Kóp másele parlamentaralyq yntymaqtastyqqa baılanysty

Keshe Qazaqstan parlamentshileriniń delegasııasy Sankt-Peterbýrgte UQShU Parlamenttik Assambleıasynyń, EýrAzEQ Parlamentaralyq Assambleıasynyń jáne TMD Parlamentaralyq Assambleıasynyń sharalaryna qatysty.

Sondaı-aq, Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Reseı jáne Belarýs parlamenttik delegasııalarynyń basshylarymen ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Reseı Federasııasy Federaldyq Jınalysy Federasııa Keńesiniń Tóraıymy, TMD PAA Keńesiniń Tóraıymy Valentına Matvıenkomen kezdesýde eki eldiń zań shyǵarý organdary joǵary palatalarynyń arasyndaǵy aýqymdy ózara is-qımyl, sondaı-aq, Ýkraınadaǵy jaǵdaımen birge basqa da ózekti máseleler talqylandy. Tóraǵalar Qazaqstan-Reseı qaty­nastarynyń strategııalyq jáne odaqtastyq sıpaty parla­ment­tik yntymaqtastyqty kúsheı­týge múmkindik beretinin jáne osyǵan baılanysty bıyl­ǵy mamyrda Astanada bolatyn «Qazaqstan-Reseı» ynty­maq­tastyq jónindegi parlamentaralyq komıssııanyń aldaǵy otyrysynyń mańyzyn atap ótti. Q.Toqaev pen V.Matvıenko aldaǵy ýaqytta Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly kelisimge joǵary deńgeıde qol qoıylýynyń erekshe mańyzdylyǵyn atap ótti. Q.Toqaevtyń Reseı Mem­le­kettik Dýmasynyń Tóraǵasy Ser­geı Naryshkınmen kezdesýinde kún tártibindegi UQShU jáne TMD, eýrazııalyq ekonomıkalyq ıntegrasııany damytý, sondaı-aq, Qazaqstan-Reseı parlamentaralyq yntymaqtastyq máseleleri tal­qylandy. Qazaqstan Senaty Tóraǵa­synyń Bela­rýs Ulttyq Jına­lysy Respýblıka Keńesiniń Tóra­ǵasy Anatolıı Rýbınovpen kezde­sýinde taraptar eki eldiń parlamentteri arasyndaǵy, atap aıtqanda, ótken jyly qurylǵan «Qa­zaqstan Respýblıkasy – Bela­rýs Respýblıkasy» parlamenttik yntymaqtastyq komıssııasy aıa­syndaǵy baılanystardy damytý týraly pikir almasty. Reseı men Belarýs áriptes­teri­men kezdesýlerde Q.Toqaev Qa­zaqstan­nyń Ýkraınadaǵy ahýal­ǵa eleýli alańdaý­shy­lyǵyn bildire kelip, jaǵdaıdyń odan ári ýshyǵýy jahandyq aýqym­daǵy halyqaralyq jaǵdaı úshin óte qaterli zardaptarǵa áke­lip soǵýy múmkindigin atap ótti. Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń kelissózderi, onyń ishin­de ıadrolyq qarýǵa qarsy Gaaga­daǵy sammıt barysyndaǵy keńe­sý­leri Ýkraınadaǵy jaǵdaı­dy saýyqtyrýǵa qatysty Qazaq­stannyń mańyzdy halyqaralyq oıynshy retinde belsendi turpatyn dáleldeıdi. Bul kezeńde Ýkraına bıliginiń birinshi kezektegi mindeti prezıdenttik saılaý ótkizý, zań­dy Úkimet qalyptastyrý, Ýkraı­nanyń is júzindegi saıası ahýa­lyn kórsetetin jańa Konstı­týsııa qabyldaý bolýy tıis. Beı­bit kelissózder ótkizip, BUU jáne EQYU sekildi bedeldi halyq­aralyq uıymdardyń járdemimen qalyptasqan jaǵdaıdan birlese shyǵý qajet. «Biz Ýkraına, Eý­ropalyq odaq, AQSh jáne Reseı ókilderiniń qatysýymen Jenevadaǵy kelissózderge úmit artamyz. Ýkraına shıelenisi múddeli taraptardyń barlyǵy arasynda únqatysý arqyly, halyqaralyq quqyq erejelerine sáıkes sheshilýi tıis», dep atap ótti Senat Tóraǵasy. UQShU PA Reseı tóraǵalyq etken kezdegi Uıymnyń qyzmeti týraly habar­dar etken UQShU Bas hatshysy N.Bordıý­janyń baıandamasyn tyńdady. Qazaqstan Senatynyń Tóraǵasy Q.Toqaev UQShU sońǵy jyldarda eleýli saıası salmaqqa ıe bolǵan mańyzdy halyqaralyq qurylym retinde qalyptasqanyn atap ótti. Bul rette UQShU taıtalasý uıymy retinde qarastyrylmaýǵa tıis. Onyń pikirinshe, uıymnyń qyzmet tetikterin jetildirýdi jalǵastyrý qajet. TMD PAA Keńesiniń otyry­synda qatysýshy memleketter parlamentteriniń basshylary kún tártibindegi úlgi zań shyǵarý josparyna túzetýdi, Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńis­tiń 70 jyldyǵyna jáne Dostas­tyq aıasyndaǵy birqatar bir­lesken forýmdarǵa ázirlikpen birge birneshe ondaǵan ózekti máselelerdi qarady. TMD PAA-nyń 2013 jylǵy qyzmetiniń qorytyndylary qaperge alyndy. О́tken jyly turaqty komıssııalardyń usynýy boıynsha Parlamentaralyq Assambleıa 28 úlgi zań jobasy men Dostastyq mem­le­ketteriniń ulttyq quqyqtyq júıelerin jaqyndastyrýǵa baǵyttalǵan basqa da qujattardy qabyldady. Qyzmet etken barlyq kezeńde TMD PAA 413 úlgi zań, kodeks, usynym, kómekshi quqyqtyq aktiler men zań jobasyna usynystar jobasyn ázirledi jáne qabyldady. Sonymen birge, zańnamalyq aktilerdiń 90 paıyzynan astamyn ulttyq parlamentter paıdalanyp otyr. Sondaı-aq, keshe keshkisin Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev pen Májilis Spıkeri Qabıbolla Jaqypov TMD Parlamentaralyq Assam­bleıasy Keńesiniń otyrysyna qatysty. Onda Keńes músheleri – TMD Parlamentaralyq Assam­bleıasyna qatysýshy memleketter par­lamentteriniń jetekshileri birqa­tar ózekti máselelerdi qarastyrdy, Parla­mentaralyq Assambleıa tarapynan daıyndalǵan qujattardy talqylady jáne tıisti máselelerge baılanysty baıandamalardy tyńdady. Atap óteıik, keshe jáne onyń aldyń­ǵy kúni (16 sáýir) Parlament Sena­ty men Májilisiniń depýtattary UQShU Parlamenttik Assambleıasy Turaq­ty komıssııasynyń, EýrAzEQ Parla­ment­aralyq Assambleıasy Turaqty komıssııasynyń jáne TMD Parlamen­tara­lyq Assambleıasy Birlesken komıssııasynyń otyrystaryna da qatysqan edi. Osy otyrystarda saıası jáne halyqaralyq yntymaqtastyq, qorǵanys jáne qaýipsizdik, áleýmettik-ekonomıkalyq, saýda saıasaty, kedendik retteý, jańa qaýip-qaterlerge qarsy is-qımyl, tıisti zańnamalardy ońtaılandyrý sııaqty ózekti máseleler talqylandy. Osy is-sharalar barysynda qazaq­standyq delegasııa Tavrııa saraıynda Taras Shevchenkonyń týǵanyna 200 jyl bolýyna arnalǵan kórmeniń ashylýyna da qatysty. Kórmege uly aqynnyń sýretterimen qatar, shyǵarmalary, qujattary jáne aqynnyń qazaq, orys, ázerbaıjan, armıan, taǵy basqa tilderge aýdarylǵan ataqty «Kobzar» poe­masy qoıylǵan. Sankt-Peterbýrgtegi Parlamenttik ortalyqqa TMD elderi Jastar parla­ment­aralyq assambleıasynyń ókilderi – jas depýtattar da kelgen eken. Olar da ózderiniń otyrysyn ótkizip, onda TMD-ǵa qatysýshy memleketter Jastar parlamentaralyq assambleıasynyń jańa úılestirýshisin saılady. Erejege sáıkes ol alfavıt boıynsha Ázerbaıjannan Armenııaǵa ótti. * * * Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypov bastaǵan Májilis depýtattary da osy kúnderi Sankt-Peterbýrgte ótip jatqan TMD Parlamentaralyq Assambleıasy sharalaryna qatysýda. TMD PAA, EýrAzEQ, UQShU parla­ment­tik assambleıalarynyń dástúrli jıyny aıasynda búgingi kúnniń ózekti máselelerin talqylaý úshin Dostastyq elderi parlamentshileri TMD PAA shtab-páteri – Tavrııa saraıyna jınaldy. Mańyzdy shara Sankt-Peterbýrg ýnıversıtetinde «Eýrazııalyq ekonomıkalyq bolashaq» halyqaralyq forýmynan bastaldy. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qalyptastyrýdyń quqyqtyq tetikteri, Birtutas ekonomıkalyq keńistikti jańa ósý polıýsi retinde damytý bolashaǵy, polısentrlik álemde geostrategııalyq múddelerdiń qıylysýy syndy mańyzdy máseleler tanymal saıasatkerlerdiń, qoǵam qaıratkerleriniń, bıznes jáne ǵylymı qaýymdastyq ókilderiniń áńgime ózegine aınaldy. TMD elderi parlamentteri bastamashy bolǵan bul forým búgingi kúni eýrazııalyq ıntegrasııanyń ekonomıkalyq, saıası jáne quqyqtyq ózekti máseleleri talqylanatyn únqatysý alańyna aınalsa, II plenarlyq otyrysta sóz alǵan Q.Jaqypov sharanyń ataýly jylǵa sáıkes kelgenin atap ótti. Osydan týra 20 jyl buryn Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Lomonosov atyndaǵy MMÝ-de alǵash ret Eýrazııalyq odaq ıdeıasynyń úlgilik jobasyn usynǵan bolatyn. Sondyqtan, EýrAzEQ te, Keden odaǵy da, Birtutas ekonomıkalyq keńistik te eýrazııalyq ıntegrasııa ıdeıasyn júzege asyrýdyń elementteri bolyp tabylady, dedi Májilis Spıkeri. Odan ári Q.Jaqypov «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń basty maqsattarynyń biri –  elimizdiń eń damyǵan 30 eldiń qataryna kirý mindetine toqtalyp, osy jolda aımaqtyq ekonomıkalyq júıege bizdiń ekonomıkalyq ıntegrasııamyzdy tereńdetý, naqtylap aıtqanda, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qalyptastyrýǵa qatysý atalǵan maq­satqa jetýge jol ashatyndyǵyn atap kórsetti. Integrasııanyń ekonomıkalyq qyryn damytý úshin ulttyq zańnamalardy úı­lestirýdiń, osy rette, EýrAzEQ Parla­menttik Assambleıasy qyzmetiniń mańyzy óte zor, dedi Májilis Tóraǵasy. Assambleıanyń kezekti otyrysynyń qaraýyna «Ataýly áleýmettik kómek týraly», «Memlekettik áleýmettik saqtandyrý negizderi týraly», taýarlyq belgiler týraly, halyqtyń ekologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý týraly áleýmettik zańna­ma­lyq qujattardyń úlgilik jobasy engizildi. Jıyn barysynda Májilis Spıkeri Q.Jaqypov EýrAzEQ Parlamenttik Assam­bleıasynyń Tóraǵasy bolyp saılandy. Qa­zaqstan atalǵan uıymnyń damýyna, bede­l­iniń ósýine aıryqsha úles qosty, nátı­jesinde bizdiń elimiz eki merzim qatarynan EýrAzEQ PAA-ǵa tóraǵalyq etip otyr. Q.Jaqypov Sankt-Peterbýrgte TMD PAA sharalary aıasynda qyrǵyzstandyq, tájikstandyq jáne reseılik áriptesterimen birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan» – Sankt-Peterbýrgten (Reseı).