Kollajdy jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»
Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıtetiniń tóraǵasy Almaz Ydyrysovtyń málimetinshe, búginde elimizde shamamen 600 myń adam kezekte tur. Onyń 215 myńy halyqtyń áleýmettik osal tobyna jatady. Olar – kópbalaly otbasylar, I jáne II toptaǵy múgedekter, jetim balalar, múgedek balalary bar otbasylar.
– Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi bazasynyń derekterine sáıkes otbasy múshelerine shaqqandaǵy tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıinen (36 018 teńge) tómen shamamen 70 myń azamat qysqa merzim ishinde turǵyn úımen qamtamasyz etilýge tıis. Buǵan 51 myń kópbalaly otbasy, 2 myń jetim bala, 10 myń I jáne II toptaǵy múgedek, sondaı-aq múgedek balalary bar 7 myń otbasy kirip otyr. Múmkindigi shekteýli bolǵandyqtan olardyń turǵyn úı máselesin sheshý mańyzdy, – deıdi Almaz Ydyrysov.
Onyń aıtýynsha, jalǵa alǵan úıdi sýbsıdııalaý qaǵıdaty azamattardyń ortaq jaýapkershiligine negizdelgen. Iаǵnı jalǵa alǵan úıdiń 50 paıyzy memlekettik sýbsıdııa esebinen jabylady da, qalǵan 50 paıyzyn kómek alýshy ózi tóleıdi. 70 myń azamatqa qoldaý kórsetý úshin 50 mlrd teńge qajet. Sonyń ishinde respýblıkalyq bıýdjetten jumsalatyn shyǵyndar shamamen 40 mlrd teńgege teń, al jergilikti bıýdjetten bólingen qarjy 10 mlrd teńge mólsherinde.
– Tetikti iske asyrý maqsatynda jeke turǵyn úı qorynan jalǵa alynǵan turǵyn úı úshin tólemderdi taǵaıyndaý qaǵıdalary ázirlendi. Otbasy bank operator retinde kezekte turǵan adamdardy turǵyn úıge muqtajdyǵy ólshemsharty boıynsha jáne kiristeriniń bar-joǵyn aqparattyq júıe arqyly tekseredi. Tekserý birneshe mınıstrliktiń, Memlekettik kirister komıtetiniń derekter bazasymen ıntegrasııalaný arqyly júzege asyrylady. О́tinim elektrondy-sıfrlyq qoltańba (ESQ) kómegimen beriledi jáne ótinish berýshiniń talaptarǵa sáıkestigi avtomatty túrde tekseriledi. О́tinishti qabyldaý osy jyldyń 18 sáýirinde bastaldy, – dedi komıtet tóraǵasy.
Otbasy bank turǵyn úıdi jalǵa alý tólemderin sýbsıdııalaýǵa ótinimder qabyldaýdy bastap ketti. Banktiń basqarma tóraıymy Lázzat Ibragımovanyń aıtýynsha, 18 sáýirde sýbsıdııa alýǵa úmitker 17 myń adamǵa ótinish berýge shaqyrtý retinde SMS-habarlama jiberilgen.
– О́tinim berý prosesi tolyǵymen sıfrlandyrylǵan. О́tinishter qabyldanatyn jáne óńdeletin sıfrly platformanyń Qazaqstanda balamasy joq. Baǵdarlama sharttaryna sáıkes keletin qazaqstandyqtarǵa otbasybank.kz («Baspana market» marketpleısi) platformasynda ótinim berý qoljetimdi. Alǵashqy ótinimderdi berý barysynda banktiń IT-mamandary tarapynan jedel retteýdi talap etetin qateler týyndaýy múmkin ekenin eskerdik. Sondyqtan birinshi kezeńde banktiń klıenti bolyp sanalatyn úmitkerlerden ótinimder qabyldana bastady. Ekinshi kezeńde, ıaǵnı 26 sáýirde Otbasy bankinen taǵy 23 myń úmitkerge SMS-habarlama jiberildi. Jaldaý sharttary boıynsha tólemderdi respýblıkalyq jáne óńirlik bıýdjetterden qarajat túskennen keıin maýsym aıynan bastaý josparlanyp otyr, – dedi Lázzat Ibragımova.
Jaldaý aqysyn sýbsıdııalaýǵa úmitkerler qataryndaǵy otbasylardyń sońǵy 6 aıdaǵy ortasha jıyntyq tabysy otbasynyń árbir múshesine shaqqanda eń tómengi kúnkóris deńgeıinen, ıaǵnı 36 018 teńgeden aspaýy tıis. Sýbsıdııalaýǵa arnalǵan ótinimder ESQ kómegimen qabyldanatyndyqtan, azamattar elektrondy-sıfrly qoltańbany aldyn ala alyp qoıǵany durys nemese qoldanystaǵy ESQ-nyń ózektiligin tekserýi qajet.
– Taǵy bir talap, sýbsıdııa alýǵa úmitkerler Otbasy bankiniń klıentteri bolýy tıis. Iаǵnı bankte depozıti bolýy kerek jáne Otbasy bankiniń ınternet bankınginde tirkelýi qajet. Jınaq shoty joq adamdar ony beınebankıng nemese Otbasy bank mobıldi qosymshasy arqyly asha alady. Depozıt bolashaq turǵyn úıge qarjy jınaqtaý úshin ashylady. Depozıt bolashaqta baspana alý úshin ashylady. Ony kezekte turǵan adam jaldaý tólemderi toqtatylǵannan keıin satyp ala alady. Al ázirshe shama-sharqyna qaraı jınaqtaı berýine bolady. Biraq erterek ashylǵan depozıt bolashaqta klıent úshin turǵyn úıge qoljetimdilik satysynyń kelesi satysyna ótý kezinde artyqshylyq ákeletinin umytpaıyq, – dedi L.Ibragımova.
Baǵdarlamaǵa qatysýshy eń aldymen tólemdi alý týraly ótinishke qol qoıady jáne jeke derekterdi jınaýǵa ári óńdeýge kelisim beredi. Qol qoıylǵannan keıin júıe derekterdi óńdep, otbasynyń quramyn anyqtaıdy. Sodan keıin kámelettik jasqa tolǵan árbir otbasy múshesi otbasybank.kz saıtynda «qonaq» retinde tirkelip, ESQ arqyly jeke derekterdi jınaý jáne óńdeý kelisimine qol qoıýy kerek. Osydan keıin júıe derekterdi qaıtadan tekserip, ótinish berýshige sýbsıdııa alýǵa kelisim beredi nemese sebebin túsindirip, ótinishin keri qaıtarady.
– О́tinish maquldansa, habarlamada jalǵa alý aımaǵy, páter aýdany, jaldaý aqysynyń maksımaldy mólsheri men qatysýshyǵa tıesili eń joǵary sýbsıdııa kólemi kórsetiledi. Osydan keıin «Páter ıesi týraly derekter» bóliminde ótinish ıesi páterdi jalǵa berýshiniń JSN nemese BSN kórsetýi kerek. Osy sátten proseske jalǵa alynatyn turǵyn úıdiń ıesi qosylyp, ekinshi kezeńi bastalady. Baspanany jalǵa berýshi de otbasybank.kz saıtynda ESQ arqyly tirkelip, «Jalǵa alý aqysyn sýbsıdııalaý» bóliminde derekterin rastaıdy. Sondaı-aq jeke derekterdi jınaý jáne óńdeý týraly ótinishke qol qoıyp, jalǵa beriletin páterdiń kadastrlyq nómirin jáne qarajat aýdarylatyn 20 sandyq shotty kórsetýi kerek. Osydan keıin júıe jaldaý shartyn jáne tólem kestesin jasap shyǵady, oǵan taraptar ESQ arqyly qol qoıady. Sýbsıdııa alýǵa ótinish berýshi jaldaý shartyn tirkegeni úshin memlekettik baj tóleıdi. Sodan keıin onyń jeke kabınetinde tólem kestesi bar jaldaý sharty paıda bolady, – dedi banktiń basqarma tóraıymy.
Jaldamaly baspanany árkim ózi izdeıdi. Otbasy bank sýbsıdııany jalǵa alý kelisimshartynyń merzimi aıaqtalǵansha aı saıyn aýdaryp otyrady. Qujattyń kúshin merziminen buryn joıýǵa, sondaı-aq jańa úı ıesimen kelisimshart qurýǵa ruqsat etilgen. Bul jaǵdaıda otbasybank.kz portalynda ótinish berý prosesi qaıtadan jasalady.
Otbasy bank jyl saıyn sýbsıdııa alýshylardyń sharttarǵa saı kelýine monıtorıng júrgizip, tólem tártibin aı saıyn qadaǵalap otyrady. Al jergilikti ákimdikter jaldamaly úıler men onda turyp jatqan azamattardy keminde toqsanyna bir ret tekseretin bolady. Baspanany jaqyn týystardan jáne jubaılardan, onyń ishinde burynǵy jubaılarynan jáne erli-zaıyptylardyń týystarynan jalǵa alýǵa, sondaı-aq qaıta jalǵa ótkizýge tyıym salynǵan.
Platforma iske qosylǵan 5 kúnniń ishinde (22 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha) úmitkerlerden baǵdarlamaǵa qatysý jóninde 1 662 ótinish túsken. Bul rette 259 ótinish maquldanypty (jalǵa berýshiniń derekteri kútilýde). 129 ótinish boıynsha qatysýshynyń nemese onyń otbasy músheleriniń derekteri tekserilýde. 161 ótinish ıesi tek bastapqy derekterdi ǵana engizgen. Qatysýshy tarapynan joıylǵan ótinishter – 105.
Tekserý barysynda 1 008 ótinish keri qaıtarylǵan. Kópshiligi (575 ótinish) tirkeý kezinde SMS arqyly jiberilgen kodty engizbegen. Basqa da sebepter bar. Máselen, 76 ótinish berýshiniń jeke kýáliginiń qoldanylý merzimi ótip ketken. 61 ótinish berýshiniń otbasynyń árbir múshesine shaqqandaǵy tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıinen joǵary ekeni anyqtalǵan. 52 ótinish ıesiniń salyqtyq bereshegi bar bolyp shyqty. Tehnıkalyq sebepterge baılanysty 48 ótinishten bas tartylǵan. Sondaı-aq 46 ótinish berýshige tólem talap-tapsyrysy qoıylǵan. 46 adamnyń jyljymaıtyn múlki bar ekeni anyqtalǵan. 36 ótinish berýshi mobıldi azamattar bazasynan tabylmaǵan, al 36 adamǵa SMS jiberý/alý múmkin bolmaǵan. 19 adamnyń otbasylyq jaǵdaıy durys kórsetilmegen. 10 ótinish boıynsha otbasy músheleri týraly derekter tabylmaǵan. Eki adamnyń kezekte turǵany rastalmasa, 1 ótinish ıesi derekterdi óńdeý kelisimine qol qoımaǵan.
Maquldanǵan ótinishterdiń basym bóligi (96 ótinish) Nur-Sultan qalasynyń turǵyndarynan túsken. Ekinshi orynda – Shymkent (51 ótinish), úshinshi orynda Túrkistan oblysy (31 ótinish) tur.
