Qazaq tili – qalaýym

Mektepte oqyp júrgen oqý­shyǵa albyrttyq, jastyq tán ǵoı. Sońǵy qońyraý so­ǵy­lar me­zet jaqyndaǵan saıyn neshe ­túrli arman-qııalǵa be­rilip, qaı ma­mandyqty tańdarymyzdy bil­meı qı­na­lysqa túsetinbiz. Meniń aldymda eki tańdaý turdy: biri – qazaq tili men ádebıeti pán­­­­deriniń muǵalimi, ekinshisi – adam­dardyń tynyshtyǵyn kú­zetetin polısııa qyzmetkeri ataný. Qazaq qurbylarymmen jıi ara­las­qandyqtan, tur­ǵylyqty halyq­tyń tilin, salt-dástúrlerin bi­lý­ge qumartyp óstim. Gavrılov aýy­lyndaǵy aralas mektepte oqyp júrgende qazaq synyptary ashy­la bastady. Oǵan aýysqym kelgenimen, anam júreksindi. «Igere almasań she...» dep ses­ken­­gen bolý kerek. Biraq M. Qozy­­baev atyndaǵy SQMÝ Til ıns­tı­týtynyń qazaq tili men áde­bıeti bólimine túsý jónindegi ıgi tile­gimdi jan-tánimen qostap, stý­dent atanǵanda júregi jarylar­daı qýandy. О́ıtkeni, meniń óz jo­­lymdy taýyp, aıqyn maqsat adas­tyr­maıtyndyǵyna nyq sengen edi. Stýdenttik jyldar mem­le­kettik tildi tereń meńgerý kezeńine jalǵasty. Toptaǵy 30 stýdenttiń 10-y ózge entos ókilderi bolǵanymen, sabaqta da, qoǵamdyq jumysta da aýyzbirlik tanytyp, tatýlyq pen dostyqtyń uıasyn qalyptastyrdyq. Ustazdaryma degen alǵysymyz sheksiz. Bil­me­ge­nimizdi yjdaǵattylyqpen, sabyrmen úıretip, únemi demep otyrdy. Mine, ustaz atty qasterli ma­man­dyqtyń qyr-syryn meńgerip, tylsym tereń tuńǵıyǵyna boı­la­ǵanyma da tórt jylǵa jýyq­tady. Sodan beri Vozvyshen or­ta mektebinde joǵary synyp oqý­shylarynyń qarym-qabiletin ushtap, qazaq tilin meńgerýine óz úlesimdi qosyp kelemin. Bir kezderi ýnıversıtet ustazdarynan alǵan tálim-tárbıeni tájirıbe retinde qoldanyp, ár sabaqty uǵymdy, túsinikti túrde ótkizýge tyrysamyn. Sol sebepti sóz­dik­pen kóp jumys isteýge daǵdy­landyryp, túrli deńgeıdegi mátinderdi aýdartýǵa basa nazar aýdaramyn. О́zdik dıktanttaryn jıi jazǵyzamyn. Bir sózben aıtqanda, til úırenýdiń barlyq múmkindikterin qa­rastyramyn. Mektep oqý­shylarynyń qazaq tilin meń­gerýge degen ynta-talaby kúshti. О́z oılaryn erkin jet­kizip, naqty tapsyrmalar boıyn­sha oı-pikirlerimen almasady. Tildi bilip qoıý jetkiliksiz. Salt-dástúrler men mádenı qun­dy­lyqtardy meńgergen adam­nyń tanyp-bilsem degen yn­ta­sy­nyń arta beretinin kúndelikti ómir kórsetip otyr. Men ózimniń bilik­tiligimdi úzdiksiz shyńdaý maq­satymen pedagogıkalyq ba­sylymdardy, ınternet ma­­te­rıal­daryn júıeli paıdalana­myn. Respýblıkalyq «Egemen Qa­zaq­san», oblystyq «Soltústik Qa­zaq­stan» gazetterin oqý – ádetim. Qazaq tili men ádebıeti pán­deriniń muǵalimi mamandyǵyn tańdaý arqyly qazaq halqy jaıly oı-órisim keńeıip, dostarym da kóbeıdi. Búginde qoǵamymyzda memlekettik tildi bilýdiń mańyz­dylyǵy men qajettiligin, barsha qazaqstandyqtardy biriktirýdiń mańyzdy faktor retindegi rólin túsinýshilik barǵan saıyn artyp keledi. Men sııaqty qazaq ultynan emes jastardyń qazaq tilin jaqsy biletinin jıi kezdestiretinime qýanamyn. Olarǵa barlyq jerde qoldaý kórsetilip júr. Irına SEDOVA, Vozvyshen orta mektebi qazaq tili men ádebıeti pánderiniń muǵalimi. Soltústik Qazaqstan oblysy, Ǵ. Músirepov aýdany.