salamyn. – Rahmet. Áńgimelesken Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan». Qyzylorda oblysy, Shıeli aýdany.