...qoldaý bildiredi
Prezıdent pármeni qashanda nazarda
2022 jyl Qazaqstan úshin qıyndyqpen bastaldy. Qańtar qasireti el tarıhyna qaraly kúnder retinde jazylyp, qazaqstandyqtar qıyn kúnderdi bastan keshti. Ult birligi, jurt eldigi synalǵan kúnder búginde artta qaldy. Degenmen halyqtyń áleýmettik jaǵdaıynyń aýyrlyǵynan bastalǵan bul oqıǵanyń alǵashqy kúnderinde biraz talap qoıyldy. Mine, osy talaptardy oryndaý maqsatynda jáne el erteńin eńselendirý úshin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jańa Qazaqstan: Jańarý men jańǵyrý joly» atty Joldaýyn jarııalady.
О́z sózinde arandatýshylar Táýelsizdikke daq túsirip, egemendikke kir keltirgenin atap kórsetken Qasym-Jomart Kemeluly qazaqstandyqtarǵa memleketimizdiń eldigin saqtap qalý mańyzdylyǵyn túsindirdi. Sonymen qatar qasiretti qańtardy qoldan uıymdastyrǵandardyń aldaǵy ýaqytta jaýapqa tartylatyndaryn da ashyq aıtty.
О́ziniń Joldaýynda Memleket basshysy kelesi aýqymdy kezeńge aýysyp, demokratııany nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan saıası reformalar qajet ekenin de kóldeneń tartty. Osy kezge deıingi bılik ınstıtýttarynyń qurylymy el egemendigin alǵan kezeńde, táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda nátıjeli bolǵanymen, búginde ózgeristi talap etetinin, erikti túrde aýqymdy reformalar júrgizilmese, eriksiz keritartpa ózgerister oryn alatynyn atap kórsetti. Memleket basshysy óziniń sózinde «Biz jańa Qazaqstanda «túrli kózqaras, biraq birtutas ult» qaǵıdatyn berik ustanýǵa tıispiz», dedi. Túsinetin adamǵa osy biraýyz sózde úlken mán-maǵyna jatyr.
Joldaýyn «Men azamattarymyzdyń erteń emes, búgin baqytty ómir súrgenin qalaımyn. Osy jolda jaýapkershiliktiń bárin moınyma alýǵa daıynmyn!» dep qorytyndylaǵan Prezıdent halyqqa arqa súıeıtinin de anyq ańǵartty. Olaı bolsa, búgin baqytty bolǵysy keletin halyq ta ózine tıesili jaýapkershilikti alǵany kerek-aq.
Lázzat SPANOVA,
ekonomıka ǵylymdarynyń magıstri,
«Bolashaq» ýnıversıtetiniń oqytýshysy
QYZYLORDA
...jaqsylyǵymen bólisedi
Qoı qozdap, qulyndar oınaq salǵan óńir
«SAPA-2002» JShS-da (bas dırektory Nurjan Áshirov) 6 myńdaı qoı, 400 jylqy, 450 sıyr bar eken. Al seriktestiktiń is basqarýshysy Begaly Áshir qozyly qoıdyń árbiri rasıon boıynsha kúnine 2-3 kılo túıinshektelgen jem jeıtinin aıtyp ótti. Syrly, Qumqudyq, Janjal atty qystaýlarǵa barǵanymyzda qora mańynda áli de shóptiń mol qory baryn kórdik. Bulardaǵy shopan úıleri de tap-tuınaqtaı eken.
«Memleket basshysy «Qalyptasqan halyqaralyq jaǵdaıda eldiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úlken mańyzǵa ıe bolyp otyr. Ýkraınadaǵy jaǵdaı azyq-túlik baǵasynyń kúrt qymbattaýyna ákeldi», deı kele, aýyl sharýashylyǵy ónimderin kóbeıtýdi tapsyrdy. Biz sonyń ishinde elge sapaly et, sút, jún, teri berýdi mindetimiz dep sanaımyz», deıdi aǵa shopan Qulajan Qoldasov.
Bul – búginginiń adamy! Áriden oılaıdy! Tórtkúl tóńirekte ne bolyp jatqanyn kóńil kózimen barlaıdy. Soǵan saı ózinshe eńbek etedi. Dala qaharmanynyń sózine toıattaǵan biz ilgeri júrdik. Eńiste bir úıir jylqy jaıylyp júr. Qulyndar asyr salyp, oınaqtaıdy. Osynyń bári jymdasyp, Qumqudyq qystaýyna keremet kórik berip tur. Bizge qyr tósindegi qaptaǵan tól qulpyrǵan qyzǵaldaqtaı kórindi.
«SAPA-2002» JShS jemshóp óńdeý isimen de aınalysady. 3 myń gektardaı jerinen qajetti mal azyǵyn jınap alady eken. Budan tys seriktestiktiń ósimdik maıyn shyǵaratyn sehy jumys istep tur. Jalpy, seriktestikke bıylǵy kóktem mol yrzyq syılapty. Osynyń aıǵaǵyndaı, qyr tósi dýmanǵa bólenip jatty. Jazyqta birneshe traktor jer óńdep, tuqym seýip júr.
Bizdi aýdandyq aýyl sharýashylyǵy jáne kásipkerlik bóliminiń basshysy Nurbaı Qaldykózov qarsy aldy. «Sátin salsa, bıyl da qazyǵurttyq sharýalar oljaly bolady. Al eginshilik jaǵyna kelsek, aýdan boıynsha 90 328 gektar jerge ár alýan daqyl egemiz. Oǵan aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary saqadaı saı tur, janar-jaǵarmaıdan da qysylmaımyz», dedi.
Bizdiń oıymyzǵa dana halqymyzdyń «Elde bolsa, eringe tıedi» degen naqyl sózi oraldy.
Sabyrbek OLJABAI
Túrkistan oblysy,
Qazyǵurt aýdany
…usynysyn jetkizedi
Eli úshin etken eńbegi eskerilse eken
Tarıhqa súıener bolsaq, sonaý XIX ǵasyrdyń ekinshi jartysynda qazaq mektebiniń qandaı bolýy keregi naqtylanyp, onyń qurylýy qolǵa alyna bastaǵan. Tipti 1919-1920 jyldary qazaq muǵalimderiniń sany artyp, ult mektepterin ana tilimizde oqytý jaǵy qarastyrylǵan. Alaıda bilim oshaǵynyń joqtyǵyn, oqýlyqtyń jetispeýin aıtpasqa taǵy bolmas. Dál osy máseleler sol kezdegi ustazdar úshin esh kedergi keltire almaǵan. Olar urpaqtyń keleshegin oılap, aǵartýshylyq jolyn jalǵastyra bildi. Solardyń qatarynda qazaq aýyldarynda mektep ashyp, alǵash sabaq bergen Baǵman Kenjekeev te bar edi.
Baǵman Kenjekeev 1902 jyly qazirgi Pavlodar oblysyna qarasty Qyzyljar aýylynda dúnıege kelgen. Jastaıynan kúresti janyna serik etip, balýan bolǵan. Kereký qalasyndaǵy muǵalimder kýrsyn bitirip, Qyzylaǵash jerindegi №3 aýylǵa jumysqa ornalasady. Sol kezdegi jalyndap turǵan jas ustaz mektep ashý qajet ekenin halyqqa túsindirip, belsendi jumys atqarǵan. Onyń osyndaı kúsh-jiger jumsaýynyń nátıjesinde 1920 jyly Kereký ýeziniń №3 aýylynda tuńǵysh keńestik mektep esigin aıqara ashyp, onda 38 er bala oqýǵa nıet tanytypty.
Baǵman Kenjekeevtiń biliktiligi joǵary jaqtaǵy basshylyqtyń kózine túsip, onyń oqý-tárbıe jumysyn jetildirýge degen yntasy men qabilet-qarymy joǵary baǵalanypty. Osylaısha, ol 1927 jyly Soltústik óńirde tuńǵysh ashylǵan Shóptikól mektebiniń basshylyq qyzmetine taǵaıyndalǵan. Zaman aǵynymen aǵartýshylyǵy bir arnaǵa toǵysqan soń Baǵman Kenjekeev muǵalimdik qyzmetin jetildirýdi jón sanap, Almaty qalasynda jańadan ashylǵan Abaı atyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýtqa oqýǵa túsken. Osynda bilim ala júrip, atalǵan oqý ordasyna endi túsken stýdentterge dáris oqyǵan.
Iá, Baǵman Kenjekeevtiń aǵartýshylyq jolynda atqarǵan eńbekteri eleýli.
«Qurmet belgisi» ordeni men «Eńbektegi erligi úshin» medali osy sózimizdiń aıqyn aıǵaǵy. 1960 jyly «Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen muǵalimi» degen abyroıly ataq ta ıesin dál tapqan deýimiz kerek. Endi onyń urpaqtarynyń er esimi eldiń jadynda árdaıym saqtalsa degen armany bar. Eliniń erteńi úshin eńbek etken, jerin jaýdan qorǵaǵan jaýyngerdiń esimi eskerilip, Qaskeleń qalasynan atyna bir kóshe berilse, nesi aıyp?
Dıdar MÁLIKULY
Almaty oblysy,
Qaskeleń qalasy
