Basty baǵyt – tóreshildikti boldyrmaý

«Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy» respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń Almaty qalasy boıynsha fılıalynyń dırektory Ashat ShÁKENOVPEN suhbat – Ashat Meırambekuly, suhbatymyzdy halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵynyń jumysy týraly, onyń búgingi jaǵdaıy jaıly áńgimeden bastasaq. – Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy – sapa men ýaqyt únemdiligin, ádeptilik pen qyzmetterdiń qoljetimdiligin basty qaǵıdatyna aınaldyrǵan birden-bir memlekettik oryn. Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna degen qajettilik kúnnen-kúnge ósýde. Sapaly jáne qoljetimdi qyzmet kórsetý arqyly bul mekeme óz ornyn nyǵaıta túseri sózsiz. Memleket basshysy N.Nazarbaev: «Qazaqstandyqtar 2013 jyldan bastap memleketten ruqsat etiletin qujattardyń bárin elektrondyq formatta nemese Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary arqyly alýlary tıis», degen bolatyn. Búgingi tańda halyqqa qyzmet kórsetý ortalyq­tarynda 171 memlekettik qyzmet usynylady. Mysalǵa alǵanda, 2011 jyly Ha­lyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary barlyǵy 59 qyzmet kórsetetin, al 2012 jyly olardyń sany 113-ke deıin ósken. Ústimizdegi jyly taǵy da 20 memlekettik qyzmet túri qosylady dep josparlanýda. Sońǵy qosylǵan qyzmetterdiń biri  «Jumyssyz azamattardy tirkeý jáne esepke qoıý».  Munda azamat saýalnamada qandaı bilim alǵany, qaı tildi biletindigi, qyzyǵýshylyǵy jáne bos ýaqytynda nemen aınalysatyndyǵy týraly aqparatty kórsete alady. Bul óz kezeginde izdeý úderisin jeńildetedi jáne onyń múmkindikterin keńeıtedi. Sonymen bul qyzmetti kez kelgen HQKO bóliminen alýǵa bolady. Tirkeýge jáne esepke qoıýǵa ketetin ýaqyt – kúntizbelik 10 kún. Buryn bul qyzmetti qalalyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmalary ǵana usynatyn, endi osy jyldyń qańtar aıynan bastap bul qyzmetti HQKO-da alýǵa bolady, sonymen birge Elektrondy sıfrlyq qoltańbańyz bolsa qyzmetti alý úshin «Elektrondy úkimet» saıtyna júginýge bolady. HQKO jumys damýynyń basty baǵyty – bıýrokratızmdi, sybaılas jemqorlyq kórinisterin boldyrmaý, «jalǵyz tereze» qaǵıdaty boıynsha halyqqa memlekettik qyzmet kórsetý. Máselen, buryn jyljymaıtyn múlik týraly anyqtamany nemese basqa qyzmetterdi alý barysynda jáne qujatty belgilengen merziminen erte alý úshin az-kópti aqsha, baj salyǵy tólenetin. Al qazir, ásirese qarapaıym adamdarǵa jeńil boldy. Tanystardy da izdeý kerek emes, aqsha da sheneýnik qaltasyna emes, memleket qazynasyna túsedi. Biz búgin, jemqorlyqqa jol bermeý úshin, týra baılanys jasalmaý úshin, ýákiletti organ men klıenttiń arasyndaǵy dánekermiz. Júıe jyldan-jylǵa jetildirilip keledi. Bul júıe óz-ózin aqtady. Ásirese, «Elektrondy úkimet» júıesi engizilip, qyzý jumys júrip jatqanyn aıtýǵa bolady. – Osy «Elektrondy úkimet» júıesine keńirek toqtalsańyz. – «Elektrondy úkimet» uǵymy barlyq memlekettik or­gan­dardyń basyn biriktirip, olarǵa ınternettiń, elektrondy termınaldardyń nemese uıaly telefondardyń kómegimen turǵyndarǵa qyzmet kórsetýge múmkindik beretin birtutas júıeni bildiredi. Osy turǵydan alǵanda Qazaqstannyń «Elektrondy úkimet» portalynyń qoǵamdyq suranystar údesinen shyǵatyn múmkindigi mol. Portalda ekonomıka, bilim berý, mádenıet, eńbek, densaýlyq saqtaý, sport, týrızm jáne adam ómiriniń ózge de salalary boıynsha birneshe mátindik bólimderde birneshe aqparattyq qyzmet kórsetiledi. «Elektrondy úkimet» portaly tek aqparattyq resýrs qana emes, onyń paıdalanýshylaryna memlekettik organdardyń ártúrli elektrondy qyzmetterin usynady. Iаǵnı úıde otyryp-aq, túzdiń jumysyn bitirýge bolady degen sóz. Keshegideı kóp ýaqytyńyzdy kezekte turýǵa jumsamaı, áýre-sarsańǵa túspeı, bıýrokratızmge urynbaı, deldaldarǵa shyǵyndanbaı-aq memlekettik anyqtamalardy úıdegi kompıýtermen tyndyrýǵa bolady. – Elimizde bul júıeni, ıaǵnı «Elektrondy úkimet» júıesin engizý ıdeıasy qalaı týdy? – Elimizde elektrondy úkimet qurý ıdeıasyn Memleket basshysy usynǵan edi. 2004 jylǵy 10 qarashada Prezıdent Jarlyǵymen elektrondy úkimetti endirý týraly memlekettik baǵdarlama bekitilip, E-úkimetti qalyptastyrý jáne damytý úshin 4 kezeń tańdap alyndy. Sóıtip, baǵdarlamany iske asyrý kezeń-kezeńmen júzege asyryla bastady. Birinshi, aqparatty jarııalaý jáne taratý. Ekinshi, memlekettik organ men azamattar arasyndaǵy ózara is-qımyldyń keri jáne týra jolymen ınteraktıvtik qyzmetterdi berý. Úshinshi, qarjylyq jáne zańdyq operasııa­lardy úkimet portaly arqyly iske asyrý tranzaksııalyq ózara is-qımyly. Tórtinshi, aqparattyq qoǵamdy qalyptastyrý. Baǵdarlama 2005 jyly iske qosylyp, eki jyl ishinde elektrondy úkimettiń ınfraqurylymy qalyptasty. Al, 2007 jyly búkil el boıynsha biryńǵaı tizilimge biriktirilgen jeke jáne zańdy tulǵalardyń memlekettik derekter qory turaqty paıdalanýǵa berilip, memlekettik organdardyń 20 ınteraktıvtik qyzmetteri iske asyryldy. – HQKO elektrondyq ara­la­sýdyń taǵy da qandaı jańa­lyqtary bar? – Jetistikteri kóp. Elektronıka tek qana klıentterge ǵana jumys istemeıdi, sonymen qatar biz de jetilemiz. Kórsetkishterdiń tıimdilik koeffısıenti boıynsha eńbekaqyny tóleý júıesi ózgerdi. Ol operatordyń jumysyna ba­ǵa beredi, buryn ony paıdaly árekettiń koeffısıenti dep ataıtyn. Eger shaǵym bolmasa jáne qyz­met kórsetý jyldamdyǵy jaqsy bolsa, qyzmetkerge bólek ústemaqy tólenedi. Elektrondy júıe oǵan ózi baǵa qoıady. – Qazirgi kúni Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda, adamdar kóp jınalatyn oryndar­da QQP dúńgirshekterin kezdes­tiremiz. Osy qoǵamdyq qoljetim­di­lik pýnktteri týraly da aıta ketseńiz? – Qazaqstan Respýblıkasynyń Baılanys jáne aqparat agent­tigi «Elektrondy úkimet» mem­le­ket­tik baǵdarlamasy aıasynda qo­ǵamdyq qoljetimdilik pýnkt­teri jelisin ashqan bolatyn. Mem­lekettik baǵdarlamany júzege asyrý sharalary josparyna sáı­kes «Elektrondy úkimet» qurý Qazaqstan Respýblıkasynda 2005-2007 jyldary iske asty. Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń Baı­lanys jáne aqparat agenttigi oblys ákimdikterimen birge ınternetke qosylatyn eki túrli qoǵamdyq qoljetimdilik pýnktteri jelisin qurý jumystaryn júrgizdi. Qo­ǵamdyq qoljetimdilik pýnktteri arqyly kórsetiletin memlekettik qyzmet kórsetýdiń negizgi kóz­deri: «E-úkimet» veb-portaly; Ákim­dikter veb-portaldary; basqa da aqparattyq júıeler men veb-resýrstar. Almaty qalalyq HQKO aýdandyq bólimderinde 25 QQP ornatylǵan. О́tken jylǵy 12 aıda azamattar QQP arqyly 1 611 180 aqparattyq anyqtamalar aldy. – Halyqqa qyzmet kórsetý or­ta­lyǵynda múgedekterge kór­seti­letin qandaı múmkindikter bar? – Árbir eldiń eńbekke jaramsyz azamattary, óz qyzmetiniń nysany etip áleýmettik saıasatty qoıatyn memlekettiń qamqorlyǵynda bolady. Qazirgi tańda Qazaqstanda resmı derekterge súıensek, 506,4 myń múmkindigi shekteýli jandar turady eken. Bul jalpy halyqtyń 3%-yn qurap otyr. Memlekettiń egde jastaǵy adamdary men múgedekterge degen negizgi qamqorlyǵy, olarǵa materıaldyq qoldaýy (zeınetaqy, ótemaqy, jeńildikter jáne t.b.) bolyp tabylady. Alaıda, eńbekke jaramsyz jandar, tek materıaldyq kómekke ǵana muqtaj emes. Olarǵa fızıkalyq, psıhologııalyq, uıymdastyrýshylyq jáne basqa da kómekter kórsetý mańyzdy ról atqarady. Aınalasyndaǵylardyń yqylasyna bólengendi jany súıetin, sálemdesip, kóńil aýdar­ǵannyń ózin úlken mártebe sanaıtyn jarymjan jandar úshin bul mańyzdy. Bireýdiń kómegine zárý kembaǵal jandarǵa qurmettiń qaı túri de artyqtyq etpeıdi. Endi HQKO-da múgedekterge kórsetiletin ártúrli kómekterge qatysty qujattardy rásimdeýge bolady. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2011 jalǵyzilikti, jalǵyz tura­tyn qarttarǵa, bógde adamnyń kútimine jáne járdemine muqtaj múgedekterge jáne múgedek ba­la­larǵa úıde áleýmettik qyzmet kórsetýge qujattardy resimdeý» memlekettik qyzmet standarty boıynsha jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmalary, sondaı-aq balamaly túrde Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary arqyly qyzmet kórsetiledi. О́tken jyldyń qyrkúıek aıynan bastap búginge deıin Almaty qalasy boıynsha múgedek jandardan 100-den asa ótinish tústi. Onyń ishinde 80-nen asa ótinish boıynsha qyzmet kórsetildi. – Ashat Meırambekuly, Al­ma­ty qalalyq HQKO halyq­qa mem­lekettik qyzmetti usy­nyp otyr­ǵan úlken ujym bolǵan­dyqtan, sybaılas jemqor­lyq­tyń qylań berip qalatyn kez­deri bolýy zańdylyq. Sybaı­las jemqorlyqtyń jolyn kesý úshin qandaı sharalardy qolǵa alyp otyrsyzdar? – «HQKO – sybaılas jemqor­lyq­syz aımaq» aqparattyq-nası­hattyq aksııa aıasynda HQKO RMK Almaty qalasy boıynsha fılıaly «Nur Otan» partııasy Almaty qalalyq fılıaly jáne Almaty qalalyq Ekonomıkalyq jáne sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi (qarjy polısııasy) departamentimen áriptestik memorandým jasaı otyryp, qazirgi tańda qoǵamnyń dertine aınalǵan sybaılas jemqorlyqtyń tamyryna balta shabý jáne sózbuıdalyqtyń aldyn alý sharalaryn birlese júzege asyrýdy qolǵa alǵan. Máselen, ótken jyldyń 22 maýsymynda – Almaty qalalyq Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres (qarjy polısııa­sy) departamenti ókilderimen birge «Biz sybaılas jemqorlyqqa qarsymyz!» taqyrybynda dóńgelek ústel ótti. Basqosý barysynda aýdandyq HQKO bólimderi basshylaryna halyq arasynda taratý úshin materıaldar taratyldy. Jalpy, HQKO memlekettik qyzmet kórsetý standarttaryna súıene otyryp qyzmet kórsete otyra, sybaılas jemqorlyqpen úılesimdi jáne sheshýshi túrde ymyrasyz ári jan-jaqty josparly túrde kúres júr­­gizip, halyqqa aqparattyq kó­mek­­tiń kórsetilýin qamtamasyz etýde. Áńgimelesken Sharafaddın ÁMIROV, «Egemen Qazaqstan». Almaty.