Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Ońaı oljaǵa kenelýdi maqsat etken barymtashylar qysta da qysylmaı, borannan adasyp ketken maldy quryǵyna túsirýge ket ári emes. Kóp jaǵdaıda kúzde mal semirgen ýaqytta qýlyǵyn asyrýǵa tyrysatyny belgili. Sandardy saraptap, tártip saqshylar qol qýsyryp otyr deýge kelmes. Oblystyq polısııa departamenti bastyǵynyń orynbasary Bolat Nurseıitov aldyńǵy jyldardaǵy qylmystar bazaǵa túsip, sáıkesinshe kórsetkishter qubylyp turatynyn aıtty.
– Buryn mal urlyǵy jalǵyz ýchaskelik polısııa qyzmetkeriniń jumysy sııaqty qaralatyn. Búginde Ishki ister mınıstrligi, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi, veterınarlyq qyzmet jáne jergilikti ákimdik mamandarymen birlesip, keshendi jumystar atqarylýda. Nátıjesi jaman emes. Qaraýsyz qalǵan mal urlanatynyn eskersek, tórt túlikti baqpaı, bos jibergen mal ıelerine 3-10 aılyq eseptik kórsetkish kóleminde aıyppul qarastyrylǵan. Máselen, osy jyldyń 3 aıynda 435 hattama toltyryldy. Qala berdi, Qylmystyq kodekske «Mal urlyǵy» degen arnaıy bap engizilip, dúnıe-múlkin tárkileýmen 12 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy belgilengen. Árıne, jazanyń kúsheıtilýi qylmystyń azaıýyna sep bolatyny túsinikti. Mal urlyǵymen aınalysatyndar jalǵyz júrmeıdi. Qylmystyq top quryp, aılasyn asyrýǵa tyrysady. Ár aýylda sybaılastary bar bolýy múmkin. Olardy quryqtaý maqsatynda jedel aldyn alý is-sharalary jıi uıymdastyrylady. Turǵyndarmen de túsindirý jumystary júıeli júrgizilýde, – deıdi Bolat Nurseıitov.
Qylmystyq top demekshi, byltyr qyrkúıek aıynda Ekibastuz qalasynda 7 adamnan qurylǵan ákki top quryqtalǵan. Olar bazarda resmı túrde et satýmen aınalysqandyqtan áý basta kúdik týdyrmaǵan. Keıin jymysqy áreketteri áshkere bolyp, qolǵa túsip otyr. Belgili bolǵandaı, qylmystyq top ár apta saıyn jergilikti iri sharýa qojalyqtardan 1-2 qarany urlaýdy ádetke aınaldyrǵan. Olardyń 8 qylmysqa qatysy bar ekeni anyqtalyp, búginde is sotta qaralyp jatyr. Al Aqtoǵaı aýdanynda ustalǵan qylmystyq top mal etin kórshiles ornalasqan Aqmola oblysyna jóneltip otyrǵan.
– Jalpy, keshendi sharalardyń nátıjesinde sońǵy 5 jylda mal urlyǵy 66,6 paıyzǵa azaıyp otyr. Tártip saqshylary árdaıym bazarlardy, mal soıatyn oryndardy, buryn mal urlyǵyna qatysy bolǵan azamattardy baqylaýda ustaýda. Turǵyndardy da saqtyq sharalaryn esten shyǵarmaýǵa shaqyramyz. Eń áýeli jergilikti ákimdikpen birge baqtashy máselesi sheshimin tapsa ıgi. Mal ustaǵan aǵaıynnyń bári birdeı GPS-treker ornatýǵa shamasy jetpes. Dese de, zamanaýı qurylǵylardyń urlyqtyń aldyn alýǵa kómegi kóp ekeni dáleldenýde. Maldy syrǵalaý jumystary da júıeli atqarylýǵa tıis, – deıdi Bolat Nurseıitov.
О́ńirdegi tórt túliktiń úshten bir bóligi Baıanaýyl aýdanyna tıesili. Sáıkesinshe, munda mal aýrýy da, urlyǵy da ózgelermen salystyrǵanda kóbirek. Byltyr kúzde Kúrkeli aýyldyq okrýginiń turǵyndary mal urlyǵy órship turǵanyn aıtyp, dabyl qaqqan edi. Eldi meken aýmaǵynda sıyrdyń basy tabylǵan. Keıbir aýyl turǵyndary «meniń sıyrymnyń basyna uqsaıdy» dep baıbalam salǵan soń, polısııa qyzmetkerleri arnaıy tekserý jumystaryn júrgizgen. Nátıjesinde, ólgen mal aýyl turǵyndaryna tıesili emes ekeni anyqtalypty. Sóıtsek, Qaraǵandy oblysynyń Baıanaýyl aýdanyna jaqyn ornalasqan aýyl turǵyndary maldyń etin Ekibastuz qalasyna tapsyrady eken. Onda sıyrdyń basyn satyp almaıtyndyqtan, orta jolda tastap ketetin kórinedi. Bir ǵana sıyrdyń basy búkil aýdannyń problemasyn aıqyndap bergendeı. Munda sıyrdyń baǵylmaıtyny sonshalyq, turǵyndar óz maldaryn tanýdan qalǵan. Aýyl turǵyndary ólgen sıyrdyń basyn eskertý dep qabyldaǵany abzal. Baǵylmaıtyn maldyń qoldy bolmasyna kim kepil?
Pavlodar oblysy
