Sharany Referendýmdy qoǵamdyq qoldaý respýblıkalyq shtabynyń qoldaýymen Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń «Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ uıymdastyrdy.
Otyrysqa qatysqan qoǵam qaıratkerleri, saıasattanýshylar men QQDI sarapshylary referendým týraly qoǵamdyq oı-pikirdi talqylap-tarazylap, referendým tóńiregindegi mańyzdy suraqtardy kóterdi, sondaı-aq jalpyhalyqtyq daýys berý eldiń saıası júıesine qalaı áser etetinin taldady.
Shara «Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ Basqarma tóraǵasy Qazbek Maıgeldınovtyń moderatorlyǵymen ótti.
«Bul referendým azamattardyń memlekettik basqarýǵa neǵurlym keń qatysýyn kózdeıtin, halyqtyń qoldaýymen elimizdiń jańa saıası júıege kóshýine barynsha yqpal etýge baǵyttalǵan», dedi Qazbek Maıgeldınov.
Tanymal jýrnalıst, Amanat partııasy saıası bıýrosynyń múshesi Maqsat Tolyqbaı óz sózinde referendýmnyń ótkzilýi qoǵam úshin mańyzdy ekenin atap ótti.
«Jańa Qazaqstan» deıtin uran kún tártibinen túspeı tur. Ol aldymen zań, qujat júzinde sóıleý kerek. Qoǵam naqty qadamdar kútedi. Sondyqtan, referendým bılik úshin emes, aldymen halyq úshin kerek. Referendýmǵa barǵanda aqparat bilip barý mańyzdy. Sebebi, Konstıtýsııanyń 33 babyna tolyqtyrýlar engizilmek, biraq erteń daýys bererde, osy ózgeristerdi qoldaısyń ba «ıá», «joq» degen eki ǵana suraq bolady. Referendým boıynsha túsinikti tilmen jazylǵan qysqasha beınerolıkter áleýmettik jelilerde jaqsy pikirler jınaýda. Túsindirý jumystary boıynsha áleýmettik jelilerdiń de múmkindigin paıdalanǵan durys», dep atap ótti Maqsat Tolyqbaı.
Referendým boıynsha BǴM QR «Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasy» ákimshilik basqarý departamentiniń dırektory Janat Chýkeev te túsinikteme berip, referendým elimiz úshin irgeli ózgeristerge jol ashatyndyǵyn aıtty: «Taǵy da aıta ketetin jaıt, bul Konstıtýsııalyq reforma qoǵamdy demokratııalandyrýdyń shynaıy qadamy. Bul referendým sýperprezıdenttik modelden prezıdenttik respýblıkaǵa maksımaldy kóshý, Parlamenttiń rólin kúsheıtý, halyqtyń eldi basqarýǵa qatysýyn keńeıtý, azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń konstıtýsııalyq tetikterin kúsheıtý sııaqty irgeli ózgeristerge jol ashady».
«Qazaqstan halqyna» Qoǵamdyq Qorynyń resmı ókili, jýrnalıst Aıkerim Esenáli «halyq únine qulaq asatyn memleket» konsepsııasynyń kórinisi jaıly aıtyp berdi.
«Jańa Qazaqstan degenimiz – ádilettilik erejeleri qalyptasqan qoǵamy bar memleket. 2019 jyly alǵash sóz etken «Halyq únine qulaq asatyn memleket» konsepsııasynyń ómirdegi, praktıkalyq kórinisteriniń biri, osy – referendým dep oılaımyn. Árbir azamattyń memlekettik qurylymnyń, reformalardyń, damý mehanızmderiniń bir bólshegi, qozǵaýshy kúshi retinde jaýapkershiligin arttyrýda úlesi zor tarıhı prosess jaqsy nátıejelerge bastaıdy dep seneıik», dep pikir bildirdi Aıkerim Esenáli.
Al «Elbasy Akademıasy» jobalyq keńesiniń basshysy Bolat Buharbaı «Elimizdiń ár bir azamaty saıası reformalarǵa aralasýy tıis. Referendýmnyń maqsaty da sol, memleket azamattardan quralady, referendým halyq únin estý jolyndaǵy tıisti mehanızm» degen oıyme bólisti.
Referendým ótkizý úshin oǵan azamattardyń jartysynan kóbi qatysýy kerek. Bul týraly saıasattanýshy Islam Kýraev óz sózinde málimdedi: «Referendýmǵa halyq qatysý úshin, olarǵa úgit-nasıhat jasaý kerek. Sarapshylar qaýymdastyǵy referendýmda daýys berýge shaqyra otyryp, halyqqa bul múmkindiktiń ne beretini týraly ashyp aıtý qajet. Sonda halyq referendýmǵa barady. Halyqqa qarapaıym jáne qoljetimdi tilmen túsindirý óte mańyzdy».
Otyrysqa qatysýshylar referendýmdy ótkizý ıdeıasyn qoldap, Konstıtýsııaǵa engiziletin túzetýler jobasy saıası ınstıtýttardyń qurylymdyq qaıta qurýlaryn qamtıtynyn atap ótti.
Eske salaıyq, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Konstıtýsııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý boıynsha 5 maýsymda respýblıkalyq referendým ótkizý týraly Jarlyqqa qol qoıdy.
