L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde elimizdegi ultaralyq qatynastar máselelerin ǵylymı turǵydan zertteý, zerdeleý jumysy jaqsy jolǵa qoıylǵan. Bul iste ýnıversıtet rektory Erlan Sydyqovtyń kórnekti ǵalym, tanymal tarıhshy ekendiginiń de ózindik róli bar. Osy oraıdaǵy kóptegen irgeli de ıgilikti isterdi ýnıversıtettegi Etnosaralyq qatynastar jáne Qazaqstan halqy Assambleıasy ortalyǵy atqarýda.
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHI sessııasynyń qarsańynda osy Ortalyqtyń dırektory, túrkitaný kafedrasynyń professory Sataı Syzdyqov jetekshilik etken avtorlar toby (Sataı Syzdyqov, Serikjan Qanaev, Jomart Jeńis) «Máńgilik El ıdeıasy: qalyptasýy, úsh negizi, tarıhı sabaqtastyq» atalatyn kitapty Astanadaǵy «Folıant» baspasynan ásem bezendirip jaryqqa shyǵardy. Kitapta Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda jarııalanǵan «Máńgilik El» ıdeıasynyń teorııalyq negizderi, áleýmettik-saıası alǵysharttarynyń qalyptasýy jáne búgingi tańda Qazaq eliniń Ulttyq ıdeıasyna aınalýy tarıhı sabaqtastyqta zerdelengen. «Máńgilik El» ıdeıasynyń úsh tuǵyry retinde – Túrik qaǵanaty memleketiniń Kúltegin bitiktasynda jarııa etilgen saıası aktisi – manıfesi, ál-Farabıdiń saıası-teorııalyq fılosofııasy jáne Júsip Balasaǵunnyń quqyqtyq-memlekettik qaǵıdalary qarastyrylǵan. Sonymen qatar, ejelgi túrkilerdiń dúnıetanymy men memlekettik ıdeologııasynyń damýy «Máńgilik El» ıdeıasynyń áleýmettik-mádenı jáne saıası alǵysharttaryn qalyptastyrǵany dáleldengen. «Máńgilik El» ıdeıasy Qazaqstandy mekendeıtin barlyq ulttar men etnostar toptarynyń jalpyulttyq ıdeıasy bolǵandyqtan, kitapty Qazaqstan halqy Assambleıasy men jergilikti etnomádenı birlestikterdiń etnosaralyq qatynastar men konfessııaaralyq toleranttylyqty turaqty etýdegi is-sharalarynda tanymdyq-ádistemelik qural retinde paıdalana alady.
Sataı Syzdyqovtyń tarıhshy-ǵalym retinde tyndyrǵan taǵy bir eleýli eńbegi – «Qarlyq-Qarahan memleketi: saıası tarıhy jáne mádenı muralary» atty kitaby. Onda ortaǵasyrlyq túrki tektes memleketterdiń ishinde áleýmettik-ekonomıkalyq qatynastary men mádenıeti joǵary deńgeıde bolyp, birin biri jalǵastyra damyǵan Qarlyq pen Qarahan memleketteriniń saıası-etnıkalyq tarıhy táýelsiz Qazaq eli tarıhynyń ajyramas bóligi, al ál-Farabı, Júsip Balasaǵun, Mahmud Qashqarıdiń órkenıettik mádenı muralary memleketimizdiń «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasynyń qaınar kózi ekendigi ǵylymı turǵydan dáleldenedi. Avtor, sonymen qatar, Qarlyq-Qarahan memleketterindegi qala mádenıeti, otyryqshy jer óńdeý men kóshpeli mal sharýashylyǵynyń ózara yqpaldastyqta bolýy sol kezeńdegi Ortalyq Azııadaǵy birden-bir damyǵan memlekettiń qalyptasýyna ákeldi, bul damý úrdisi kóshpeliligi basym handyqtardyń bólinip shyǵýyna jáne keıin qazaq, ózbek, túrikmen jáne qyrǵyz halyqtarynyń qalyptasýyna tikeleı yqpal etti degen oıyn da tııanaqtaıdy.
«Egemen-aqparat».
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHI sessııasynyń qarsańynda osy Ortalyqtyń dırektory, túrkitaný kafedrasynyń professory Sataı Syzdyqov jetekshilik etken avtorlar toby (Sataı Syzdyqov, Serikjan Qanaev, Jomart Jeńis) «Máńgilik El ıdeıasy: qalyptasýy, úsh negizi, tarıhı sabaqtastyq» atalatyn kitapty Astanadaǵy «Folıant» baspasynan ásem bezendirip jaryqqa shyǵardy. Kitapta Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda jarııalanǵan «Máńgilik El» ıdeıasynyń teorııalyq negizderi, áleýmettik-saıası alǵysharttarynyń qalyptasýy jáne búgingi tańda Qazaq eliniń Ulttyq ıdeıasyna aınalýy tarıhı sabaqtastyqta zerdelengen. «Máńgilik El» ıdeıasynyń úsh tuǵyry retinde – Túrik qaǵanaty memleketiniń Kúltegin bitiktasynda jarııa etilgen saıası aktisi – manıfesi, ál-Farabıdiń saıası-teorııalyq fılosofııasy jáne Júsip Balasaǵunnyń quqyqtyq-memlekettik qaǵıdalary qarastyrylǵan. Sonymen qatar, ejelgi túrkilerdiń dúnıetanymy men memlekettik ıdeologııasynyń damýy «Máńgilik El» ıdeıasynyń áleýmettik-mádenı jáne saıası alǵysharttaryn qalyptastyrǵany dáleldengen. «Máńgilik El» ıdeıasy Qazaqstandy mekendeıtin barlyq ulttar men etnostar toptarynyń jalpyulttyq ıdeıasy bolǵandyqtan, kitapty Qazaqstan halqy Assambleıasy men jergilikti etnomádenı birlestikterdiń etnosaralyq qatynastar men konfessııaaralyq toleranttylyqty turaqty etýdegi is-sharalarynda tanymdyq-ádistemelik qural retinde paıdalana alady.
Sataı Syzdyqovtyń tarıhshy-ǵalym retinde tyndyrǵan taǵy bir eleýli eńbegi – «Qarlyq-Qarahan memleketi: saıası tarıhy jáne mádenı muralary» atty kitaby. Onda ortaǵasyrlyq túrki tektes memleketterdiń ishinde áleýmettik-ekonomıkalyq qatynastary men mádenıeti joǵary deńgeıde bolyp, birin biri jalǵastyra damyǵan Qarlyq pen Qarahan memleketteriniń saıası-etnıkalyq tarıhy táýelsiz Qazaq eli tarıhynyń ajyramas bóligi, al ál-Farabı, Júsip Balasaǵun, Mahmud Qashqarıdiń órkenıettik mádenı muralary memleketimizdiń «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasynyń qaınar kózi ekendigi ǵylymı turǵydan dáleldenedi. Avtor, sonymen qatar, Qarlyq-Qarahan memleketterindegi qala mádenıeti, otyryqshy jer óńdeý men kóshpeli mal sharýashylyǵynyń ózara yqpaldastyqta bolýy sol kezeńdegi Ortalyq Azııadaǵy birden-bir damyǵan memlekettiń qalyptasýyna ákeldi, bul damý úrdisi kóshpeliligi basym handyqtardyń bólinip shyǵýyna jáne keıin qazaq, ózbek, túrikmen jáne qyrǵyz halyqtarynyń qalyptasýyna tikeleı yqpal etti degen oıyn da tııanaqtaıdy.
«Egemen-aqparat».
