Qazaqstan • 11 Mamyr, 2022

Janat aǵanyń shapaǵaty

370 ret
kórsetildi
24 mın
oqý úshin

Ol kezde «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas Alash») gazetiniń redaksııasy Almatydaǵy SÝM dep atalatyn Ortalyq dúkenniń mańaıynda, Gorkıı kóshesiniń boıynda edi. Búgingi Abylaıhan dańǵyly men Jibek joly kósheleriniń qıylysqan tusyndaǵy ǵımaratta ornalasqan. Gazet óz zamanyndaǵy qazaq jastarynyń súıikti basylymy, aqylshysy, rýhanı serigi. Jas qalamgerlerdiń ystyq oshaq, jyly otaýy. Qysqasy, gazettiń qoǵamdyq ortadaǵy bedeli asa joǵary, dáýirlegen juldyzdy shaǵy-tyn. Kóńil tórinde qalǵan sol bir áziz jyldardy Farıza Ońǵarsynova apamyz bylaı dep eske alypty: «Búginderi balany da, úlkendi de arbap alǵan kógildir ekran ol kezde joq. «Lenjas» respýblıkanyń ár túkpirinde jastyń da, jasamystyń da qolynan túspeıtin basylym edi. Ocherk, áńgime, toptama óleńderdiń útir-núktesine deıin qaldyrmaı, astyn syzyp shuqshııa oqıtynbyz. Shaǵyn habar, sońǵy bettegi ázil-syqaqqa deıin túgin qaldyrmaı aqtaryp shyǵatynbyz».

Janat aǵanyń shapaǵaty

Partııanyń qol astyndaǵy, jiti baqylaýyndaǵy shyrǵalap, shyrmap ustap otyrǵan ózge basylymdar aıta almaıtyn taqyryptarǵa osy jastar gazeti ǵana baryp júr­­di. Redaksııada «sen tur, men ataıyn» deıtindeı óńkeı bir tekti de tegeýrindi jastar isteıtin. Joǵarǵy bılik te «e, jastar ǵoı» dep bul gazetke keshirimmen qa­raıtynyn sezetinbiz. Onyń ús­tine gazettiń redaktory kúndeı kúrkiregen Sherhan Murtazaev aǵamyz edi. Qashanda prınsıpti, ádil basshy Sheraǵań odaǵaı pikir, murtty maqalanyń ózin de, onyń avtoryn da bıliktegilerge talaýǵa bergizbeıtin. Bastyqtardyń aldynda keýdesimen de, kúrkiregen únimen de qorǵaı biletin jalańtós bahadúr. Qarsy kelgenniń aýzyn qaıystyryp jiberetin qasqanyń naǵyz ózi. Ánsheıinde ázilqoı, qaljyńbas Sheraǵań eldik maqsat, ulttyq múdde sııaqty prınsıpti máselelerde sózinen aıaz, úninen úskirik esetin adýyn, aıbaty arys­tandaı, minezi noq. Sodan bılik basyndaǵylar da aǵamyzdyń torsań minezinen qaımyǵatyn, syılaýǵa májbúr bolatyn.

Sol Sheraǵań aıý jortqan Al­taıdyń shalǵaıynda balaǵyn túrip tastap shóp shaýyp júrgen jerinen Oralhan Bókeevti ózi arnaıy shaqyrtyp, jastar gazetine qyzmetke alǵanyn biletinbiz. Qyzmet bolǵanda da qatardaǵy tilshilikke qabyldasa da shoń jańalyq, zor tabys qoı... Sheraǵań áli joǵary bilimi joq, KazGÝ-diń jýrnalıstıkasynda syrttaı oqyp júrgen Oralhannyń talantyn qyraǵy qyrǵıdaı qyrymnan tanyp, birden gazettiń ádebıet bólimine meńgerýshi etip taǵaıyndaıdy.

Men Almatydaǵy N.V.Gogol atyndaǵy Kórkemsýret ýchılıshe­sine oqýǵa túsken kezim. Oralhan aǵamyz Aıman jeńgeımen Nı­kolsk bazarynyń mańaıynda, kóp «lınııalardyń» birinde ólmeli bir kempirdiń lashyǵyn jaldap turady. Biz anda-sanda sol úıge baryp, Aıman jeńgemizdiń dastarqanynan dám tatyp, ash-qursaq qarnymyzdy qampıtyp júrgen ýaqyt. Ol úıde jıi-jıi Mánshúk apaıymyzben de ushyrasyp qalamyz. Oraǵańnyń JenPI-de oqıtyn osy Mánshúk qaryndasy keremet baýyrmal edi, tilge dilmar, sózge sheshen bolatyn. «Oralhan aǵań quıryq-jalsyz jalǵyz, qalǵan tórteýmizdi Qudaı-taǵala qyz etip jaratypty. Sen Oralhanǵa ini bol!» – dep meni baılap ketken de marqum Mánsııa apaıym bolatyn.

Birde jeksenbini paıdalanyp arsalańdap álgi jaldamaly úıine barǵanymda Oralhan: «Sen erteń ýaqyt taýyp bizdiń re­dak­sııaǵa soǵyp ketshi!» – degen. Aǵamyz solaı degen soń dúı­senbiniń sabaǵynan keıin keshtetip, salyp-uryp «Lenınshil jastyń» redaksııasyna jettim. Úshinshi qabattaǵy jalpaq bólmede ıin tiresip birneshe adam otyrady eken. Imene basyp, tór jaq bu­ryshtaǵy Oraǵańa bardym. Oraǵań qolymnan jetelep túrli tústi qa­ryn­dashpen birdeńeler syzyp otyrǵan qýraıdaı aryq, qara murt­ty qaǵylez, qara kózildirikti jigitke ertip apardy.

– Anada ózińe aıtqan sýretshi inim osy! Birdeńe zakaz bershi, qolynan ne óner keledi eken, óziń baıqarsyń? – dedi de, qaıyra óz ornyna baryp jaıǵasty.

Meni tanystyrǵan jigittiń aty-jóni Janat Elshibekov bolyp shyqty. Baıqaýymsha, sekreta­rıat­tyń bildeı qyzmetkeri sııaq­ty. Bas redaktordyń qabyldaý ból­mesi ispetti bul kabınette bir-­birine túıistirilip taǵy eki stol qoıylypty. Áýelde maǵan jete mán bermegen olardy jańa tanysym «Myna aǵalaryń Ernest Tórehanov pen Ásker Isaqov, osy sekretarıatta birge isteımiz» dep meniń nazarymdy aýdardy. Keıinirek olardyń ornyna Turarbek Bushpaqpaev degen kópti kórgen kóbeli bir myqtymen, túri maǵan uqsaǵan elpildegen shıkisary Alashybaı Esmaǵambetov degen aǵalarymmen tanystym. Áredikten soń qyz­metkerler bireýleri úılerine qaıtyp, endi bireýleri baspahanaǵa kezekshilikke ketip, bólmede sopıyp Janat ekeýmiz ǵana qaldyq. Jaqań gazettiń qalaı jasalatynyn, baspahanaǵa aldyn ala terimge jiberilgen materıal­dardy qalaı ornalastyrýdyń qupııa-syrlaryn aıtyp, gazet maketiniń qalaı syzylyp, qalaı basylatynyn túsindirip, birshama «leksııa» oqyp tastady. Kelesi bir nómirdiń maketi daıyn eken, biraz oılanyp otyrdy da, úshinshi bettiń maketin qaıta syzdy. Sodan bir buryshtan oryn qaldyryp, «myna jerge sen shtrıh salyp ákel» dep alǵashqy tapsyrmasyn berip te tastady.

Gazetti kórip júrmiz, oqyp júr­miz, «shtrıh» degenniń ne eke­nin bilemiz. Gazetke jıvopıs kelmeıdi, akvarel jaramaıdy, tek shymqaı qara túspen salynǵan grafıkalyq sýret qana paıdalanylady. Tipti «polýton» deıtin kúlgin qarany da gazettiń basýy qıyn eken. Keıingi ofset basylym áli shyqpaǵan, gazettiń bári qorǵasynda terilip, fotolar men shtrıh-sýretter de qorǵasynǵa quıylatyn qystaý zaman...

Jataqhanaǵa bardym da tún­niń bir ýaǵyna deıin otyryp, qara týshpen grafıkalyq sýrettiń birneshe nusqasyn salyp tastadym. Tańerteń tórt saǵattyq «jı­­vopıs» sabaǵyna qatystym da, tústen keıingi «О́ner tarı­hy» páninen qashyp, syzǵan dú­nıelerimdi Janatqa aparyp berdim. Sýretterdi Sheraǵańa kórsetken eken, ol kisige bári unaǵan sekildi. Sol-aq eken, Janat aǵamyz tapsyrmany maǵan bastyrmalatty-aı dersiń. Redaksııa alysta, avtobýspen barasyń, salǵan sýretińdi tapsyrasyń da, jańadan tapsyr­ma alyp qaıyra jataqhanaǵa qaı­tasyń. Búıtip ary-beri shapqy­laý aýyrlaý tıe bastaǵanyn birde Já­keńe nusqalap jetkizdim. Meniń shtattaǵy basybaıly qyzmetker emes­­tigim aǵamyzdyń esine túsip, tú­­sinistik tanytty, sóıtip, eki-úsh kúnde bir kezdesetin bolyp kelistik.

Bolashaqta myqty sýretshi bolsaq dep arman qýǵan jelbir tanaý, qaýyrsyn qanat bozbalamyz. Úıimiz aıǵaı jetpes Altaıda, áke-sheshe kóz kórmes shalǵaıda, qalta bolsa shurq tesik. О́stip júrgende, gazet meniń salǵan shtrıhtarym men sýretterime qalamaqy tóledi ǵoı! Jaýtańdaǵan jetimek stýdent úshin budan ótken qýanysh, budan asqan kómek bolmas tegi!

Keıinirek Sheraǵań «Jalyn» jastar almanahyna qyzmetke aýysyp, ol kisiniń ornyna gazetke redaktor bolyp Seıdahmet Berdiqulov keldi. Kóp uzamaı redaksııa Kókbazardyń qasyndaǵy jańadan asqaqtaı boı kótergen toǵyz qabatty kókshil ǵımarattyń jetinshi qabatyna kóshti.

Seıdaǵańnyń sýretke kóz­qarasy, gazet bezendirýdegi talǵa­my asa názik, eshkimge uqsamaıtyn bekzat eken. Bizge sabaq berip júr­gen, Lenıngradtyń akademııasyn bitirgen, Batys pen Shyǵystyń kórkemsýret tarıhyn shaqpaqsha shaqqan ónertanýshy mamandardan beter. Ańǵary erek, aıtary bólek, kózqarasy alabóten zereli jan. Alǵashqy tanystyqtan soń bólmesine Janat ekeýmizdi qatar shaqyryp alyp, gazetke basylar grafıkalyq sýretter jóninen birshama dáris oqydy. Gazet jas­­tardiki, sondyqtan sýrettiń árbir syzyǵy náziktikpen órilip, dombyranyń qyl pernesindeı saz shyǵarýyn, tunyp turǵan lırıka bolýyn, romantıkaǵa shaqyryp turýy kerektigin myqtap eskertti. О́zi de osy baǵyttaǵy ıdeıasyn aı­typ, birer jeke tapsyrmalar berip tastady. Seıdaǵańnyń osy dárisinen keıin meniń de shyǵar­mashylyǵyma jańa baǵyt, ózgeshe óris engendeı bolǵan. Qysqasy, jańa redaktordyń kelýimen maz­muny da, máni de, bezendirilýi de daǵdydan tys, qalyptasqan dástúrden bóten sıpattaǵy jańa gazet paıda boldy.

Seıdaǵań jaýapty hatshy Serik Ábdiraıymovqa «Myna balaǵa qalamaqyny durystap qoıarsyń» dep shegelep tapsyryp tastaǵan sekildi. Meniń baǵyma oraı Serik aǵamyz otbasylary aralasqan Oralhannyń jaqyn dosy. Bastyǵy solaı dep tapsyrǵasyn ol aǵamyz aıansyn ba, maǵan qalamaqyny kózin jumyp bastyra qoıyp jiberetin boldy. Janat keıde meniń gazetke qatyssyz jeke grafıkalyq sýretterimdi de shaǵyn annotasııalarmen tanystyryp, burqyratyp basyp júrdi. Osylaısha, aıyna eki márte qalamaqy alatyn men endi aqshamdy qaıda jumsarymdy bilmeı qınalaıyn...

Meniń Jákeńmen jaqyndas­qanym Oralhan kókeme de qatty unaǵan sııaqty: «Baıqaımyn, sender ózi birge týǵandaı ámpeı-jám­­peı bolyp kettińder ǵoı! Jurt­tyń bári seni «Janattyń baýyry» deıtin kórinedi. Janat aza­mat jigit qoı, jaqsy aǵa tapqa­nyńa qýanyshtymyn!» dep rıza­shylyǵyn bildirgeni bar.

Janattyń aıtýly jýrnalıst, syrshyl jazýshylyǵynan bólek, erekshe bir «hobbıi» bar eken. Qoly qalt etkende, shuqshıyp sóz­jumbaq qurastyrýmen aınalysatynyn bildim. «Sózjumbaq» degen jalpy ataýy ǵana, al onyń arǵy jaǵy taram-taram bolyp – krossvord, chaınvord, skanvord, krıptogramma, anagramma, sharada, rebýs, t.s.s. dep bólinip kete barady eken. Buryn ıisin de sezbegen álgi jumbaqtar tylsymyna men de boılap kirip kettim. Árdaıym álemdegi sırek derekterdi jalyqpaı terip júretin aǵamyz tor kóz dápterdiń betine syzǵylap alýan dúnıelerdi qurastyrady. Men olardy aq vatmanǵa qara týshpen kóshirip, aınalasyn sózjumbaqtyń taqy­rybyn ashatyndaı sýrettermen kómkeremin. Sóıtip, ekeýlep júrip «Sen bilesiń be?» atty bas-aıaǵy jup-jumyr kitap shyǵardyq.

Kórkemsýret ýchılıshesi tórt­jyldyq edi, sonyń eki jylyn aıaq­tap qalǵan kez... Jańadan qury­lyp jatqan Orta Azııa áskerı okrýginiń shtabyna qolynan sýret pen syzý keletin «chertejnık­ter» kerek bolyp qalypty. Ol kez – kórshimiz Qytaımen aradaǵy jaǵ­daı shıelenisip turǵan kúrde­li zaman. Eki jyl buryn Damans­ki­de álemdi shýlatqan qandy qyr­ǵyn ótken, byltyr ózimizdiń Ja­lańash­kólde qarýly qaqtyǵys bolǵan. Shtabtaǵy muryndary kók tiregen ofıserler men generaldar ózderiniń komandırlik qabiletterin tanytyp, áskerı talanttaryn dáleldep kartalarǵa aıqysh-uıqysh soǵys qımyldaryn túsiredi, túrli syzbalar men kes­telerdi kóldeneń tartady. Olardy Áskerı keńeste, okrýg qolbasshysy N.G.Lıashenkonyń aldynda esep berip, qyzǵyshtaı qorǵap jata­dy. Sol úshin qabyrǵadaı zor kar­talardyń betine muqııat syzbalar jasaı alatyn, sýret sala biletin qoly misker mamandar kerek eken. Sondaı sýretshi stýdentti izdep ýchılıshege Vınokýr degen podpolkovnıktiń kelgeni esimde.

Amal qansha, ekinshi kýrs aıaq­talysymen meni aýyldaǵy áke-sheshemmen qoshtasýǵa da jibermeı, bastan-aıaq kıindirdi de, bir-aq kúnde áskerge aldy da ketti. Qap­shaǵaıdyń qýań dalasynda bir aılyq «jas jaýyngerdiń kýrsynan» ótip, áskerı ant qabyldaǵan boıda men Okrýg shtabynyń «Operatıvti basqarmasyna» tap boldym. Basqarmadaǵy «chertejnıkter» sapynda maǵan deıin Aǵymsaly Dúzelhanov (búgingi Mem­lekettik syılyqtyń laýrea­ty, ataqty sýretshi) pen Farıd Garaev degen tashkenttik tatar jigiti istep júr eken. «Jıyrma bes jylǵa deıin jumǵan aýzymdy ashpaımyn» degen qaǵazǵa qol qoıǵan soń, men osy topqa úshinshi bolyp «slýjbaǵa» kirisip kettim...

Keıde «samovolkaǵa» shyq­qanda, SAVO shtabynyń dál irge­sindegi KazGÝ jataqhanasynda turatyn dostarǵa ǵana emes, salyp-uryp Almatynyń «Mehposelok» atty shaǵyn aýdanynda páterde turatyn Janat aǵaǵa da baratyn edim. Ol úshin aptasyna bolmasa da, aıyna bir-eki ret múmkindigin taýyp, redaksııaǵa telefon shalyp qoıa­myn. Onyń ózi aǵanyń tapsyrmasy, eki tıyndyq monetanyń bir ýysyn jınap qaltama salyp bere­di de, «zvondap tur» dep tapsyrady. Keıde «ana joly nege habarlaspadyń?» dep renjip te jatady. «Kýrstas dosym Serik Maqpyrovqa Zaıdany tanystyrý úshin ekeýin úıge shaqyrǵamyz. Sen birge bolsa eken dep oılap edim, zvondamadyń, kelmediń!», nemese «El jaqtan Qabaı inim dám ákelipti. Seni kútip, kelmegen soń baýyrlarym Meshitbek pen Qanaǵatqa berip jiberdik». О́zi áskerı ómirdi kórgen joq, jaǵasy jaılaý «grajdankada» júrgendeı-aq maǵan jatyp kelip renjıdi. Men ne deıin, basymdy salbyratyp, bárin de únsiz moıyndaǵan bolamyn.

Jataqhanadaǵy Dıdahmet pen Saýytbektiń «margarın» maıyn jaqqan qara nany, qara shaıymen salystyrǵanda, Janat pen Zına jeńgeıdiń dastarqanyn meıramhana dersiń. Ekeýi men keledi-aý degen demalys kúnderi etin asyp, baryn jaıyp, baýyrsaǵyn tógip kútip otyrady. О́zderi ǵana emes, sol jyldary Janattyń úıinen qonaq arylmaıtyn. Úlken shendi ofıserlermen qoıan-qoltyq aralasyp, solardyń tapsyrmasyn oryndap, Okrýg shtabynda jumys jasaıtyn soldattardy kazarmada mazalap izdep jatqan eshkim joq. Tek batalonnyń keshki «proverkasy» kezinde bar ekenińdi bildirip tirkelip júrseń bolǵany. Sol keńdikti paıdalanyp keıde senbide, keıde jeksenbide urlanyp jataqhanaǵa baramyn. Baramyn da ústimdegi sary ala «robany» laqtyryp tastap, «kompleksııasy» ózime uqsaǵan Ulyqbek Esdáýletovtiń kıimin kıip alamyn. Sodan kún batqansha mázim shyǵyp qala tentireımin. Aqyry kúnderdiń bir kúninde búıtip shoshańdaı bergenniń sazaıyn myqtap tarttym-aı der­siń, ońbaı ustaldym... О́zimizdiń batalonnyń shtaby emes, polk ta emes, dıvızııa da emes, tutas Áskerı okrýg­tiń, ıaǵnı Maıdan shtabynyń jaýyngeri qashyp-pysyp «samovol­kada» júrgen soń nesin suraısyń! Jurt­qa qarar bet joq, halyq jaýynan qıyn jaǵdaıǵa tap boldyq. Aqyry, jumaqtaı bolǵan Almatydan shyryldap «jer aýdarylyp», Tájikstannyń mı qaınatqan oń­tústigindegi Qor­ǵantóbe degen qala­synan bir-aq shyqtyq.

* * *

Sekretarıat degeniń gazet ataýlynyń ustahanasy sanalady. Bólim qyzmetkerleri shoqtaı úıirilip sol sekretarıatty aınalyp-toryp júrgenderi. О́ıtkeni materıaldardyń bári osy sekretarıatta toǵysady, osy jerde maketteledi, sýretter salynyp, fotolarmen bezendiriledi, sodan keıin ǵana baspahanaǵa jiberilip jatady. Sony biletin Seıdahmet aǵamyz gazettiń bezendirilý jaǵy­na, ıaǵnı sekretarıat jumysyna aıryqsha mańyz beretin. Ol jerde otyrǵan jýrnalıst jastardan únemi jańashyl bastamalar, oramdy oılar men paıymdy pikirler kútetin. Maǵan «shtattan tys til­shi» degen qyp-qyzyl kýálik berip, qýantyp qoıǵany taǵy bar. Janattyń iskerligi men talanty, uıymdastyrýshylyq qabileti osy sekretarıatta júrgende jar­qyraı ashyldy. Keıingi bir jyldary polıgrafııa salasynda revolıýsııalyq betburys jasalyp, gazet-jýrnaldar ofsettik tá­sil­ge kóshirildi, ómirge «fotona­bor» deıtin ozyq tehnologııa endi. Jańalyq ataýlyna qalt jibermeıtin Seıdaǵań osy ózgeristerdi bilgirlikpen tıimdi paıdalanyp, gazettiń bet-beınesin ǵalamat kóriktendirip jiberdi. Janat ekeýmizdi qatar shaqyryp alyp, gazet betin órnek­teýge, sýretpen bezendirýge baılanysty jeke tapsyrmalar berip júrdi. «Bólimderden ázirlenip shyqqan árqıly materıaldardy mazmundaryna saı kórkem bezendirip, qyzdyń jıǵan júgindeı jutyndyryp, ajaryn ashyp berińder. Maket degeniń úlken óner ekenin umytpańdar!» Mine, mundaı baılam – Seıdahmet aǵamyz sekildi kóregen de, kirpııaz basshynyń aınymas qaǵıdasy bolatyn.

Ol zamanda Naýryz degendi esti­genimiz bolmasa, ádibin túsinbeppiz, máni men mazmunyna boılamappyz. О́rkenıetti ımperııanyń ateıst azamaty retinde atap ótýge tyıym salynǵan dinı meıram dep qabyldaıtynbyz. Tóbemizdiń tesigi, aqylymyzdyń esigi ashylyp, sanamyzǵa sáýleniń túskeni bertingi kez ǵoı. «Lenjastyń» jýrnalısteri gazettiń «Kóktem nómiri» dep atalatyn, segiz bet bolyp shyǵatyn sanyn daıyn­daýǵa aldyn ala, bir aı buryn kirisetin. Jigitter men qyzdar júrek túkpirinde jınap júrgen ádemi ıdeıalaryn, saqtap júrgen romantıkalyq materıaldaryn, asyl oılaryn aǵyl-tegil osy nómirge tógetin. Olardyń buıy­ǵy júrgen shyn talanttary, qa­lam­gerlik eresen qabiletteri, alaý­laǵan jastyq jalyndary osy nómirde jarqyrap ashylǵandaı bolýshy edi. Ádette gazettiń bul nómiri ádetki qara túske qosymsha jasyl boıaý qosylyp shyǵady. Iаǵnı maǵan sýret salýyma da keńirek tynysty jol ashylatyn. Kóktemniń jaýqazyn gúlderimen álem-jálem bezendirilgen aıtýly bul nómir mart aıynyń 22-si kúni jarq etip kóp taralymmen elimizdiń túkpir-túkpirine jol tartatyn.

Keıin bildik, Seıdahmet aǵa­myz alaýlatyp-jalaýlatyp jurt­qa jarııa qylmaı-aq, ıdeolo­gııalyq tegershigi bekem qoǵamda «Kóktem nómiri» degen jeleýmen halqymyzdyń Naýryz merekesin osylaı atap ótedi eken ǵoı. Iаpyraı deseńshi, istiń kózin taba biletin kemel basshy osy aǵamyzdaı-aq bolsyn! Qalaısha rıza bolmassyń, qalaısha qaıran qalmassyń! Jatqan jerińiz jaryq bolsyn, nuryńyz peıishte shalqysyn, tar zamannyń aýanyn keńeıte bilgen eljandy asyl aǵa!

Sóıtip, jastar gazetiniń mazmu­ny men sapasyn kórkeıtken Janat Elshibekovti el ómiriniń aınasy sanalatyn bas gazetimiz – búgingi «Egemen Qazaqstan» qyzmetke shaqyrady. Biraq Seıdaǵań jiber­meıdi. Qatarynan úsh jyl quda túsken qazaq baspasóziniń qara shańyraǵy birden gazettiń bólim meńgerýshisin usynǵan kezde ǵana Seıdaǵań talantty shákirtine batasyn bergeni este. Jastar gazetiniń qyzmetkerine bólim tizginin ustatý ol kezde sırek qubylys. Alǵashqy jyldary gazettiń kórkemdeý-bezendirý bólimin basqarǵan ol keıinirek jańalyq-habar, týrızm-sport, ekonomıka bólimderine jetekshilik jasady. Zeınet demalysyna shyqqanǵa deıin gazettiń jaýapty hatshysy laýazymynda shırek ǵasyrǵa jýyq jemisti eńbek etti.

Qatar júrgen áriptesteriniń, bylaıǵy jurtshylyqtyń Janat aǵamyzǵa taqqan «Besaspap» degen taǵy bir janama aty bar. Rasynda solaı... Janat Elshibekov búginde belgili jazýshy, tanymal jýrnalıst, eline qadirli qoǵam qaıratkeri, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty. Qazaqtyń qara sóziniń aqtangeri, qara tiliniń taıpalǵan jorǵasy Ǵafý Qaıyrbekov inisine arnaǵan maqalasynda: «Janatta jazýshyǵa kerek eki nárse – sýretshilik talap pen ádemi kórkem til – ekeýi de bar. Sondyqtan Janat Elshibekov jalpy ádebıetimizge, onyń ishinde balalar ádebıetine naǵyz sýretker, talantty professıonal jazýshy retinde qosylyp otyr» - dep, aǵalyq alǵaýsyz kóńilin tógipti. Al ómir boıy sózjumbaqty «hobbı» etken adamnyń bilmeıtini joq, jan-jaqty erýdıt, ıntellektýal bolatyny belgili jaıt. Aǵamyzdyń ondaı qyry týraly aýzy dýaly, sózi ýáli Sherhan Murtaza: «Janat gazetke jumysqa kelgende áýeli sózjumbaqtan bastady. Sózjumbaqtyń ásirese óskeleń jastarǵa, jalpy oqyrmanǵa paıdasy mol. Adamdy oılanýǵa, izdenýge, oqýǵa, ıaǵnı bilimin jan-jaqty baıytýǵa, qysqasy oqyrmannyń oıyn oıatýǵa ıtermeleıtin tosyn jańalyq boldy... Janat – jýrnalıst, Janat – jazýshy. Ol ne jazsa da materıalǵa jan berip jazady. Shabysy erek, júrisi bólek, eshkimge uqsamaıtyn óz órnegi bar», dep jazypty. Aqyn ataýlynyń aq bataly abyzy Muzafar Álimbaev Janattyń sózjumbaq kitabymen tanysqannan keıin Sheraǵańnyń oıyn jalǵastyrǵandaı bolyp: «Elshibekovtiń qalamgerlik joly qazaq baspasózinde buryn bolmaǵan sırek úrdis, oqyrmanǵa ónege»,  dep tamsanǵan eken.

Men Jákeńniń alýan qyrly shyǵarmashylyq jolyna baǵa berýden aýlaqpyn. Respýblıka bas­palarynan shyqqan kitaptarynyń tizimin shubyrtyp áýrege tús­kim taǵy joq. Kezinde óreli de, talǵampaz qaýymnyń nazaryn aýdarǵan dúnıeleri kitap hramdarynyń tórinde, súıikti oqyrmandarynyń qolynda. Onyń qalamgerlik qyrlary jaıynda ótken jyldary «Folıant» bas­pasy «Besaspap» atty kirpishteı kitap shyǵarypty. Ol kitapta búkil sanaly ǵumyryn qazaq baspasózin órkendetý isine arnaǵan, osy salada nesibeli baqytyn tapqan aǵamyzdyń shyǵarmashylyǵy týraly júzden astam maqala bar eken. Janatqa degen kórikti sóz ben júrekjardy tilekterdi sol kitaptan oqýǵa bolady.

Meniń búgingi aıtaıyn degenim – jastyq shaǵymyzda bizge du­rys jol siltep, baǵyt-baǵdar kórset­ken, kóńiliniń shapaǵat-shýa­­ǵy­­men ómirimizge betburys ja­sa­ǵan, sóıtip, azamat retinde qa­­lyp­tasýymyzǵa yqpal etken ar­daqty aǵalarymyzǵa inilik il­tı­pa­tymyzdy jetkizý. Sondaı meıir­ban júrekti, sharapat ti­lekti, jansaraıynyń shamy jaryq aǵamyzdyń biri – búginde mereıli jasqa tolyp otyrǵan Janat Elshibekov bolatyn.

 

Álibek ASQAROV,

jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri,

Memlekettik syılyqtyń laýreaty