Kapıtaldy zańdastyrý naýqany sátti ótse, el ekonomıkasyna mıllıardtaǵan dollardy tartýǵa bolady. Bul týraly búgin Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte sóılegen Ulttyq banktiń tóraǵasy Qaırat Kelimbetovtiń málimdemesine súıengen egemen.kz tilshisi habarladyi.
Eske saal keteıik, Memleket basshysy ótken jumadaǵy Ulttyq ınvestorlar keńesiniń otyrysynda Ulttyq bankke Úkimetpen birlese otyryp, kapıtaldy amnıstııalaý týraly zań jobasyn óz qaraýyna engizý týraly tapsyrǵan bolatyn. Osyǵan oraı búginde atalǵan organdar birqatar is-sharalardy bastap ta ketipti.
Ulttyq bank tóraǵasy Q.Kelimbetov atap ótkendeı, ústimizdegi jyldyń birinshi jarty jyldyǵynda tıisti zańnama qabyldanýy tıis. Odan keıin halyq arasynda túsindirý jumystary qolǵa alynady. Al ekinshi jarty jyldyqta kapıtaldy zańdastyrý naýqanynyń ózi bastalady. Jospar boıynsha atalǵan aksııa kelesi jyly aıaqtalady. Al 2017 jyly 1 qańtardan Qazaqstan tabys kózderin jalpyǵa birdeı jarııalaýǵa kóshedi. Odan keıin ondaı shara shyǵys kózderine de qoldanylady.
«Demek, sol kezden bastap árbir azamattyń tabysy men shyǵysyna qatysty qatań talaptar bolady. Bile-bilsek, jaqynda ondaı sharalar damyǵan elderde engizildi. Olar da sonyń aldynda halyqqa aqsha men múlikti zańdastyryp alýǵa múmkindik berdi», - dedi Q.Kelimbetov.
Árıne, qazir el aýmaǵynan qansha aqshanyń ketkeni jáne qaı jerge quıylǵany týraly naqty aqparat joq. Alaıda ony qarjygerler shamamen eseptep kóripti. Iаǵnı bárin durys túsindirip, jetkize alatyn bolsa, aqshany zańdastyratyn azamattarǵa kepildik berip, halyqty sendire alsa, shyndyǵyna kelgende, jumysty durys júrgize alsa ǵana joǵaryda atalǵan mıllıardtaǵan dollar esepke túspek.
Brıfıng barysynda Q.Kelimbetov 2025 jyly Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qarjylyq naryǵyn retteý boıynsha memleketústi organ qurylatynyn da aıtyp ótti. Oǵan deıin qarjy naryǵy salasynda zańnamany úılestirý jumystary júrgiziledi. Atap aıtqanda, bul organ biryńǵaı ortalyq bank bolmaıdy. Ol retteýshi qyzmetin atqaryp, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qatysýshy elderdiń qarjylyq sektorlary jumystaryn úılestirý úshin erejelerdi shyǵaratyn bolady. Aıtpaqshy, Q.Kelimbetovtiń sózine qulaq túrsek, eýrazııalyq yqpaldastyq aıasynda biryńǵaı valıýtany engizý máselesi talqyǵa salynbaǵan.
Ulttyq bank basshysy sóz arasynda Úkimetpen birlesip, qarjy sektoryn 2030 jylǵa deıingi damytý tujyrymdamasyn ázirlep jatqandyǵyna da toqtaldy. Bul qujattyń negizi 2008-2010 jyldardaǵy qarjylyq daǵdarystyń saldaryn joıý bolyp tabylady. Sondaı-aq, Salyq kodeksi tolyqtyrylyp jatyr, ol nashar nesıelerdi esepten shyǵarǵan jaǵdaıda bankterdi salyq tóleýden bosatýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, Ulttyq bank basshysy problemaly kredıtter qory qurylatynyn, oǵan shamamen 250 mlrd. teńge bólý josparlanyp otyrǵanyn aıtty. Q.Kelimbetov aldaryna 2016 jyldyń 1 qańtaryna qaraı jumys istemeıtin nesıeler deńgeıi jalpy júıe boıynsha 10 paıyzdan aspaý kerek degen mindet qoıyp otyrǵanyn, onyń ústine, sol ýaqyttan bastap bul prodensıaldyq normatıv bolatynyn tilge tıek etti. Ulttyq bank sondaı-aq, jańa tujyrymdamalyq aqsha-nesıe saıasatyn oılastyrýdy daıyndaý ústinde eken.
«Bul nesıelendirý men ekonomıkany yntalandyrýǵa arnalǵan teńgeniń ótimdiligin kórsetýdi qarastyratyn jańa tujyrymdamalyq aqsha-nesıe saıasatyn oılastyrý», dedi Q.Kelimbetov. Sondaı-aq, ol aqsha-nesıe saıasatynyń negizgi maqsaty baǵa turaqtylyǵy ekenin atap ótti.
Brıfıngte aıtylǵan taǵy bir málimet, búginde Qazaqstannyń altyn-valıýta qory 100 mlrd. dollarǵa deıin jetip qalypty. Bıylǵy qańtar-naýryzda Ulttyq banktiń altyn-valıýta qory 7,5 paıyzǵa artyp, 26,5 mlrd. dollardy qurap otyr. 2013 jyly Ulttyq banktiń altyn-valıýta aktıvteriniń kólemi 12,7 paıyzǵa deıin, ıaǵnı 24,7 mlrd. dollarǵa tómendegen. Buǵan teńge baǵamyn qoldaýǵa valıýtany shyǵyndaý sebep bolyp otyr. О́tken jyly Ulttyq qordyń aktıvteri sheteldik valıýtada 20 paıyzdan astam kórsetkishke artyp, 70,5 mıllıard dollarǵa deıin jetken. 2014 jyldyń qańtar-naýryzynda taǵy úsh paıyzǵa ósim bolyp, 72,8 mıllıard dollarǵa deıin artqan.
Dınara Bitikova.
Derekkóz: egemen.kz.
