Qoǵam • 21 Sáýir, 2022

Basshylarǵa jaýapkershilik júkteıdi

194 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń adam quqyqtary salasyndaǵy sharalardy keńeıtý týraly Jarlyǵy kóptiń qoldaýyna ıe bolǵany belgili. Qujatta «erler men áıelderge qatysty teń quqyqtar men múmkindikter» qarastyrylǵany qýantyp otyr. Bul naqty bir sheshim qabyldaý kezinde memlekettik organdardaǵy áıelderge de asa qajet.

Basshylarǵa jaýapkershilik júkteıdi

Ekinshi bir másele: bizdiń zań­na­­mada «dıskrımınasııa» uǵymy áli joq. Konstıtýsııada da bul óte shek­­teýli erek­sheligi bar anyqtama bo­lyp tur. Negizgi zańda: «Tegi­­ne, áleý­met­tik, laýazymdyq jáne­ mú­­lik­­tik jaǵ­daıyna, jynysy­na, nási­line, ultyna, tiline, dinge kóz­­qa­­­ra­sy­­na, nany­myna, turǵylyqty je­­rine nemese kez kelgen basqa jaǵ­da­ı­­­larǵa baı­la­nys­ty eshkimdi kem­sitý­ge bolmaı­dy» dep naqty jazyl­ǵan. Al bizde ja­­laqy, olar­dy jer­gi­­­likti jerlerge usy­ný ja­ǵynan da, úne­mi fızı­ka­­lyq, jy­nystyq, psı­ho­lo­gııalyq zorlyq-zombylyqqa ushyraıtyndyǵy turǵysynan da áıelderge teń dárejede qaraý úrdisi, ókinishke qaraı, áli qalyptasqan joq.

Qoǵam damýynyń qazirgi zamanǵy úrdisterine súıene otyryp, Prezı­dent jynystyq belgisi boıynsha kem­s­itý­shilikti joıý jónindegi sharalardy ázirleýge basa nazar aýdarǵany qýantady.

Osyǵan qaraı adamdardyń óz pi­kirin ashyq aıtýyna múmkindik be­ril­geni jón bolar edi dep sanaımyn. О́ıt­keni biz jaı ǵana ózimiz aıta bermeı, shynymen de elge tıisti jaǵ­daı jasaıtyn «halyq únine qulaq asatyn memleket» bolýymyz kerek. Mysal retinde Almaty qalasy Je­tisý aýdanynyń ákimi Gúlnar Kóke­bae­vamen bolǵan kezdesý týraly aıt­qym keledi. Maǵan kóp­shiliktiń aldynda mıkrofon alyp, pikirin bil­dirgisi keletinderdiń bári bılik óki­line qandaı máselemen jú­gin­geni ma­ńyzdy emes ekendigi unady. Ákim olar­­dyń máselelerin shyn máninde de estidi dep oılaımyn. Qalaı bolǵanda da, olar «Siz ýáde ber­dińiz, biraq oryn­da­madyńyz» dep aıt­qan kezde, aýdan bas­shysy bul máse­lege taǵy da nazar aýda­rýǵa ýáde berdi.

Eger mundaı kezdesýler turaqty túrde ótetin bolsa, onda memleket te shyn máninde «estıtin» bolady. Sondaı-aq basshylar kókeıkesti má­se­lelerdi birden sheshýge daǵdylana túsedi. Sol arqyly biz damýdyń jańa deń­geıine kóterile alamyz. Árıne, jýr­nalıster de óz oılaryn ashyq aıtsa deımiz. О́ıtkeni buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi bel­gi­li bir derek boıynsha baǵa bere alady.

Mıgranttardyń, azamattyǵy joq adam­dardyń jáne bosqyndardyń quqyq­tary týraly tarmaqqa keletin bol­saq, bul ózgerister eń aldymen, Ýkraı­nadaǵy oqıǵalarǵa baılanysty qolǵa alynyp otyr. El bolǵan soń bizge de qatysy bar. Elimizde qujatsyz ómir súrip jat­qan adamdardyń sany áli de kóp. Jarlyqta osy máselege aı­­ryq­sha den qoıǵan.

Jalpy, Jarlyqqa zer sala oty­ryp, oń ózgerister kóp ekenin, Mem­le­ket basshysynyń jańa qadam­dar­ǵa táýekel etýge daıyn ekenin baı­qa­dym.

 

Zúlfııa BAISAQOVA,

Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııa múshesi

 

Sońǵy jańalyqtar