Bul máseleni jaza bastaǵanymyz sol edi, 15 mamyr kúni oblys ortalyǵynda taǵy bir jazataıym oqıǵa oryn aldy. Bir jarym jastaǵy qyz bala toǵyzynshy qabattan qulap, aýrýhananyń jansaqtaý bólimine jatqyzyldy. Sábıdiń perishtesi qaǵyp, dúkenniń kúnqaǵaryna túsken eken. Sonyń ózinde jaǵdaıy tym aýyr. Balaǵa aýyr bas súıek-mı jaraqaty, aýyr dárejedegi bas mıynyń soǵylýy, travmatıkalyq shok dıagnozy qoıylǵan. Ol ınotropty qoldaý jáne ókpeni jasandy jeldetý apparatyna qosylǵan. Endi aman-esen qatarǵa qosylsyn!
О́kinishtisi sol, ata-analardyń kóbi balalardyń qaýipsizdigine salǵyrt qaraýda. Dúkenge 5 mınýtqa shyǵý bylaı tursyn, kishkentaı sábılerdi jalǵyz qaldyryp, bazar jaǵalap ketetinderin qaıtersiń? Bir mınýt jalǵyzdyqtyń ózi qaýipti. Bir sát – bir taǵdyr. Keıde osy burynǵy aǵash terezeler durys pa dep oılaısyń. Ony oılaıtyn ata-ana bar ma? Jurttan uıat bolady, zamannan qalmaıyq dep qaryzǵa batsa da plastıkalyq terezelerdi ornatýǵa asyq. Ol da durys shyǵar. Bastysy – balalardyń qaýipsizdigin umytpaıyqshy!
Iá, ata-analar saq bolsyn. «Ákimdik qaıda qarap otyr?», deýdiń reti bul jer emes. Quzyrly organdardyń qolynan túsindirý, eskertý jumystary ǵana keledi. Oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń basqarma bastyǵy Shákir Ahmetovtiń málimetinshe, terezeden qulaýǵa «beıim» balalardyń jasy 1,5-10 jas aralyǵynda eken. Es biledi degen oımen 10 jastaǵy balany da jalǵyz qaldyrmaý kerek ekenin túsingen bolarsyz.
– Ashyq tereze bala úshin qaýipti ekenin esten shyǵarmańyz. Eger úıde bala bolsa, eshqashan terezelerdi ashyq qaldyrmańyz. Siz balanyń janynda turǵandaı bolsańyz da, bir sekýndqa kóńilińiz aýyp ketse, sol sekýnd balanyń ómirindegi sońǵy sát bolýy múmkin. Eshqashan shybyn-shirkeıge qarsy torlardy qorǵan retinde paıdalanbańyz. Balalar oǵan súıenip, álsiz turǵan tormen birge qulap ketedi. Balany eshqashan qaraýsyz qaldyrmańyz. Bala terezeni óz betinshe asha almaıtyndaı etip terezelerge kedergi ornatyńyz. Bala terezege kóterilmeýi úshin jıhazdy tereze janyna ornalastyrmańyz. Barynsha saq bolyńyz, ata-ana! – deıdi Shákir Ahmetov.
Oblystyq bilim basqarmasyna habarlasqanymyzda ondaǵylar óńirde «Qaýipsiz tereze» aksııasy bastalǵanyn aıtty.
– Aksııa sheńberinde kópbalaly otbasylardyń páterleriniń terezesine bekitkishter men torlardy ornatý qaıyrymdy jandardyń qarajaty esebinen qoıylady. Oqý oryndarynda ata-analar jınalystary, qorǵanys torlaryn, bekitkishterdi, shektegishterdi ornatýmen aınalysatyn kásipkerlermen kezdesýler uıymdastyrylýda. Muǵalimder men tárbıeshiler úshin balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne aldyn alý sharalary boıynsha tıisti nusqaýlyq ótkizilýde, – deıdi basqarmanyń bólim basshysy Gúlmıra Baıǵazınova.
Buǵan deıin mektepke deıingi jáne bastaýysh synypqa deıingi balalardy tárbıelep otyrǵan, ekinshi qabattan joǵary turatyn, terezelerge bekitkishterdi ornatpaǵan otbasylardyń tizimi anyqtalǵan. Byltyr atalǵan aksııa sheńberinde áleýmettik álsiz toptaǵy 70 otbasyǵa kómek kórsetilip, úı terezeleri qorǵanys qondyrǵylarmen myqtap bekitilipti. Jalpy, oblysta 381 mektepke deıingi mekemede 1-6 jas aralyǵyndaǵy 37 490 bala tárbıelenýde.
Oblystyq polısııa basqarmasy da qol qýsyryp otyrmaǵandaryn aıtady. Iývenaldy polısııa tobynyń aǵa ınspektory Bıbigúl Qamzına balalardy qaraýsyz qaldyrǵan ata-analar jaýapqa tartylatynyn eske salady.
– Qylmystyq kodekste tıisti shara qarastyrylǵan. Ata-analar eki jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin. Profılaktıkalyq is-sharalardy tótenshe jaǵdaılar departamentiniń, bilim berý salasynyń ókilderi de qolǵa alýda. Túsindirý jumystary onlaın rejimde de ótkizilýde. Mamandar ata-analardyń áleýmettik jelilerdegi chattaryna shyǵyp, qarapaıym erejelerdi túsindirýde, – deıdi B.Qamzına.
Balanyń qaýipsizdigi aksııamen rettelmese kerek. Ánsheıinde «Qazaq eline +1» bala dep esimiz shyǵyp jatady ǵoı. Sábıdiń dúnıege kelgenin asyǵa kútip, keıin jaýapkershilikti umytyp jatatynymyz ókinishti-aq. Balaǵa zar bolǵan otbasylarǵa Alla berem dese «terezeden beredi», dep bilgishsine sóıleımiz, al endi sol balanyń ǵumyry tereze arqyly úzilýine jol bermeıik!
Pavlodar oblysy
