Kúıshilik ónerdiń qos dúldúli

Sóz basy

Qazaqtyń kúı ónerinde ata-babalary­myzdan qalǵan asyl muralardyń ishinde dombyra aspabynyń orny erekshe. Qos ishekti kıe tutyp, qara shanaǵynan nebir týyndyny tógildirgen tulǵalarymyz da myńdap sanalady. Shyǵý tarıhy ǵasyrlar tereńine tartatyn qasıetti dombyrany jany men júregine serik etkenderdiń biriniń esimi osynaý uly ultpen birge búginge jetse, endi biriniń kúıi ǵana jetip jatty. О́ıtkeni ýaqyt azbanynyń tezi keı qundylyqtarymyzdy tizege basyp, emeksite beretini bar. Máselen, Aqbala Jańqabylulynyń esimi jalpy tyńdarman halyq túgili, ónersúıer qaýymǵa keńinen tanys dep aıta almaımyz. Sebebi Aqbalanyń kúıleri bizge kesh málim boldy.

Qazirgi tańda qazaqtyń kúıi arnaıy mýzykalyq oqý oryndarynda oqytylyp, mýzyka mamandary ult rýhanııatyn damytýǵa kúsh-qarymyn jumsap jatsa da, Qazaqstannyń túkpir-túkpirinde qa­lyptasqan kúıshilik dástúr men ony taratyp jetkizýshilerdiń mektebi turmaq, kúıleriniń ózi deńgeıinde nasıhattalmaı keledi. Kópten beri qordalanyp qalǵan osyndaı máseleler týraly sóz qozǵaǵanda, oıǵa aldymen Aqbala Jańqabylulynyń oralýy zańdylyq.

Aqbala Jańqabylulynyń kúılerin nasıhattaýda kúıshiniń týǵan jıeni Shaǵdar Aqylbekovtiń sińirgen eńbegi ushan-teńiz. Birinshiden, ol artyna ólmes oryndaýshylyq dástúr qalyptastyryp ketken Aqbalanyń kúı tartýdaǵy máne­ri­niń, naqyshynyń aspaptyq mýzykada ornyǵýyna yqpal etti. Ekinshiden, kúıshiniń onnan astam kúıin keıingi urpaqqa mura retinde qaldyrdy. Al úshinshiden, Shaǵdar Aqylbekov kúıdi tyńdarmanyna ańyzymen baılanystyra otyryp usynyp, baıyrǵy kúı tartý úlgisin jańǵyrta bildi. Tórtinshiden, Shaǵdar – kúıdi sheber oryndaýshy ǵana emes, ózi de janynan kúı shyǵarǵan óner ıesi.

Shaǵdar Aqylbekov – joǵaryda aıtyp ótken jetistikterge qol jetkizý úshin bar ǵumyryn arnaǵan azamat. Biraq onyń Aqbala kúılerin jetkizýdegi eńbegi jaıynda tek sońǵy jyldary ǵana aıtylyp, ártúrli BAQ-ta arnaıy habarlar berile bastady. Osy joldar avtory jazyp shyǵarǵan «Aqbala kúıshi» atty kitapta da Jańqabylulynyń jalpy mýzyka ónerinde alatyn orny jan-jaqty sıpattaldy dep aıta almaımyz. Biraq bul eńbekti Aqbala Jańqabylovtyń ómiri men shyǵarmashylyǵy jaıynda, sonymen qatar onyń kúıshilik murasy týraly keleshekte jazylýǵa tıisti aý­qym­dy zertteýlerdiń basy deýge bolady.

Qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin­degi bul jınaq tórt taraýdan turady. Birinshi taraý Aqbala Jańqabyluly jáne Shaǵdar Aqylbekovtiń ómir joldaryna arnalǵan. Ekinshi taraýda qos kúıshiniń avtorlyq kúıleriniń notalyq jazbasy berilgen. Úshinshi taraýda Aqbala men Shaǵdar kúıleriniń shyǵý tarıhy baıandalady. Sońǵy taraýda qalyń oqyrmanǵa keıbir kúılerdiń ereksheligi jaıyndaǵy mýzykalyq taldaý usynylady. Oqyrman qaýym Aqbala Jańqabyluly men Shaǵ­dar Aqylbekovtiń ómiri men shyǵar­mashylyǵyna, olardyń kúı ónerine qos­qan úlesterine nazar aýdarsa, negizgi maq­satymyzdyń oryndalǵany dep bilemiz.

Osy jurt Aqbalany bile me eken?

1884-1945 jyldar aralyǵynda ǵu­myr keshken Aqbala kúıshi sol ýaqyt­taǵy Shymkent oblysy, qazirgi Jetisaı aýdanyna qarasty Qaraózek degen jerde týǵan. Keıin Shardaranyń arǵy jaǵyndaǵy Qyzylqum aımaǵynda ómir súrdi. Aqbala jastaıynan erke bolyp ósti, bala kúninen sol mańdaǵy jurt­qa aty shyǵyp, kúıshi atandy. Sol ýaqyt­tyń saltymen jeńgeleri «Appaq bala, aq bala» dep erkeletip ataǵan soń, esi­mi de Aqbala atanyp ketti. Aqbala kúı tartqanda, sol kúıdiń yrǵaǵyna elitip, kózin jumyp alady eken. Tyńdap otyr­­ǵandar: «Kózińdi nege jumyp tarta­syń?», dep suraǵanda, «Kúı jaýatyn qar sekildi, tipti bult sııaqty keledi, kózimdi jumbasam bolmaıdy» deıtin kórinedi. Bir kúıdi birneshe ret túrlendirip tartatyn taǵy bir qasıeti bolǵan. Al muny kúı ónerinen habary barlar sırek kezdesetin qubylys ekenin biledi.

Aqbalanyń kózin kórgender kelbeti aqsary kelgenin, dóńgelek júzdi, úlken­deý kózderi qap-qara, ádemi kisi bolǵanyn aıtyp ketken. Onyń búginge deıin tólqujatyndaǵy sýreti ǵana saqtalǵan. Sonymen qatar Aqbala kúıdi qobyzda da, shańqobyzda da oınaı bilgen. Soǵys jyldaryna deıin osy eki aspapty da tas­tamaı tartyp júrgen eken.

Aqbalanyń arǵy atalary Jandar­bek, Qaldarbek degen kúıshi kisiler bol­ǵan. Negizinen Semeı jerinen Túr­kis­tan aımaǵyna, Qyzylqum eldi meke­nine kúnkóris úshin, malǵa jaıly bolǵandyqtan kóship kelgen desedi. Aqbala kúıshi halyq dúnıesi talan-tarajǵa túsip, kámpeskege ilingen shaqty, qazaqtyń úshten ekisi qoldan jasalǵan ashtyqtan qyrylǵan ótken ǵasyrdyń 30-shy jyldaryndaǵy qıyn-qystaý zamandy basynan ótkergen. Keıin Aqbalany da «baıdyń tuqymy» dep qýdalaǵan soń, Tájikstan jaqqa, taǵy bir derekterde О́zbekstanǵa qonys aýdarýǵa týra keledi. Demek, ol da taǵdyr-talaıynyń kermek dámin tatyp, tarıhı zulmattyń taıaǵyn sezingenin ańǵaramyz.

Aqbalanyń kúıshilik ónerdegi dáýir­leý kezeńi 1917 jyldarǵa dóp keledi. Qyzyldar jeńisine qol jetkizip, Keńes ókimeti ornaǵan 1920 jyldary Aqbala bir top bandyny áshkerelýge qatysady. Osy ýaqytta Ysyrash qoja bastaǵan bandylar mezgilsiz ýaqytta beıqam jatqan Aqbalanyń aýylyna basa-kóktep kirip, Qyzylotaý eline: «Sender ne istedińder?», degen sózdi ýáj etip, bir er-azamattyń shyǵyp jaýap berýin talap etedi. Sonda sol el­degi Serdaly degen batyr jigit el qa­myn oılap, olardy aýyldastaryna tıis­kizbeı, sýsyz shólge aldap alyp shyǵady.

Keıin Serdalyǵa aldanǵanyn bilip qalǵan Ysyrash qoja ony aýyl syrtynda óltirip, sol jerden óz eline qaıtyp ketedi. Osy sýyt habardy elden estigen Aqbalanyń aǵasy Qaldarbek sol eldegi mılısııa komıssary, Qońyrat rýynyń Mańǵytaı atasynan shyqqan Naqypbek Shekerbekovpen birge bandynyń sońyna túsedi. Ysyrash qojamen tańnan tús aýǵansha atysady. Osy urysta Naqyp­bekke oq tıip, qaza tabady. Naqyp­bektiń ólgenin bilgen bandylar qas qaraıa bul aýmaqtan da izderin sýytady.

Osy ýaqytta aýdan ortalyǵynan kómekke jigitter alyp kelgen Aqbala Naqypbektiń qazasyna qatty qaıǵyrǵan eken. Olar áli aýyldan uzap úlgermegen Ysyrash qojanyń tobyn qýyp jetip, talqandaıdy. Al Aqbala Naqypbektiń erligi men qazasyna arnap «Qaıran Na­qyp­bek», «О́kinish» atty zar men muńǵa toly kúılerin shyǵarady.

Naqypbektiń erligi kúni búginge deıin Myrzashól, Jyzaq, Tamdy elderinde ańyz bolyp aıtylady. Ony sol eldegiler «Batyr Naqypbek» dep atap ketken. Sol ańyzben birge Aqbalanyń da kúıleri dáýir tezinde muqalmaı, ómirsheńdigin saqtap keledi.

Aqbalanyń 1940 jyly týǵan Jol­dasbaı degen uly, 1942 jyly týǵan Turǵan atty qyzy bolǵan. Ekeýiniń de ǵumyrlary qysqa boldy, erterek ómirden ozyp ketti. Biraq qazir nemereleri bary kóńilge medet. Maqtaaral aýdanyndaǵy burynǵy Kırov, keıin Frýnze dep atalǵan sovhozda turady.

Aqbala alǵash ret Hadısha degen áıel­men shańyraq kóteredi. Keıin Kúlán esimdi qyzǵa úılenedi. Kúıshi Shaǵdar Aqyl­bekovtiń aıtýynsha, Kúlán kúı ónerin jete túsinetin, óte sezimtal jan bolǵan.

Aqbala kúıshi týraly belgili mýzyka zertteýshi, qalamger Aqseleý Seıdimbek bylaı deıdi: «Aqbalanyń kúılerine negizinen óz basynan ótken oqıǵalar, ózi kýá bolǵan tarıhı-áleýmettik jaǵdaılar arqaý bolǵan. Iаǵnı Aqbalanyń kúıleri tý­raly sóz qozǵaý, ózinen ózi onyń ǵu­myr jolyna qydyra sholý bolyp shyǵady».

Saralap qarasaq, Qyzylqum topy­ra­ǵynda, ásirese qobyzshylar kóp týǵa­nyn ańǵaramyz. Biraq olarǵa Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin qobyzben kúı oınaýǵa tyıym saldy. О́ıtkeni onsyz da qara halyqtyń jylaǵany jetedi, muńly kúı, zarly án aıtylmasyn degen beısaýat sózder aıtyla bastady. Osyndaı óktem de kózsiz buıryqtyń saldarynan Qyzylqumnan da qobyz úni kóp estilmeı ketti. Tipti, umytylyp ketýge shaq qaldy. Qobyzdyń qońyr sarynyn túsinetinder, túısinetinder sıredi. Dese de, Aqbalanyń kúıleri oryndalǵanda, qobyzdyń qońyr da sana túbindegi áldebir sezimdi qozǵaıtyn saryny basymdaý keletinin ańǵarý qıyn emes.

Kózkórgenderdiń estelikterinde Aq­balanyń kúı tartqanda oń qolynyń qaǵysy bilinbeıtini aıtylady. Dom­byrada óte jumsaq oınaıdy eken. Onyń dombyrasy jeti perneli bolǵan degen derekter de bar.

Zamanynda Aqbala Ulmeken, Aıjan, Aıankesh esimdi kúıshi qyzdarmen kúı tartysqan. Olardyń tartqan kúılerin Aqbala shańqobyzben oınap beredi eken. Al Aqbala oınaǵan aspap adamsha sóıleıtin sııaqty, kúıdiń astaryn qulaqqa quıyp turady. Sanany silkip, júrekti tebirentedi. Aqbalanyń kúıinen dala tósindegi at tuıaǵynyń dúbiri, záý bıikte qalyqtaǵan qyran qus­tyń sańqyly, ný qamysty panala­ǵan boztorǵaıdyń saıraǵany, kól jaǵa­syndaǵy tirshiliktiń úni qaz-qal­pynda estiledi. Nemese saıyn dalada jele jortqan jeldi, kóshken qumdy, tún­digi qaıyrylyp, súreńi ketken kıiz úıdi kóz aldyńa ákeledi...

Aqbala óneriniń tolysqan shaǵynda Qyzylotaýdaǵy oıyn-saýyq úıirmesinde qyzmet etedi. Qazaq óneriniń damýyna úles qosqan kúıshi sol tusta «Qazaq bıi» degen kúı shyǵarǵan. Qyzylotaýda bul shyǵarmasyn qobyz, shańqobyz aspaptaryna qosyp oınaǵan. Keıin Aqbala bul shyǵarmasyn «Dombyra bıi» dep atady.

Mýzyka zertteýshileri Aqbala kúı­leriniń Jetisý men Syr boıy kúıshi­lik dástúriniń qaq ortasynan arna taratqanyn aıtyp júr. О́ıtkeni onyń týyndylarynan Alataýdyń asqaq bıigin kórýge bolady, Jambyldyń jyrlary estiledi, Betpaqtyń betegeli dalasy kózge shalynady, súleılerdiń rýhty saryny qulaq tundyrady. Tipti, áldebir Aqbalanyń ózine tán tumalyq, tazalyq ańǵarylady.

Aqbala 1944 jyly densaýlyǵyna baılanysty qaryndasy Shárkúl men kúıeý balasy Aqylbektiń qolyna kelip turady. Biz joǵaryda aıtqan Shaǵdar Aqyl­bekov – Aqbala kúıshiniń osy Shár­kúl degen qaryndasynan týǵan jıeni.

Shárkúl shańqobyzda oınaǵan. Ol Aqbalanyń kúılerin aýzymen yńyldap tartady eken. Osy turǵydan kelgen­de, Shaǵdarǵa kúıshilik óner ana sútimen súıegine daryǵan deýge bolady. Onda da tabıǵı daryn, týma talant bar. Baıa­­­ǵy­nyń quıma qulaǵynyń naq ózi. Áıtpese, teorııalyq saýaty kem, oqyp-toqýy az azamattyń estigenin qos ishekten kúmbir­lete berýi nendeı qudi­ret? Tek onyń da esimin ýaqyt bezbeni búginge jetkizbeı, umyttyryp jibergeni qynjyltady.

Sol Shárkúlden týǵan Shaǵdar Aqyl­bekov ilgeride myna bir qyzyqty oqı­ǵany aıtyp bergeni esimizde: «Aqbala kúıshi dombyramen qatar qobyzdy da, shańqobyzdy da shalǵan. Ol nebári 12-13 jasynda úkili taqııa kıip, qara jorǵany erttep minip, el ishin aralap, ár aýylǵa qona jatyp, kúı tartyp jú­redi eken. Qazaqtar úlken jylan jyly dep atap ketken, zor alasapyran týdyrǵan 1916 jylǵa deıin Qyzylqum eli tynysh zaman keshken. Eń ókinishtisi, Aqbalanyń kúılerin úırenip, shertip júrgen shákirtteri Birinshi dúnıejúzilik soǵysta qaıtys bolyp, elge oralmaıdy».

Shaǵdardyń aıtýynsha, Aqbala Jań­qabylov kúı tartýdan esh jalyqpaǵan. Ol aýyryp júrgen shaǵynda da dombyrasyn qolynan tastamaı, shalqalaı jatyp tartady eken. Kúı tartqanda qolynyń qaǵysyn, dombyranyń moınynda zyr júgirgen saýsaqtaryn anyq kórý úshin sol aýyldaǵy kúıge tánti bir top bala, onyń ishinde Shaǵdar kúıshi de bar, kıiz úıdiń túrilgen keregesinen, shańyraqtyń ashyq tusynan shalqalaı kúı tartyp jatqan Aqbala kúıshini tyńdaıtyn bolǵan. Sol kıiz úıdiń ústinde, eteginde uıyqtap qalǵan balalardy shesheleri talaı oıatyp áketken eken.

1945 jyly Aqbala janyn jegideı jep, uzaqqa sozylǵan aýrýdan kóz jumady.

Aqbala kúılerin jetkizýshi – Shaǵdar Aqylbekov

Belgili kúıshi Aqbala Jańqabyl­ulynyń kúıshilik ónerin kóziniń qara­shyǵyndaı saqtap, keleshek urpaqqa jetkizgen – jıeni Shaǵdar Aqylbekov. 1939 jyly 1 mamyr kúni ońtústik Qa­zaqstan aımaǵyna jatatyn, sol kezdegi Syrdarııa oblysynyń Ilıch aýdanynda dúnıege kelgen.

Shaǵdar óz sózinde: «Men naǵashym Aqbalanyń kúı tartqanyna qatty qyzy­ǵyp óstim. Ol kisi qartaıǵan shaǵynda bizdiń úıimizde turdy. Kúıdi shalqalap jatyp kúmbirletip tartatyn. Meniń dombyra shertýge áýestenip júrgenimdi sezip, maǵan handym aǵashynan dombyra jasatyp berdi», deıdi. Ol dombyra qazirgi tańda Jetisaı elindegi Syr­darııa ýnıversıtetiniń folklorlyq kabınetinde saqtaýly tur. О́se kele Shaǵdar sol tóńirekke aty shyǵyp, kúıshi retinde tanyla bastaıdy.

Jalpy aıtqanda, Shaǵdardyń mýzyka­lyq saýaty bolmasa da Aqbala kúılerin osy kúnge aınaqatesiz, naqyshyn da, qaǵy­syn da buzbaı jetkizdi. Sondaı-aq Shaǵdar bala kúninen qulaǵyna sińgen Aqbala kúılerimen qatar, Qurmanǵazy, Dáýletkereı, Dına syndy kúıshilerdiń shyǵarmalaryn estý qabileti arqyly úırenip, tartqan. Shaǵdardyń dombyra tartysyna, Aqbalanyń kúılerin halqyna qaltqysyz jetkizgenine rıza bolǵan kúı zertteýshisi, belgili ǵalym Aqseleý Seıdimbek mynadaı baǵa bergen: «Aqbalanyń Shaǵdardaı jıeni bar baqytty ǵoı, bul Aqbalanyń kúılerin jetesine jetkizdi ǵoı», degen.

Shaǵdar aýylda dáriger bolyp jumys istese de, qara dombyrasyn qolynan tastamaǵan. Dombyra tartqanda tek bas barmaq pen suq saýsaqty sıpaı qaǵyp, jumsaq qana shertý arqyly dybys­ty qulaqqa jaǵymdy etip shyǵarýdy meń­gergenin Aqbaladan úırengen sheberlik deýge bolady.

Shaǵdar 1964 jyly Reseıdiń astanasy Máskeý qalasynda bolyp, áıgili Kreml sahnasynda óner kórsetedi. Onyń «Anama» degen kúıi óziniń týǵan anasyna arnalǵan. Anasy Aqbalanyń «Saǵynysh», «О́kinish» atty kúılerin shańqobyzǵa salyp shalǵan. «Anama» atty kúıdi shertpe dástúrimen tartylatyn kúıler qataryna jatqyzýǵa bolady.

Shaǵdar úlken atasynyń balasy bolyp óskendikten, jeńgeleri «Erkejan» dep erkeletken eken. Sol sebepten de ol «Erkejan» degen kúıin sol jeńgeleriniń iltıpatyna arnap shyǵarǵan.

Shaǵdar Aqylbekov kúıshilik ónerdi, sondaı-aq Rahat degen kisiden de úırenedi. Ol ustazy jaıynda myna bir ańyz áńgimeni aıtqan edi. «Rahat kúıshi mektepte oqyp júrgende, bir qarııa ustap alyp, «Sen úıińe baryp dombyra tart!», dep aıtady. Rahat úıine baryp dombyra tartaıyn dese, aǵalary «Sabaǵyńdy oqy», dep dombyrasyn tyǵyp tastaıdy. Sol kúni túnde uıyqtap jatqanda álgi qarııa Rahattyń kókiregine dombyrany qoıyp, aıaq-qolyn baılap ketedi. Dombyraǵa qansha qulyp salsa da ashylyp, Rahat dombyrany birden tartyp ketedi.

Osy jaıt, Rahatqa dombyrasyn bermeı júrgen aǵalarynyń is-áreketi, sol aýyldaǵy bir shaldyń túsine enedi. Shal: «Biz sonaý Arqadan birge kóship kelgen el edik qoı, seniń balań dombyrany tartpasa, biz elge kóship ketemiz», depti. Sodan olar elden kóship jatqanda: «Oıbaı, anaý Rahattyń dombyrasyn berińder, tartsyn dombyrany», depti ákesi.

Bul oqıǵadan neni uǵynýymyz kerek? Shaǵdardyń ustazy da qatardaǵy kúıshi emes, talanty men darynyn Táńir bergen, tabıǵı bolmysy da kúıshi adam bolǵan. Ol sondaı jannan dáris alǵan.

Shaǵdar 1961 jyly shańyraq kóterip, otaý qurady. Súıgen jary da baǵyna qaraı kúı ónerin túsinetin, parasat ıesi edi. Súıgen jaryna rıza bolǵan Shaǵdar «Aq otaý» dep kúı tartady.

Kúıshiniń Sádýaqas, Táttimbet, Bek­bala, Bekjan esimdi tórt uly, Hanshaıym, Jámıla, Ulmeken atty úsh qyzy bar.

О́ner jolynda júrgen adam sol ónerin túsinetin nıettesterimen kezdesip turǵany jaqsy. Shaǵdar Aqylbekov te kúı tarta júrip, aty elge málim irili-usaqty kúıshilermen dámdes, dastar­qandas, dos bolady. Solardyń ishinde áıgili kúıshi Jappas Qalambaevpen kezdesýi aıryqsha esinde saqtalǵan. Bul jaıynda kúıshiniń ózi bylaı deıdi: «1964 jyly Maqtaral elindegi halyq orkestrimen Máskeý qalasyna konsertpen barmaqshy boldyq. Almatydan Jappas Qalambaev keldi. Onyń kúı tartý máneri maǵan qatty unady. Men estip ósken qarııalardyń barlyǵy kúıdi osylaı tartýshy edi. Jappas Shaǵdarǵa: «Biz Súgir kúılerin kıiz úıdiń syrtynan tyńdap úırendik. Ol kisi sezip qoısa, «Áı, mynalar tyńdap otyr eken ǵoı», dep tyńdap otyrǵan jerimizden buzyp jiberetin. Bizdiń quıma qulaqtyǵymyzdan Súgirdiń kúıleri osy zamanǵa jetti ǵoı, áıtpese jetpes edi», deıdi. Jappas aqsaqal sol dybystardy qobyzǵa qalaı túsirgen deseńshi?!» dep tańyrqaıdy.

Shaǵdar qarataýlyq kúıshi Tólegen Mombekovpen de kezdesip, kúı tartysady. Ekeýi 1974 jyly Almaty qalasyna kelip, alǵash kúı tabaqtaryn da jazdyrady. Osy jaıynda kúıshiniń mynadaı esteligi qalǵan: «Bizdi ol kezde belgili kúıshi, óner zertteýshisi Jarqyn Shákárim úntaspaǵa jazyp aldy. Tólegen kúıshimen de dos boldym», deıdi.

1972 jyly Rahmanqul Berdibaevtyń shaqyrýymen Shaǵdar Aqylbekov arnaıy habarǵa túsedi. Zertteýshi Jarqyn Shákárimniń sol ýaqyt týraly kelesi es­te­ligi qyzyqty: «О́tken ǵasyrdyń 70-shi jyldarynda Shaǵdar alǵash ret Alma­tyǵa keldi. Shaǵdardyń saýsaǵy sala­ly, qaǵysy qulaqqa óte jaǵymdy, bir kúı tartqannan maǵan qatty unady. Qaraqalpaq kúıshileriniń ilip tartý máneri bar sheber kúıshi. Tartý sheber­liginde Muhamedjan Tileýhanov, Dáýlet­bek kúıshi, Tólegen Mombekov, Ýálı Beke­nov, Saparjan Torsyqbaev syndy kúı­shi­lerdiń bel ortasynan oryn alatyn asa iri tulǵaly kúıshi», dep óz baǵasyn beredi.

Rasynda da, Shaǵdardyń kúı tartý­daǵy máneri ǵajap, tasyr-tusyrdan ada, jibekteı esilgen dybysy, qalypty yr­ǵa­ǵy bar. Bir keń dalaǵa shyǵyp juparyn jutqandaı bolasyń. Bul jaıynda ózi: «Kúı tartqanda dombyranyń qulaq kúıin bos burap, kúıdi sóılete, aıtatyn oıyn jetkize oryndaý kerek», deıtin.

Shaǵdar kúıshi elden jyraq júrgen shaqtarynda aǵaıyndy ańsap, qoshtasý kúıiniń ekinshi bir bólimi ispettes «Eldi ańsaý» atty kúıin, Qaljan degen dosyna arnap «Qımas dostyq» degen kúıin shyǵarady.

«Qazaqtyń 1000 kúıi» antologııa­syna Shaǵdar Aqylbekovtiń óz kúıle­ri­men qatar naǵashysy Aqbala Jańqa­byl­ulynyń kúıleri de engen.

Aıakóz NURSULTAN,

kúıshi