Qazaqstannan basqa Otannyń keregi joq...
Evgenıı KINSEL,
táýelsiz zańger, Konsýltanttardyń respýblıkalyq palatasynyń jáne «Aqjol» DP Soltústik
Qazaqstan oblystyq fılıalynyń tóraǵasy:
– Men Soltústik Qazaqstan oblysynda týyp-óstim. Mektepti osynda oqydym. Joǵary bilimdi de oblys ortalyǵy Petropavl qalasynan aldym. Ákem prokýratýra qyzmetkeri boldy, oblystyq prokýrordyń orynbasary laýazymyn atqardy. Ol eshqashan atajurtyna, Germanııaǵa kóshýdi oılaǵan da joq, osydan tórt jyl buryn ómirden ótip, ózi týǵan Uly dala topyraǵynda jatyr. Men de Qazaqstannan basqa jerde turýdy qalamaımyn. Meniń bir-aq Otanym bar, ol – Qazaqstan. Men ony súıemin, al eger el basyna kún týyp, qorǵaý kerek bolsa, aldyńǵylardyń qatarynda sapqa turamyn.
Men Germanııada eki ret boldym. Árıne, tamasha jer, turmys deńgeıi joǵary. Kóp nársesine qyzyǵasyń. Biraq birneshe kúnnen keıin týǵan eldi ańsaısyń. О́ıtkeni olarda bizdegi erkindik, adamdar arasyndaǵy jyly qatynas joq. Kóp adam bir-birine qatal mádenıetke baılanǵan tehnıkalyq baılanyspen matalyp qalǵan sııaqty. Eshqashan ashylyp, bizdegideı emin-erkin sóılespeıdi. Sondyqtan biz barymyzdy baǵalaı bilýimiz kerek. Adamdyq jylylyq únemi boıymyzda bolsyn. Adam úshin adamgershilik qasıetten joǵary eshteńe joq.
Men barlyq otandasymdy 1 mamyr – Qazaqstan halqynyń birligi kúnimen quttyqtaımyn. Elimizde árqashan ózara túsinistik pen tózimdilik bolsyn! Osy ekeýi bolsa biz árqashan da ózara tatý bolamyz. Bul mereke – bizdiń birtutas ekenimizdi aıǵaqtaıtyn erekshe kún. Bul kúndi biz ózimizdiń qazaq, orys, ýkraın, tatar dostarymyzben birge aıryqsha atap ótemiz. Múmkinshiligine qaraı taza aýaǵa shyǵyp, keń dalanyń jupar ıisin jutamyz.
Yntymaǵy berik eldiń yrysy mol
Dmıtrıı ROMAShENKO,
qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi:
– Yqylym zamandardaǵy túrli tarıhı sebeptermen Poltava, Harkov, Herson gýbernııalarynan qazaq jerine qonys aýdaryp, osynaý ulan-ǵaıyr Uly dalany ısinip, turaqtap qalǵan ýkraın ultynyń ókilimin. Túrimiz, tilimiz ala-qula bolǵanymen, osy eldiń tileýin tilep, birneshe ǵasyr boıy tatý-tátti beıbit ómir súrip, ósip-ónip otyrǵan jaıymyz bar. Sondyqtan mamyrajaı mamyrdyń basy – Halyqtar birligi kúni merekesi Qazaqstan ýkraındarynyń orny erek, asa qadir tutyp, qasterleıtin meıramy.
Men Qostanaı oblysyna qarasty Fedorov aýdanynda dúnıege keldim. Tilim oryssha shyqty. О́ıtkeni úıdegi áke-sheshem, baýyrlarym túgel orys tilinde sóılesedi. Soǵan qaramastan memlekettik tildi úırenip aldym. Onymen qoımaı, Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Qostanaı ýnıversıtetin qazaq fılologııasy mamandyǵy boıynsha támamdap, dıplom alyp shyqtym. Birinshi synypta qazaq tili páni boıynsha dıktanttan «ekilik» degen baǵa alyp, qatty kúızelgenim esimde qalypty. Til úırenýge sol oqıǵa sebep boldy. Birinshi synyptyń sońyna deıin 100-ge deıin sanap úırendim. Keıin qazaq ádebıetine den qoıa bastadym. Ádebıet oqyǵan balaǵa til úırený ońaı bolady. Abaı, Muhtar, Muqaǵalı shyǵarmalaryn jastanyp oqydym. Dala kóshpendileriniń tarıhyna boıladym. Osylaısha, ultaralyq dostyq, baýyrmaldyq, yntymaq degen qundylyqtarǵa bastaıtyn tóte joldyń kilti memlekettik tildi meńgerý arqyly qolǵa túsetinin túsindim.
Qazir Qostanaı qalasyndaǵy M.Gorkıı atyndaǵy gımnazııada qazaq tili men ádebıeti páninen sabaq beremin. Bıyl oblystyq qoǵamdyq damý basqarmasyna qarasty Dostyq úıinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń bas sarapshysy retinde memlekettik tildi úıretý kýrsyn ashtym. Bul kýrs burynnan beri bar edi, biraq formaty basqa bolatyn. Men ashqan úıirmeniń ereksheligi – qazaq tilin úırenýge nıet bildirgen kez kelgen jastaǵy adamǵa til úıretemin. Sabaq aptasyna eki ret bolady.
Meniń ómirim dostyqty, beıbitshilikti nasıhattaıtyn Qazaqstan halqy Assambleıasymen tyǵyz baılanysty. Biraz jylǵy eńbegim elenip, byltyr Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń óz qolynan «Qurmet» ordenin aldym.
Jalpy, Tobyl óńirine tamyr jibergen ýkraın ultynyń ókilderi qaı salada bolsyn el damýyna eleýli úles qosyp keledi. Olardyń ishinde keıingi býynǵa úlgi-ónegesin juqtyryp, eldik pen birlikti jarshysy bolyp júrgen burynǵy ardager jýrnalıst Sergeı Harchenko, áıgili sportshylar áýletinen ósip-óngen Sergeı Matvıenko, óńirge belgili qoǵam qaıratkeri Valerıı Vıshnıchenko, ataqty dıqan, mesenat Oleg Danılenko, ǵalym-professor Iýrıı Bondarenko syndy el maqtanyshtary bar.
Sóz sońynda san ultqa Otan bolǵan Uly dalanyń kókjıegin tuman, aspanyn bult shalmasyn degen tilegimdi bildirgim keledi. Yntymaǵy jarasqan eldiń yrysy mol bolady. Qashanda osy birlik-berekemizden ajyramaı, beıbit kúnniń besigin terbetip, el úshin eńbek etip, memleketimizdiń damýyna óz úlesimizdi qosa bereıik.
Taba nannyń dámi tańdaıymnan ketpeıdi
Lılııa PAK,
Qyzylorda oblysynyń turǵyny
– Osy kúni qazaq qyzdarymen birge oınap júrip, shoqqa pisken ystyq taba nandy talasa-tarmasa bólisip jeıtin kezimiz esime jıi oralady. Qarııalardyń qabaǵynan jylylyq, mańdaıymnan sıpaǵan alaqanynan meıirim shýaǵyn sezinetinmin.
Qıyr Shyǵystan Qazaqstanǵa jer aýdarylǵanda anam Lıra Kım tulymshaǵy jelbiregen qyz eken. Qınalyp kelgende qanatynyń astyna alyp, qamqorlyǵyn aıamaǵan jergilikti ulttyń arqasynda qatarǵa qosylyp, aýdandyq densaýlyq salasynda uzaq jyl abyroıly eńbek etti. Ákemnen erte aıyryldyq, anam jetelep júrip jetildirdi.
Jalaǵashtyń jaısań jurtynan eshqandaı jattyq kórgen joqpyn. Qaıta erekshe qamqorlyǵyn sezindim. Qazaq pen koreıdiń tárbıe tamyry sabaqtas. Anamnyń aqylymen men qazaq halqynyń salt-dástúr, ádet-ǵurpyna, tanymy men tárbıesine qurmetpen qaraýdy jastaıymnan jadyma túıip óstim. Qurbylarymmen oınap júrip, tilin úırendim.
Qyzylorda medısınalyq kolledjin úzdik bitirip, eńbek jolymdy aýdandyq ókpe aýrýlary aýrýhanasynan bastadym. Uzaq jyl osy saladaǵy eńbegimniń arqasynda eldiń alǵysyna bólendim.
О́mirlik serigim Mıron Pak ekeýmiz 50 jyldan astam baqytty ǵumyr keship, úsh bala tárbıelep ósirdik. Mıron aýdandyq elektr taratý júıesi mekemesinde uzaq jyl abyroıly eńbek etti. Otbasymyzda eki kelinim qazaq, sondaı-aq nemerem qazaq otbasyna kelin bop tústi.
Atalarymyz toqsan jyldaı buryn tosyrqaı attaǵan topyraq biz úshin qutty meken boldy. Osynda óstik, óndik, qazaqtyń meıiriminen nár alyp, tamyr jaıdyq.
Tektilik kórinisi
Vangar VOINSE,
Jambyl oblysynyń Sortóbe aýylyndaǵy M.Lermontov atyndaǵy №16 orta mektep dırektorynyń orynbasary:
– Jyl saıyn 1 mamyr kúni elimiz eń meıirimdi de jarqyn merekelerdiń biri – Qazaqstan halqynyń birligi kúnin toılaıdy. Bul mereke qazaq halqynyń bolmysyn kórsetetin kún dep bilemin. Sondaı-aq bul 100-den astam ult ókili turatyn elimizdiń beıbit ómir súrýine óte qajetti dostyq, túsinistik pen kelisim merekesi. Qazaqstannyń úlken otbasynda qazaqtardan bastap orystar, ýkraındar, nemister, koreıler, uıǵyrlar, armıandar, dúngender jáne taǵy da basqa túrli ulttyń ókilderi turady. Barlyǵy da qazaq halqynyń taǵdyrynda bar biregeı ulttar bolyp esepteledi.
Bizdiń memleketimizdiń basty jetistigi – halyqtarynyń ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimi, ózara túsinistigi men syılastyǵy. Bul – bizdiń elimizdiń eń basty baılyǵy. Osy baǵa jetpes baılyqty kózdiń qarashyǵyndaı saqtaý – bárimizdiń mindetimiz! Bir shańyraqtyń astyndaǵy halqymyzdyń dostyǵy men ózara túsinistigi ǵasyrlarmen ary qaraı jalǵasyp, elimizdegi ultaralyq tatýlyq árdaıym berik bolyp, qashan da yntymaq pen birliktiń máńgi jasaı berýine tilektespin! Elimizdiń ózge ult ókilderin baýyryna basyp, tórin usynǵan uly saıasaty – keıingi jastardy da otanshyldyqqa, birlikke, tatýlyqqa tárbıeleıtin úlken mektep. Sondaı-aq túrli tarıhı shyǵarmalardan qazaqtyń qıly taǵdyrymen qatar, asqaq rýhyn, darhan peıilin de kórýge bolady. Munyń bári de tektiliktiń, ulylyqtyń kórinisi!
