Bul aýrýdyń kózi retinde jabaıy kemirgishter men qoıandar, býynaıaqty qansorǵyshtar men ıksodtyq keneler atalady. Týlıaremııany adamdar kene shaqqan kezde nemese kemirgishter zalaldaǵan azyq-túlik pen sýdy paıdalaný kezinde juqtyrady. Inkýbasııalyq kezeń úsh aptaǵa sozylady. Biraq kóp jaǵdaıda 3-ten 7 kúnge deıin jalǵasady.
Kene shaqqan árbir adam turǵylyqty jeri boıynsha emdeý mekemesine tez arada qaralyp, 21 kún ishinde dıspanserlik baqylaýda bolýy qajet. Medısınalyq baqylaý naýqastardan týlıaremııa aýrýyn erte anyqtaý maqsatynda júrgiziledi.
Aqtóbe oblysy sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń aıtýynsha, óńirdegi Alǵa, Áıteke bı, Yrǵyz, Qobda jáne Oıyl aýdandarynda týlıaremııanyń tabıǵı oshaqtary bar. Bul ózen jaǵasyndaǵy jaıylymdarda bolady. Oblys boıynsha týlıaremııanyń tabıǵı oshaqtarynyń aýmaǵynda 38 eldi meken ornalasqan. Jyl saıyn zooparazıtologııalyq tekserý jumystaryn júrgizgende Oıyl, Qobda jáne Yrǵyz aýdandary aýmaǵynan týlıaremııa aýrýynyń qozdyrǵyshtary keneler men kemirgishterden anyqtalady. О́tken 2021 jyly keneler men kemirgishterden týlıaremııanyń 17 qozdyrǵyshy tabyldy. Endemııalyq aýmaqta ornalasqan eldi mekenderdiń mańynda deratızasııa jáne dezınfeksııa júrgiziledi.
Sonymen qatar jyl saıyn endemııalyq aýmaqta ornalasqan eldi mekenderde turatyn halyqqa josparly túrde týlıaremııaǵa qarsy ekpe salý is-sharasy júrgiziledi. Byltyr 1 454 adamǵa osyndaı ekpe salyndy. Ekpe qabyldaǵan turǵyndar 5 jyldan keıin qaıta ekpe salatyn sanatqa kiredi.
2021 jyly oblys boıynsha kene shaǵyp zardap shekken 372 adam medısınalyq baqylaýǵa alyndy, olardyń jaǵdaıy qalypty. Al bıylǵy jyldyń úsh aıynda kene shaqqandar tirkelmedi. Bul rette týlıaremııa aýrýynan saqtanýdyń joly – kene men kemirgishtiń zalalynan abaı bolý.
Keneler adam men maldarǵa erte kóktem jáne jazda shabýyl jasaıdy. Maldardy qyrqý barysynda, olardan kenelerdi jınaǵan kezde, dalalyq jerlerde, saıajaıda júrgende kene shaǵýy múmkin. Kene terige baıqatpaı, aýyrtpaı jabysady. О́ziniń fızıologııalyq erekshelikterine qaraı kene terige jabysqan soń birden qan sormaıdy, sondyqtan keneni ýaqyt ótkizbeı baıqap, alyp tastaǵan jaǵdaıda kenedegi ınfeksııa qozdyrǵyshymen zaqymdaný qaýpi tómendeıdi. Keneni alý úshin emdeý-aldyn alý mekemelerine tez arada qaralǵan jón. Kenelerdi jalań qolmen alyp tastaýǵa jáne janshýǵa bolmaıdy. Denege qadalǵan keneni pınsetpen nemese jippen alyp tastaıdy. Keneni terige jaqyn tumsyǵynan ustap, maıatnık tárizdi yrǵaqty qozǵalyspen aqyryn deneden shyǵaryp alý kerek. Mundaı jaǵdaıda qolǵa qolǵaptar kııýdi umytpaǵan jón. Kene shaqqan jerdi ıodpen óńdep, qoldy sabyndap jýý qajet.
