Ańyzǵa aınalǵan ansambl

Jetisý mektebi degende, al­dymen kóz aldymyzǵa aty másh­húr Jambyl, Kenen, Qapez, Pishan, Dánesh Raqyshevtar kele­di. Bul rette Jetisý án mekte­biniń kásibı tuǵyryn qalaǵan Jánibek Kármenov óz aldyna bólek áńgime. Mine, sol izgi sa­baq­tastyqty jalǵaǵan Ilııas Jan­súgirov atyndaǵy Jetisý ýnı­versıtetiniń tarıhynda al­tyn áriptermen jazylǵan bir jarqyn kezeń bar. Ol – aty ańyzǵa aınalǵan «Jetisý» stý­dentter án-bı ansambli. Jas­tardan quralǵan áıgili óner ujy­my az ýaqyttyń ishinde Bú­kil­­odaqtyq baıqaýdyń laýreaty atanyp, mınıstrliktiń Qur­­met gramotalarymen marapat­taldy. Sonymen birge Keńes kásipodaǵynyń birneshe medaline ıe boldy. Bul týraly bizge ýnıversıtet ishindegi «Rýhanı jańǵyrý» ǵylymı-bilim berý ortalyǵynyń bas ádiskeri Klara Tájıeva baıandap berdi.

Álqıssa, ansambldiń alǵash­qy shyǵarmashylyq joly 1978 jyldyń 8 mamyrynan bastaldy. Osydan tabany kúrekteı qyryq tórt jyl buryn, kóktemniń shýaq­ty kúninde I.Jansúgirov atyn­daǵy Mádenıet saraıynyń sah­nasynda óner ujymynyń tusaýy kesildi. Ansambldiń turaq­ty jetekshisi sol kezdegi ıns­tıtýttyń rektory, týmysynan ultqa janashyr Myrzataı Joldasbekov edi. Ol árbir ansambl múshesine baǵyt-baǵdar berip, shyǵarmashylyǵyna shabyt syılaıdy. Al kórkemdik jetekshisi mýzyka fakýltetiniń dekany, QazKSR eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri, oqý isiniń úzdigi Aqsulý Manaspaeva boldy. О́nerli stýdentterge elge belgili hormeısterler Sergeı Morozov pen Otto Refınıýs mýzykalyq jetekshi bolyp qyzmet etti. S.Mo­ro­z­ov án aıtý jáne mýzyka kafed­rasynyń meńgerýshisi, óner áleminen habary mol bolýmen birge jastarǵa kóp qamqorlyq kórsetti.

Ansambldiń qurylýyna shy­ǵar­mashylyq jaǵynan qoldaý tanytyp, demeýshilik jasaǵan – KSRO halyq ártisi Nurǵısa Tilendıev. Sonymen birge aqyn Qadyr Myrzalıev, belgili balet ártisi Dáýren Abırov, óner maıtalmandary Meńtaı Tileýbaev, Kenjebek Kúmisbekov, Galına Hasanova, Amantaı Esimbekov syndy qaıratkerler stýdentterdiń alǵashqy aıaqalys­taryn qoldap, bolashaq baǵyt-baǵdaryn aıqyndap otyrdy. Jastardyń ónerin sol kezdegi Taldyqorǵan oblystyq partııa komıteti men kásipodaq keńesi de joǵary baǵalap, ári qaraı jandanýyna múmkinshilik jasady.

О́ner ujymynyń tarıhy san qatpar. 1977 jyly oblys or­talyǵynda birinshi Búkil­odaq­tyq festıval dúrkirep óte­di. Oǵan ınstıtýttyń rektory Myrzataı Joldasbekov qaty­sady. Festıval ózdiginen qurylǵan kórkem shyǵarmashylyq ujymdaryna arnaldy. Sonda rektor halyqaralyq festıvaldiń jeńimpazdaryn oblystyq komsomol komıtetine shaqyryp, Taldyqorǵan pedagogıkalyq ınstıtýtyna (qazirgi JÝ) oqýǵa túsýge usynys jasaıdy. Oqý ornynyń basshysy ónerli qyz-jigitterge oqytýshylardy bir­den bekitip, qorytyndy emtıhan tapsyrý úshin «Qarlyǵash» sporttyq saýyqtyrý lagerine jiberedi. Emtıhannan 22 ónerpaz joǵary baǵa alady. Olardyń ishinde Tatıana Poltavskaıa, Aıjan Ábilmájinova, Vladımır jáne Aleksandr Geıns, Galııa Arapova, Ákimjan Toqtaqynov sekildi talantty óner ıeleri bol­dy. Bulardyń bári jańadan ashylǵan mýzyka-pedagogıka fakýltetiniń stýdentteri atanady.

Eldiń joǵary baǵasyn ala bastaǵan ansamblge keıinirek Gúlmaıdan Súndetova, Ǵalym Súleımenov, Ámına Aıtova, Za­mıra Tileshova, Azat Qusaıynov, Asqarbek Bozambekov, Farıda Qudaıbergenova, Stalık Raıy­bekov syndy talantty óner­pazdar kelip, ujymnyń abyroıyn odan ári asqaqtatty. Ansambldiń az-kem qurylý tarıhy osyndaı. Ujym tek án salyp qoımaı, bı ónerin de pash etti, hormen tanyldy, vokaldy halyq aspaptarynda oınady.

Sol kezdegi oblystyq «Za­rıa kommýnızma» gazetiniń til­shisi ansambldiń alǵashqy shy­ǵar­mashylyq konsertin: «An­sambl músheleri konsertin Nurǵısa Tilendıevtiń «Jetisý» shyǵarmasymen bastady. Onda jetisýlyqtardyń eńbek joly kórsetiledi. Konserttiń «Týǵan el» dep atalýy da tegin emes. Ansambldiń repertýarynda án óneriniń baı qory bar. Tańdalǵan ánder mazmunynda Otanǵa degen mahabbat, Jetisýǵa degen súıispenshilik seziledi. Konsertte S.Muhamedjanovtyń «Joryq jyry», M.Tólebaevtyń «Kesteli oramaly», E.Rahmadıevtiń «Ho­raly» shyrqaldy. Ásirese, A.Geınstyń, K.Jarqynbaevanyń, B.Álibaevanyń talanttaryna eriksiz tańdanasyń. Kórermender ánshilerdi erekshi yqylaspen qabyldady», dep tebirene jetkizedi.

Stýdentterdiń baǵdarlama­syn­da kópshiliktiń júregine jol tartatyn óner týyndylary kóp boldy. Atap aıtqanda, «Balbyraýyn», «Qosalqa» se­kildi Qurmanǵazynyń kúı­leri, Nurǵısa Tilendıevtiń «Je­tisý», «О́z elim», «Aq shaǵa­la», «Ǵanılar eshqashan ól­meı­di», «Shattyq jyrlary», «Jeńis saltanaty» mýzykalyq shyǵarmalary, Taldyqorǵan qyzylshashylarynyń marshy kópshilik súıip tyńdaıtyn týyndylarǵa aınaldy. An­sambldiń aty odaqtas elder arasyna jáne alys-jaqyn shetelge keńinen tarady. Ánshi, bıshilerdiń, aspaptarda oınaıtyn sheberlerdiń daryny rasynda da erekshe edi. Ár jyldary óner ujymynyń konserttik baǵdarlamalaryna Máskeýdiń, Latvııanyń, Germanııanyń, Is­panııanyń, Reseıdiń, Bolga­rııanyń, О́zbekstannyń, Fran­sııanyń jáne Qytaıdyń kórer­menderi tánti boldy.

1990 jyldyń jazynda Alma­ty qalasynda «Azııa daýysy» festıvali ótedi. Oǵan 15 memleketten ónerpazdar qatysady. Sol baıqaýda ansambl múshe­leri elge tanymal óner juldyz­darymen birge sahnada án shyr­qaıdy. Respýblıkalyq «Qa­zaq­telefılm» telearnasy an­sambldiń tynysy jaıly «Je­tisýdyń jastyǵy», «Jetisý» atty derekti fılmder túsiredi. Sońǵy fılm qazirgi tańda JÝ-diń mýzeı qorynda saqtaýly. О́ner ujymynyń jekelegen ánshileri talaı telebaǵdarlamalarǵa túsip, ánnen shashý shashty. Olardyń ishinde áıgili «Altybaqan», «Tamasha», «Aqyndar aıtysy» baǵdarlamalary bar.

«Jetisý» halyqtyq án-bı ansambli – kópshilikke keńinen tanymal ujym. Ýnıversıtettiń ǵana emes, respýblıkanyń esimin álemge áıgilegen ujymnan T.Poltavskaıa, G.Súndetova, Ǵ.Súleımenov, J.Taýbaldıeva, S.Ájibekova, H.Valıtova syndy tanymal óner juldyzdary túlep ushty. Búginde ansambl quramynda bolǵan birqatar ónerpaz atalǵan bilim ordasynyń qabyrǵasynda abyroıly eńbek etýde. Olardyń eńbegi memleket tarapynan elenip, bıik belesterdi baǵyndyrǵan. Máse­len, Ǵ.Súleımenov Mádenıet qaıratkeri, professor bolsa, E.Temirov bilim berý isi­niń úzdigi. Al J.Taýbaldıeva, A.Qursabaev, G.Sarbalına, S.Kúntýǵanova, S.Shynybaevtar ǵylym salasynda jemisti eń­bek etip júrgen san qyrly talant ıeleri. Budan bólek, joǵa­ry oqý ordasynda tanymal dırı­­jer E.Toqtarov, dosent H.Valı­tova, sazger S.Ájibekov, ánshi A.Búrkeeva, oqytýshylar G.Ara­pova, J.Akparova sııaqty ansambl músheleri qyzmet atqardy.

Búginde tarıhy tereń ansambl óz jumysyn jalǵas­tyrýda. Oǵan ýnıversıtet basshy­lyǵy tarapynan qoldaý da kórsetilip keledi. Jan-jaq­ty izdenistiń nátıjesinde 2018 jyly ansambl óziniń qy­ryq jyldyq mereıtoıyn da atap ótipti. Mýzykaǵa áýes, ulttyq ónerdi ustynyna bala­ǵan shyǵarmashyl jastardyń shoǵyryna aınalǵan ataqty ansambldiń áli de qoǵamǵa berer paıdasy mol. Osy qalpynan tanbasa óner ujymy Jetisý án-ónerin óltirmeıdi.