Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynda atap ótilgendeı, ekstrakorporaldyq uryqtandyrý prosedýrasy joǵary tehnologııalyq medısınalyq qyzmetterge jatady jáne qymbat bolyp sanalady. Buǵan deıin bul tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi sheńberinde júrgizilgen bolatyn. Alaıda qarjylandyrý kólemi az boldy, jylyna shamamen 900-1000 kvota bólindi. Al 2021 jyldan bastap Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha Qazaqstanda «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Bul kvota sanyn 7 esege – jylyna 7 myńǵa deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. Prosedýra MÁMS qyzmetter tizbesine kiredi, sondyqtan saqtandyrylǵan pasıentter ony tegin óte alady.
2022 jyly Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory aldyn ala eseptelgen somasy 6,68 mlrd teńgege 7 myń EKU sıklyn qarjylandyrýdy kózdedi.
I toqsannyń qorytyndysy boıynsha, 824,6 mln teńgege ekstrakorporaldyq uryqtandyrýdyń 835 rásimi oryndaldy. Bul aldyńǵy jyldarǵa qaraǵanda áldeqaıda kóp: 2020 jyldyń I toqsanynda barlyǵy 59 EKU, 2021 jyldyń I toqsanynda 526 sıkl shyǵaryldy.
Qorda atap ótkendeı, EKU qyzmetterin jetkizýshiler – elimizdiń 9 óńirinen 19 medısınalyq uıym, onyń ishinde 18-i – jekemenshik uıym. Pasıent ekstrakorporaldyq uryqtandyrý úshin klınıkany óz betinshe tańdaýǵa quqyly. EKU qyzmetterin kórsetetin jetkizýshilerdiń tizimimen Qordyń resmı fms.kz saıtynda «Pasıent úshin» bóliminde, ári qaraı «Emhanany tańdaý» batyrmasyn basý arqyly tanysýǵa bolady.
Kim EKU-ǵa senim arta alady?
Prosedýranyń negizgi kórsetkishi – terapevtik túzetý múmkin emes bedeýlik. Sonymen qatar erli-zaıyptylar da, resmı nekede turmaıtyn erli-zaıyptylar da EKU-ǵa ótinish bere alady. Biraq bul jaǵdaıda ózara erikti jazbasha kelisim qajet.
EKU rásiminen Qazaqstan azamattary óte alady jáne Densaýlyq saqtaý mınıstrligi belgilegen medısınalyq parametrlerge sáıkes kelýi qajet:
- reprodýktıvti jas (18-den 42 jasqa deıin);
- qalypty somatıkalyq kúı;
- qalypty endokrındik kúı;
- qanaǵattanarlyq ovarıaldyq rezerv.
Qandaı jaǵdaıda EKU-dan bas tartýy múmkin?
Naýqasqa ekstrakorporaldyq uryqtandyrýdan bas tartý birneshe jaǵdaıda bolýy múmkin:
- júktiliktiń bastalýy nátıjeliliginiń tómendeý faktorlary bolǵan kezde (ımplantasııaǵa jáne júktiliktiń damýyna kedergi keltiretin ishki jynys músheleriniń damý anomalııasy, gıdro (saqtosalpıngster), jatyr qýysynyń sınehııasy, endometrıoz, analyq bezderdiń kıstalary, obtýrasııalyq emes azoospermııa);
- jatyrdyń týa bitken nemese júre paıda bolǵan aýytqýlary kezinde;
- somatıkalyq jáne psıhıkalyq buzylýlar kezinde;
- analyq bez isikterinde;
- jedel qabyný aýrýlarynda;
- kez kelgen lokalızasııa onkologııasy kezinde.
EKU-dan ótý úshin pasıenttiń baǵyty
EKU-ǵa joldama alý úshin bekitilgen jeri boıynsha emhanaǵa júginý qajet.
Pasıentti tirkeý orny boıynsha densaýlyq saqtaý uıymdary bedeýlikten zardap shegetin adamdardy dıspanserlik naýqastardyń (budan ári – DNET) elektrondy tirkelimine engizedi. 12 aı ishinde bedeýliktiń sebepterin zerttep-qaraǵannan jáne anyqtaǵannan keıin beıindi mamannyń qorytyndysy negizinde pasıenttiń tirkelgen jerindegi densaýlyq saqtaý uıymdary MÁMS júıesinde qosalqy reprodýktıvtik ádister men tehnologııalar (QRT) júrgizý týraly máseleni sheshý úshin pasıenttiń qujattaryn oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń jáne astananyń densaýlyq saqtaýdy memlekettik basqarýdyń jergilikti organdarynyń joǵary tehnologııalyq medısınalyq qyzmetter jónindegi komıssııasyna (JTMQ komıssııasy) jiberedi.
MÁMS júıesinde oryndalǵan QRT emsharalary týraly derekterdi QRT bedeýlikti emdeýde qoldanýǵa kómek kórsetetin medısınalyq uıymdar medısınalyq aqparattyq júıege engizedi.
QRT paıdalana otyryp, medısınalyq kómek alý úshin medısınalyq uıymdy tańdaýdy pasıent júzege asyrady. Oń sheshim qabyldanǵan jaǵdaıda JTMQ komıssııasy emdeýge jatqyzýǵa joldamany pasıenttiń qujattar paketin qosa bere otyryp, emdeýge jatqyzý bıýrosy portalynda tirkeıdi.
Aıta ketý kerek, jylyna bir ret MÁMS boıynsha EKU prosedýrasynan tegin ótýge bolady. MÁMS júıesinde EKU júrgizý aldynda erli-zaıyptylardy tekserý kólemi kózdelgen tizbege sáıkes júzege asyrylady.
Eger sizde medısınalyq kómek kórsetý sapasyna qatysty suraqtaryńyz bolsa, siz olardy óz emhanańyzdaǵy Pasıentterdi qoldaý qyzmetine qoıa alasyz. Eger jaǵdaıdy sol jerde sheshý múmkin bolmasa, onda ózińizge yńǵaıly baılanys arnasy arqyly Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna júginýge bolady: resmı fms.kz saıty, 1406 baılanys ortalyǵy, Qoldau 24/7 mobıldi qosymshasy jáne Telegram-daǵy SaqtandyryBot. Dál osy quraldar saqtandyrylý mártebesin tekserýge múmkindik beredi. Sondaı-aq medısınalyq saqtandyrý júıesindegi óz mártebeńizdi tekserip, júrgizilgen tólemder týraly elektrondy úkimettiń egov.kz saıtyndaǵy «Densaýlyq saqtaý» bóliminde «Medısınalyq qyzmetter týraly jáne MÁMS-ke aýdarylǵan somalar týraly aqparat» memlekettik qyzmeti arqyly bile alasyz.