Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Bul – Jańa Qazaqstandy qurýǵa baǵyttalǵan qadamnyń jarqyn kórinisi. Búginde elimizde bolyp jatqan saıası reformalardyń basty tetigi retinde konstıtýsııalyq ózgeristerdi Prezıdenttiń ózi usynǵan bolatyn. Bul jerde Memleket basshysy halyq tarapynan týyndaıtyn barlyq máseleni eskerip otyrǵanyn aıta ketken lázim. Durysy, Prezıdent eldiń pikirin eskergisi keledi. Búgingi tańda Prezıdent óziniń saıası reformalaryna qatysty jańa baǵdarlamasyn usyndy. Onyń negizi – qoǵam tarapynan týyndaıtyn máselelerdi qaltarysta qaldyrmaý.
Qasym-Jomart Toqaev birinshi kezekte sýperprezıdenttik bılikten yqpaldy Parlamenti bar prezıdenttik bılikke ótetin túpkilikti sheshimdi naqtylap alǵany málim. Tarıhı ustanymdy Birinshi respýblıkadan Ekinshi respýblıkaǵa ótý kezindegi quqyqtyq negizdeme deýge de bolady. Ol ıdeıa Qazaqstan halqynyń da kókeıine qondy.
Konstıtýsııaǵa engiziletin ózgeristerge baılanysty referendým ótkizý týraly Prezıdenttiń usynysy óte dáıekti ekeni daýsyz. Sebebi munyń barlyǵy qoǵam tarapynan bolǵan suranystyń nátıjesinde qolǵa alynyp jatqan jumystar ekeni ras. Memleket basshysynyń saıası reformadaǵy eń mańyzdy baǵyttar retinde bılik tarmaqtary arasyndaǵy teńgerimdi ózgertý, Parlamenttiń ókilettigin kúsheıtý, jergilikti ózin-ózi basqarý, ásirese máslıhattardyń rólin arttyrý, saılaý júıesindegi proporsıonaldy-majorıtarlyq júıeni engizý arqyly halyqtyń ár sanattaǵy, ártúrli pikirdegi, ártúrli saıası kózqarastaǵy ókilderin memlekettik máselelerge keńinen tartýdy kózdegeni kóńilge qonymdy.
Biz bul máselede bir dúnıeni anyq aıtýymyz kerek. Aldaǵy ýaqytta Jańa Qazaqstannyń jańa erejeleri bekitiledi. Munyń barlyǵy Ata Zańymyzdan bastalady. Nátıjesinde, Konstıtýsııanyń 33 babyna ózgeris engizý arqyly aldaǵy ýaqytta 20-dan astam zań jańasha redaksııalanatyn bolady. Sol arqyly elimizdegi saıası júıe men saıası basqarýdyń qaıta qurylýy júzege asady. Sondyqtan da Prezıdenttiń 5 maýsymǵa belgilegen referendýmy bizdiń Jańa Qazaqstannyń adam quqyqtaryn qorǵaıtyn, saılaý quqyqtary keńeıtilgen alǵysharttar negizinde iske asady.
Qazbek MAIGELDINOV,
«Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ basqarma tóraǵasy, saıasattanýshy
