Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde básekege qabilettilik, ıntegrasııalyq úderister tóńireginde brıfıng uıymdastyrylyp, oǵan Qazaqstannyń Azamattyq alıansynyń prezıdenti Nurlan Erimbetov pen «Turan» ýnıversıtetiniń rektory, Qazaqstan Joǵary oqý oryndary assosıasııasynyń prezıdenti Rahman Alshanov qatysty.
Nurlan Erimbetov búginde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qatysty keıbir pikirlerdiń bar ekenin alǵa tarta kele, bylaı dedi: «Men bul jerde mynany aıtar edim: biz búginde úlken básekelestik ortaǵa enip baramyz. Al básekeli ortaǵa kirý ózimizge degen talapty kúsheıtedi, damýdy yntalandyrady. Men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa degen kózqaras máselesine tek bıznes turǵysynan, sheshim qabyldaıtyndardyń kózqarasy turǵysynan ǵana emes, tutynýshylardyń kózqarasy turǵysynan toqtalǵym keledi. Integrasııa, meniń oıymsha, ultty biriktiredi. Eger, buryn meni elimizdiń bank júıesi, bıznesi sonshalyqty oılandyrmasa, qazirgi tańda bıznes, kásiporyndar, jumys berýshiler máseleleri kádimgideı alańdatady. Sebebi, biz shynymen de básekelestik ortaǵa qadam basyp bara jatyrmyz. Integrasııadan bizdiń bıznesimizge ashylatyn múmkindikter mol. Bizge jańa óndirister, zaýyttar men tehnologııalar keledi. Osyǵan oraı, kadrmen qamtý máselesi týyndaıdy. Bizdiń naryǵymyzǵa keletin jańashyldyqtarmen básekege túse alamyz ba? Bizdi osy másele, ıaǵnı úlken naryqta qalaı ómir súretinimiz oılandyrýy kerek. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa Dúnıejúzilik saýda uıymyna qaraı jasaıtyn alǵashqy qadam retinde de qaraýǵa bolady».
Nurlan Erimbetovtiń sózin odan ári jalǵastyrǵan Rahman Alshanov óz oıyn bylaısha jetkizdi: «Shynymen de, sońǵy bir aıdyń ishinde osy másele kóp talqyǵa túsýde. «Osy kerek pe, kerek emes pe?», «Egemendikke nuqsan keltire me, joq pa?» degen turǵyda suraqtar týyndady. Ol – zańdy. Buǵan qosa, osy áńgime tóńireginde ózimizdiń ornymyzdy, Qazaqstan qaı jerde, nege qol jetkizdi, dúnıejúzinde bizben eseptese me, qalaı bolady degen máseleler de kóterilip jatyr. Sebebi, biz ıntegrasııany kóp aıtatyn, kóp talqylaıtyn boldyq. Qarap otyrsaq, Qazaqstan sońǵy 80 jyl boıy ıntegrasııada júr. Máselen, biz kómir shyǵaramyz, temir óndiremiz. Alaıda, onyń barlyǵy syrtqa ketip jatyr. О́zimizde solardyń 10 paıyzyn paıdalansaq, qalǵan 90 paıyz shıkizat shetel asýda. Demek, biz syrttyń suranysyna táýeldimiz», dedi.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstan búgingi tańda 184 elmen áriptestik qarym-qatynas ornatqan eken. «Eýropanyń Andorra, Monako sııaqty kishkentaı elderi Qazaqstanmen baılanysta. Qazir Paragvaı, Ýrýgvaı sekildi elder elimizge jylqy etin ákelip jatyr. Iаǵnı jylqy ósiretin elimizge. Al Amerıka taýyq etin ákelýde. Barlyǵy óz taýarlaryn ótkizgisi keledi. Tynyq muhıty elderi de elimizben áriptestik baılanys júrgizip, bizdi zerttep jatyr. Bir ǵana Qytaıdyń ózinde Qazaqstannyń kiris-shyǵys taýar aınalymyn baqylap, zertteıtin 14 ǵylymı-zertteý ınstıtýty bar kórinedi. Al Qazaqstanda mundaı ortalyqtar bar ma? Sondyqtan, bizge osyndaı ekonomıkalyq saraptama júrgizip otyratyn zertteýler kerek. Bul, árıne, óz esebimizdiń túgel qamtylýy úshin qajet. Osy sebepti biz ıntegrasııasyz alǵa jyljı almaımyz. О́zimizdegi bıdaıdy jalǵyz tutynbaımyz, sonsha kómirdi paıdalanbaımyz. Bizge syrttan alatyn elder de kerek. Mine, bul ıntegrasııanyń bir kórinisi», dedi R. Alshanov. Qazir Qazaqstan ekonomıkalyq qarym-qatynastardyń aýqymdy júıesine, álemdik saýda-sattyq naryǵyna tartylǵan. Sondyqtan, elimiz mundaı úderisten, syrt qala almaıdy eken. «Árıne, bul rette, biz ózimizdiń ustanymymyzdy ózgertkimiz keledi. Sol arqyly jańa ekonomıkanyń tetigin nyǵaıtqymyz keledi», dedi sózin jalǵastyrǵan R.Alshanov. Onyń pikirinshe, Qazaqstanǵa senimdi seriktes kerek. Al tomaǵa-tuıyq tirshilik etý el ekonomıkasyn órkendetýge kedergi keltirmek. «Bir sát alpaýyt memleketterdiń álemdik ekonomıkalyq damý kórsetkishterine tıgizip otyrǵan yqpal, áserlerine kóz tigip qaraıyq. Tehnıka-tehnologııalyq turǵydan baǵamdaıtyn bolsaq, mundaı jahandyq dodada ózara yntymaqtastyqpen, senimdi seriktestermen birlese barmasaq, ekonomıkalyq kórsetkishterimiz turalaıdy. Kórshilerimen ózara alys-beristigi men álemdik bırjadaǵy baǵa qubylysyn saraptaı alatyn mamandary bar kez kelgen eldiń esebi túgel bolatyny sózsiz. «Jalǵyzdyń úni, jaıaýdyń shańy shyqpasy» beseneden belgili. Tap osyndaı uranmen, jarty álemge bıligi júretin AQSh ta, kórshi Qytaı men irili-usaqty Eýropa elderi, Eýroodaqqa múshe memleketter men Ońtústik-Shyǵys Azııa elderi de ózara yntymaqtasyp jatyr. Otyzdyqqa ený jolynda Qazaqstannyń jeke shaýyp, dara kelmeıtini anyq jaǵdaı», dedi ekonomıka ǵylymdarynyń doktory.
Brıfıng barysynda R.Alshanov ınvestısııaǵa suranys baryn, otandyq bızneste resýrs jetkilikti bola tura, elimizdiń udaıy sheteldik ınvestorlardy izdeıtinin atap ótti. «Memleket basshysy qalyptasqan bıznesmenderge: «Kelińder, óz ekonomıkamyzǵa, óz bankterimizge úlesimizdi qosaıyq, qorǵaıyq, ulttyq ekonomıkaǵa ınvestısııa salyńdar, dedi. Allaǵa shúkir, biz ósip kelemiz, jaqsy jobalarymyz da bar. Biz bıznesti qorǵaımyz. Eger, biz óz psıhologııamyzdy ózgertsek, onda bizde damýǵa arnalǵan ishki resýrs paıda bolady», dedi ol bul oraıda.
R.Alshanov, sondaı-aq, búginde álemniń kúrdelený baǵytyna qaraı bet alǵanyn, álemdik saýda-sattyqtyń mólsheri ulǵaıǵanyn atap óte kele, mundaı jaǵdaıda ıntegrasııalyq úderiske, kez kelgen básekelestikke daıyn bolý qajettigine toqtaldy.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Nurlan Erimbetov búginde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qatysty keıbir pikirlerdiń bar ekenin alǵa tarta kele, bylaı dedi: «Men bul jerde mynany aıtar edim: biz búginde úlken básekelestik ortaǵa enip baramyz. Al básekeli ortaǵa kirý ózimizge degen talapty kúsheıtedi, damýdy yntalandyrady. Men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa degen kózqaras máselesine tek bıznes turǵysynan, sheshim qabyldaıtyndardyń kózqarasy turǵysynan ǵana emes, tutynýshylardyń kózqarasy turǵysynan toqtalǵym keledi. Integrasııa, meniń oıymsha, ultty biriktiredi. Eger, buryn meni elimizdiń bank júıesi, bıznesi sonshalyqty oılandyrmasa, qazirgi tańda bıznes, kásiporyndar, jumys berýshiler máseleleri kádimgideı alańdatady. Sebebi, biz shynymen de básekelestik ortaǵa qadam basyp bara jatyrmyz. Integrasııadan bizdiń bıznesimizge ashylatyn múmkindikter mol. Bizge jańa óndirister, zaýyttar men tehnologııalar keledi. Osyǵan oraı, kadrmen qamtý máselesi týyndaıdy. Bizdiń naryǵymyzǵa keletin jańashyldyqtarmen básekege túse alamyz ba? Bizdi osy másele, ıaǵnı úlken naryqta qalaı ómir súretinimiz oılandyrýy kerek. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa Dúnıejúzilik saýda uıymyna qaraı jasaıtyn alǵashqy qadam retinde de qaraýǵa bolady».
Nurlan Erimbetovtiń sózin odan ári jalǵastyrǵan Rahman Alshanov óz oıyn bylaısha jetkizdi: «Shynymen de, sońǵy bir aıdyń ishinde osy másele kóp talqyǵa túsýde. «Osy kerek pe, kerek emes pe?», «Egemendikke nuqsan keltire me, joq pa?» degen turǵyda suraqtar týyndady. Ol – zańdy. Buǵan qosa, osy áńgime tóńireginde ózimizdiń ornymyzdy, Qazaqstan qaı jerde, nege qol jetkizdi, dúnıejúzinde bizben eseptese me, qalaı bolady degen máseleler de kóterilip jatyr. Sebebi, biz ıntegrasııany kóp aıtatyn, kóp talqylaıtyn boldyq. Qarap otyrsaq, Qazaqstan sońǵy 80 jyl boıy ıntegrasııada júr. Máselen, biz kómir shyǵaramyz, temir óndiremiz. Alaıda, onyń barlyǵy syrtqa ketip jatyr. О́zimizde solardyń 10 paıyzyn paıdalansaq, qalǵan 90 paıyz shıkizat shetel asýda. Demek, biz syrttyń suranysyna táýeldimiz», dedi.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstan búgingi tańda 184 elmen áriptestik qarym-qatynas ornatqan eken. «Eýropanyń Andorra, Monako sııaqty kishkentaı elderi Qazaqstanmen baılanysta. Qazir Paragvaı, Ýrýgvaı sekildi elder elimizge jylqy etin ákelip jatyr. Iаǵnı jylqy ósiretin elimizge. Al Amerıka taýyq etin ákelýde. Barlyǵy óz taýarlaryn ótkizgisi keledi. Tynyq muhıty elderi de elimizben áriptestik baılanys júrgizip, bizdi zerttep jatyr. Bir ǵana Qytaıdyń ózinde Qazaqstannyń kiris-shyǵys taýar aınalymyn baqylap, zertteıtin 14 ǵylymı-zertteý ınstıtýty bar kórinedi. Al Qazaqstanda mundaı ortalyqtar bar ma? Sondyqtan, bizge osyndaı ekonomıkalyq saraptama júrgizip otyratyn zertteýler kerek. Bul, árıne, óz esebimizdiń túgel qamtylýy úshin qajet. Osy sebepti biz ıntegrasııasyz alǵa jyljı almaımyz. О́zimizdegi bıdaıdy jalǵyz tutynbaımyz, sonsha kómirdi paıdalanbaımyz. Bizge syrttan alatyn elder de kerek. Mine, bul ıntegrasııanyń bir kórinisi», dedi R. Alshanov. Qazir Qazaqstan ekonomıkalyq qarym-qatynastardyń aýqymdy júıesine, álemdik saýda-sattyq naryǵyna tartylǵan. Sondyqtan, elimiz mundaı úderisten, syrt qala almaıdy eken. «Árıne, bul rette, biz ózimizdiń ustanymymyzdy ózgertkimiz keledi. Sol arqyly jańa ekonomıkanyń tetigin nyǵaıtqymyz keledi», dedi sózin jalǵastyrǵan R.Alshanov. Onyń pikirinshe, Qazaqstanǵa senimdi seriktes kerek. Al tomaǵa-tuıyq tirshilik etý el ekonomıkasyn órkendetýge kedergi keltirmek. «Bir sát alpaýyt memleketterdiń álemdik ekonomıkalyq damý kórsetkishterine tıgizip otyrǵan yqpal, áserlerine kóz tigip qaraıyq. Tehnıka-tehnologııalyq turǵydan baǵamdaıtyn bolsaq, mundaı jahandyq dodada ózara yntymaqtastyqpen, senimdi seriktestermen birlese barmasaq, ekonomıkalyq kórsetkishterimiz turalaıdy. Kórshilerimen ózara alys-beristigi men álemdik bırjadaǵy baǵa qubylysyn saraptaı alatyn mamandary bar kez kelgen eldiń esebi túgel bolatyny sózsiz. «Jalǵyzdyń úni, jaıaýdyń shańy shyqpasy» beseneden belgili. Tap osyndaı uranmen, jarty álemge bıligi júretin AQSh ta, kórshi Qytaı men irili-usaqty Eýropa elderi, Eýroodaqqa múshe memleketter men Ońtústik-Shyǵys Azııa elderi de ózara yntymaqtasyp jatyr. Otyzdyqqa ený jolynda Qazaqstannyń jeke shaýyp, dara kelmeıtini anyq jaǵdaı», dedi ekonomıka ǵylymdarynyń doktory.
Brıfıng barysynda R.Alshanov ınvestısııaǵa suranys baryn, otandyq bızneste resýrs jetkilikti bola tura, elimizdiń udaıy sheteldik ınvestorlardy izdeıtinin atap ótti. «Memleket basshysy qalyptasqan bıznesmenderge: «Kelińder, óz ekonomıkamyzǵa, óz bankterimizge úlesimizdi qosaıyq, qorǵaıyq, ulttyq ekonomıkaǵa ınvestısııa salyńdar, dedi. Allaǵa shúkir, biz ósip kelemiz, jaqsy jobalarymyz da bar. Biz bıznesti qorǵaımyz. Eger, biz óz psıhologııamyzdy ózgertsek, onda bizde damýǵa arnalǵan ishki resýrs paıda bolady», dedi ol bul oraıda.
R.Alshanov, sondaı-aq, búginde álemniń kúrdelený baǵytyna qaraı bet alǵanyn, álemdik saýda-sattyqtyń mólsheri ulǵaıǵanyn atap óte kele, mundaı jaǵdaıda ıntegrasııalyq úderiske, kez kelgen básekelestikke daıyn bolý qajettigine toqtaldy.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
