Elimizde talaı jas óskin hakim taǵylymyn jadyna toqyp, onyń shyǵarmalarynda kezdesetin ómirlik qaǵıdattardy ilim retinde ıgerýde. Elimizde kóptegen mektep Abaı atymen atalady. Bul da eldiń erteńi bolatyn ulandarǵa joǵary jaýapkershilik júkteıtini anyq. Dese de, bir jaǵynan uly tulǵany ulyqtap jatsaq, ekinshi jaǵynan umytyp bara jatqandaımyz. Bul oraıda, kózden tasa, kóńilden umyt qalyp otyrǵan kúrdeli másele de bar. Talaı jyldan beri kópshilikti tolǵandyrǵan túıtkildiń túıini áli tarqamaı keledi.
Jańa ǵasyrda elimiz jańasha betburystarǵa baryp jatqan kezeńde, bilim salasy da aıtarlyqtaı damyp otyrǵan ýaqytta Shý qalasyndaǵy Abaı atyndaǵy orta mekteptiń jaǵdaıy tym múshkil bolyp tur. Talaı jyldan beri esh kóńil bólinbegen bilim oshaǵynyń búgingi jaǵdaıy aıanyshty kúıde. Basqa-basqa, bilim oshaǵynyń basynan baǵy taıǵandaı kúı keshýi, hakim atyndaǵy mekteptiń aıanyshty kúıge túsýi eshkimdi de beıjaı qaldyrmasy anyq. Az-kem mektep tarıhyna toqtalsaq, bul nysan 1929 jyly salynǵan. Bilim oshaǵynyń toqsan jyldyǵy ótken soń áıteýir áýpirimdep júrip biraz jóndeý jumystary júrgizilgeni bolmasa, mektepke osy ýaqytqa deıin eshqandaı kóńil bólinbegen. Qazirgi ýaqytta nysan qulaýdyń az-aq aldynda tur. Ishiniń de, syrtynyń da bul kúnde toz-tozy shyqqan. Basqa barar jer joq bolǵan soń, qazirgi kezde balalar da qaýipti nysanda bilim alýǵa májbúr.
«2019 jyly mekteptiń toqsan jyldyǵyn ótkizdik. Sol ýaqytqa deıin munda eshqandaı jóndeý jumystary júrgizilmegen. Búginde mektepte 702 oqýshy oqıdy. 59 muǵalim eńbek etedi. 31 synyp bar. Biraq ózderińiz kórip turǵandaı, jaǵdaıy nashar. Barlyq mektepte bar sport zaly bizde joq. Biraq bilim sapasy óte jaqsy dep aıta alamyn. Bıyl mektepti 3 úmitker «Altyn belgige» bitirdi. Oqýshylardyń talpynysy kóńil qýantady. Endi bizge jańa ǵımarat kerek. Osy máselege joǵaryda otyrǵan azamattar nazar aýdaryp, ońynan sheship berse eken deımiz. Aýdan ákimderi de kelip, kórip ketedi. Biz basshylardan jaqsy nátıje kútemiz», deıdi Abaı atyndaǵy orta mekteptiń dırektory Ýnas Halyqova.
Jalpy, bul mekteptiń bilim sapasynyń joǵary ekeni jıi aıtylady. Tipti, jergilikti ata-analar da balalaryn osy bilim oshaǵyna berýge talpynady eken. Talaı oqýshy respýblıkalyq, oblystyq pán olımpıadalarynda júldeger atanyp júr. Sondaı-aq sportta da balalardyń jetken jetistikteri az emes.
Negizinen atalǵan bilim oshaǵy áýeli 460 balaǵa arnap salynǵan. Basynda bul Qazaqstan temir jolyna qarasty №307 mektep bolǵan. Keıinnen ár jyldary №32, №37 mektep bolyp atalǵan. Al toqsanynshy jyldardyń sońynda Abaı Qunanbaıulynyń esimi berilgen. Biraq sol bilim oshaǵynyń bul kúnde atyna zaty saı bolmaı tur. Shynyn aıtqanda, salynǵanyna bir ǵasyrǵa jýyqtaǵan, jóndi jóndeý kórmegen mekteptiń jaǵdaıyna jergilikti ata-analar da alańdaýly eken. Beti aýlaq, biraq bárinde balalardy eski ǵımarat qaı kúni basyp qalady degen qaýip basym. Onyń ústine, mekteptiń jylý júıesi de durys jumys istemeıdi. Mektep basshylyǵy joqtan bar jasap, balalardyń densaýlyǵy úshin ıilgish tútikke ystyq sý jiberip, sol arqyly nysandy «jylytyp» kún kórýde. Ony terezeden syrtqa asyp qoıǵan. Kezek-kezek tútiktegi sýyq sýdy aǵyzyp, ornyna ystyq sý quıyp áýrege túsip júrgen el. Al bastaýysh synyptyń oqýshylary keńes kezinen qalǵan, taqtalardan jasalǵan partalarda otyryp oqýǵa májbúr. Odan basqa múmkindik te joq. Budan bólek, bul kúnde bala sany da artqan. О́zi shaǵyn, ózi eski ǵımaratta talasyp-tarmasyp kún kórýde.
«Meniń qyzym osy mektepte bıyl 11-synypta oqıdy. Mekteptiń bergen bilimi jaqsy. Biraq materıaldyq bazasy óte nashar. Oqýshylar 5-synyptan bastap 10-synypqa deıin bir korpýsta oqıdy. Al qysta sýyq. Jylý júıesi durys ornatylmaǵan. Bastaýysh synypta oqıtyn balalarǵa tipti obal. Bólmeleri tar, partalary eski ári tómen. Biraq amal joq oqýshylar osyndaı kúıde bilim alýda. Balalardyń bolashaǵy úshin bılik basynda júrgen azamattar zaman talabyna saı bir mektep salyp berse eken deımiz», deıdi ata-ana Naǵıma Bektııarova.
Sonymen qatar shýlyq ata-analar órt máselesine de alańdaıtynyn jetkizdi. Onyń sebebi, balalardy tamaqpen qamtý úshin mektepke elektr qýaty joǵary peshter qoıylǵan. Sondaı-aq mektepte ınteraktıvti taqtalar jumys isteıdi. Al ekeýi qosylǵanda, tozyǵy jetken elektr symdary bir-birine shaǵylysyp, órt shyǵý qaýpi kúsheıedi eken. Iаǵnı ábden tozyǵy jetken mekteptiń elektr symdary joǵary elektr qysymyna shydas bermeıdi.
Hakim Abaıdyń aty berilgen mekteptiń búgingi jaı-kúıi osyndaı. Qazirgi kezde Shý aýdanynda uly aqynnyń atynda eki mektep bar. Onyń biri Abaı aýylyndaǵy Abaı atyndaǵy mektep bolsa, ekinshisi Shý qalasyndaǵy Abaı atyndaǵy osy mektep. Biraq Shý qalasyna arnaıy baryp, atalǵan bilim oshaǵynyń jaıymen tanysqanymyzda, máseleniń óte kúrdeli ekenine kóz jetkizdik. Turǵyndardyń aıtýynsha, mektepte ájethana máselesi sheshilmeı turǵanda Shý aýdanynyń sol kezdegi ákimi Qaırat Dosaev bul máseleni sheship beripti. Biraq mektep ishinen ájethana salynǵanymen, onyń ishi muzdaı. Odan keıin, bul bilim oshaǵynyń máselesi qansha kóterilse de, eshkimniń nazaryna ilinbegen. Jýyrda aýdannyń qazirgi ákimi Sáken Arýbaev atalǵan mektepke arnaıy kelip, jaı-kúıimen tanysyp ketipti. Ákim bul máseleni tıisti oryndarǵa jetkizetinin de aıtqan. Jalpy, Shý qalasynyń turǵyndary ábden tozyǵy jetken ǵımarattyń ornyna jańa mektep salynsa deıdi. Hakim Abaıdyń atyna berilgen bul mekteptiń aıanyshty hali kópshiliktiń arqasyna da aıazdaı batýda. Bilim oshaǵynyń bergi jaǵyn syrlap, árlep qoıǵanymen, jalpy, tozyǵy jetken nysan ekeni kórinip tur. Ári-beriden soń bul apatty jaǵdaıda turǵan nysan. Sebebi, salynǵanyna bir ǵasyrǵa jýyqtaǵan nysanda qaýipsizdik týraly aıtýdyń ózi qıyn. Hakim Abaıdyń ózi aıtqan «Ishim ólgen, syrtym saý», degenin eske salyp turǵandaı...
Jambyl oblysy,
Shý aýdany
