Dınamıka, shynaıylyq jáne jedeldik

Máselen, «Eýrazııa álemi» qoǵamdyq qorynyń prezıdenti Edýard Poletaev Amanat jańa­sha oılaýdyń úlgisin kór­setti de­gen pikir bildirdi. Atap aıt­saq, partııanyń referendým bo­ıyn­sha jumysy saıa­sı birles­tikti jumyldyryp, bir­ligi men berik­tigi synal­ǵanyn alǵa tartady.

«Partııa táýekelden taısalmaı, saıası qyzmeti sheńberinde el azamattarymen tyǵyz serik­tes­tik qarym-qatynas or­na­týǵa umtyldy. Osy turǵy­dan refe­rendým partııa úshin ma­ńyz­­dy keıs boldy. Amanat re­fe­rendýmǵa deıin jáne odan keıingi kezeńde shy­na­ıy­lyq pen ashyqtyqty ustan­dy. Úgit-nasıhat barysynda eski quraldardan bas tartyp, jumysqa jańasha tyń kóz­­qaras ákeldi. Jıyndarda par­tııa basshylyǵy ashyq saıa­sat baǵy­tyn ustandy, bul ha­lyqpen ty­ǵyz baılanys or­natýǵa óz kóme­gin tıgizdi. Qazaq­stannyń kez kelgen azamaty óz ıdeıalaryn usynǵan bola­tyn, atalǵan bastama­lar jazylyp, bir jerge jı­naq­taldy. Biz kóptegen istiń sapaly atqarylǵanyn mo­ıyn­daýymyz kerek. Qalaı bol­ǵanda da, áleýmettik jeli qol­­danýshylarynyń dástúrli pes­sımıstik pikirleriniń arasyn­da da partııa jumysyna qatysty syn baıqalmaıdy», dep atap ótti Edýard Poletaev.

Bul pikirmen «Kto est kto v Kazahstane?» aqparattyq-baspa jobasynyń avtory Da­nııar Áshimbaev ta kelisedi. Ol referendým aıasyndaǵy tú­sin­dirý jumystaryna barlyq par­tııa qatysqanyn, alaıda negizgi salmaq amanattyqtarǵa túskenin aıtady.

«Referendým aıasynda Ama­nat partııasy Ata Zańǵa en­gi­zil­gen ózgeristerdi kórsetip qana qoımaı, depýtattardyń, óz jumysynyń qorytyndy­syn usynyp, aýqymdy jumys atqardy. Naýqan barysyna «Áleýmet» analıtıkalyq jobasy, Talqylau saraptamalyq pikirtalas alańy iske qosyldy. Qoǵamdyq qabyldaýlar jelisi jandandyryldy, onyń ishin­de halyqpen jumys isteý jáne túzetýlerdi túsindirýge zań­gerler tartyldy. Partııa qo­ıyl­­ǵan mindetti oryndap, al­da­ǵy parlamenttik saılaýǵa da­ıyn ekenin kórsetti», dep esepteıdi Danııar Áshimbaev.

«Alternatıva» zertteý ortalyǵynyń dırektory And­reı Chebotarevtiń aıtýyn­sha, partııa Parlamenttiń tó­mengi palatasy men barlyq deń­geıdegi máslıhattarda kóp­shilik daýysqa ıe bol­ǵan­dyqtan, Amanat-qa kadr saıasatynyń da, atqarýshy organdar jumysynyń da sapasy úshin úlken jaýapkershilik júk­teledi. Ol referendýmǵa da­ıyn­dyq barysynda partııa­nyń zaman aǵymyna ilese otyryp, halyqpen baılanys stıli men ádis-tásilin ózgertkenin atap ótti.

«Parlament Májilisindegi Amanat partııasynyń depý­tat­tyq fraksııasy «kadr­lar ustahanasyna» aınal­ǵan­­daı. Keshe eki májilismen Saıa­sat Nurbek pen Berik Áb­di­ǵalı­­uly, biri – Ǵylym jáne jo­ǵary bilim mınıstri, ekin­shisi Ulytaý oblysynyń áki­mi bolyp taǵa­ıyn­daldy. Osy­laısha, el bas­shy­ly­ǵynyń saıa­sı júıeni re­for­­malaýdaǵy qyz­meti men par­tııalyq or­ta­da azamat­tyq bel­sendilikti arttyrý, bir-biri­ne ózara yqpal ete otyryp, qatar júzege asyrylýda. Osy­nyń barlyǵy salystyrmaly túrde jaqsy nátıje beredi dep se­neıik», dep atap ótti saıasattanýshy óziniń Facebook paraqshasynda.

Ortalyq dırektorynyń sózimen belgili saıası sholýshy Nıkıta Shatalov ta kelisedi. Onyń aıtýynsha, Amanat úshin referendým úlken synaq boldy. Ortalyq apparat qaıta jań­ǵyryp, partııanyń ákim­shilik resýrsy «ketkennen» keıin, reformalar men tranzıt aıaq­talǵannan soń onyń qan­sha­lyqty fýnksıonaldy ıns­tı­týt ekenin kórsetý qajet boldy.

«Partııa jańa jaǵdaıǵa da tez beıimdeldi. Aımaqtyq úgit-nasıhat jumystaryna basa nazar aýdarýdyń nátıjesinde saılaýshylar joǵary belsen­dilik tanytty. Dástúrli túrde ótip kelgen úgit-nasıhat ju­mys­tarynan bas tartýǵa she­shim qabyldanǵan soń negizgi júk halyqpen tikeleı kezdesip, olarǵa ne úshin (nemese ne úshin qarsy) daýys berý kerek ekenin túsindirgen shtab mú­she­lerine júkteldi. Meniń oıym­sha, mundaı tikeleı kezdesý­ler áleýmettik jelidegi naý­qanǵa qaraǵanda durys jo­l­ǵa qoıyldy. О́ıtkeni Kons­tıtý­sııalyq reformanyń mazmunyn sońyna deıin qaralmaıtyn 5-10 mınýttyq rolık arqyly jetkizý múmkin emes», dep jazdy ol óziniń «Shatalkanal» arnasynda.

Belgili sarapshy Marat Shıbutov úgit-nası­hat ju­mys­tarynda «májbúr­leý­diń» joq­tyǵyn atap ótti: «Aza­mat­­tarmen kezdesýlerge erekshe mán berilip, ony Amanat par­tııasynyń ókilderi ótkizdi. Bul – referendýmǵa úgit-nasıhat qana emes, sonymen birge saılaý­shylarmen júrgizilgen jumys. Olar referendýmdy ǵana emes, sondaı-aq halyqtyń jaǵdaıyn, qala­syn­da jáne jumysynda, jalpy turmysynda ne bolyp jat­qanyn talqylaıdy. Meniń táji­rı­bem­de, azamattarǵa bılik ókil­d­erimen qarapaıym ashyq áńgime jetispeıdi jáne on­daı múmkindik berilgen kezde jurt­shylyq sony paıdalanyp qalady. Ásirese eldi meken­derde osyndaı kezdesýlerge muqtaj kóp».

Belgili bloger Ǵalym Baı­toq amanattyqtardyń barlyq kezdesýi qarapaıym halyqtyń memleketti basqarýǵa qatysýyn keńeıtý aıasynda ótkenin atap ótti. Basqa partııalardyń ádet­tegi kezdesýleri men jına­lys­­taryna qaraǵanda, amanat­tyqtardyń úı aýlasynda ha­lyq­pen ótkizgen kezdesýleri jańashyldyq boldy.

«Partııanyń kúndelikti qyz­meti bir sátke de toqtaǵan joq. Atap aıtqanda, saılaýaldy baǵdarlama, mobıldi qo­ǵam­­dyq qabyldaýlar shal­ǵaı aýyl­dardy aralap, aýyl tur­­ǵyn­darynyń tabysyn art­tyrý­ǵa arnalǵan «Aýyl ama­naty» jobalyq keńse­si iske qo­syldy jáne taǵy sol sııaq­ty biraz ju­mys atqa­ryl­dy. Jal­py, par­tııanyń belsen­di­likti art­­tyrýy túsinikti – osyndaı sát­ti paıdalanyp saıası upaı jı­naý kerek. Qysqasy, trans­for­ma­sııa qyzý júrip jatyr», dedi ol.

Eýropalyq quqyq jáne adam quqyqtary saraptamalyq ıns­tı­týtynyń dırektory Marat Báshimov partııanyń mobıl­di qoǵamdyq qabyl­daý­lary aıa­syn­da júrgizgen Kons­tıtý­sııa­ǵa túzetýler boıynsha túsin­dirý jumysyn oń baǵalady. Al Qa­zaq­standyq qoǵamdyq damý ıns­tı­týtynyń basshysy Qaz­bek Maıgeldınov partııa Res­pýb­lıkalyq shtab jumysyn uıym­dastyrý boıynsha erekshe belsendilik tanytty dep esepteıdi.

«Bir jaǵynan, bul – transformasııa kezeńinde partııa úshin erekshe synaq, ekinshi jaǵynan, saılaý prosesine daıyndyǵyn kórsetý úshin jaq­sy emtıhan boldy. 218 par­tııalyq shtab barlyq oblys­ty, respýblıkalyq mańyzy bar qalalar men aýdandardy aralady», dedi Q.Maıgeldınov.

Saıası sholýshy, Senat janyndaǵy Jas sarapshylar klýbynyń negizin qalaý­shy­lardyń biri Janna Týlın­dınova Amanat úgit-nasıhat jumysynyń júıeliligine jáne árbir eldi mekendi qamtýǵa tyrysqan barlyq deńgeıdegi depýtattyq korpýstyń naqty úılestirilýine nazar aýdardy.

«Men partııanyń birneshe is-sharasyna qatystym. Solar­dyń biri – Talqylau dıalog alańy. Osy alań arqyly Amanat partııasy ashyq pikir­talastyń jańa formatyn usyndy. Memlekettik rámizderdiń 30 jyldyǵyna arnalyp uıymdastyrylǵan aýqymdy Open Air tańǵal­dyrdy. Referendým qarsańyn­da ótkizilgen bul is-shara kúsh-jiger berip, jigerlendirdi. Jalpy, Amanat rembrendıngpen birge «jasaryp», jumys stılin jańartqanyn atap ótkim keledi. Dınamıka, shynaıylyq jáne jedeldik paıda boldy», dep atap ótti sarapshy.

Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń sarapshysy Juldyzaı Ysqaqova­nyń pikirinshe, Amanat par­tııa­synyń referendýmdy qol­daý jónindegi úgit naýqa­ny ózgeristerdiń ındıka­tor­lary­nyń birine aınaldy.

«О́ńirlerdegi kezdesýlerge kóp nárse baılanysty. Adamdardy jańa reformalarǵa senýge jáne «ıá» dep daýys berýge sendirý kerek boldy. Munda burynǵy ákimshilik jáne formaldy ádister iske aspaıtyn edi. Amanattyqtar jaqsy jumys atqardy. Keshe shtabtar jumysynyń qory­tyndysy shyǵarylyp, partııa múshelerine alǵys aıtyldy. Eki kún buryn Prezıdent Q.Toqaev qazaqstandyqtarǵa arnalǵan úndeýinde partııalarǵa aı­ryq­sha nazar aýdarmaı-aq, biraq múldem nazardan tys qal­dyrmaı: «Konstıtýsııaǵa engi­zi­letin ózgeristerdi túsin­dirýge qatysqan azamattar men kóptegen qoǵamdyq uıymdarǵa alǵysymdy bildirgim keledi», dedi. Jalpy, partııanyń reb­rendıngi boıynsha jaqsy ju­mys júrgizildi. Partııa­nyń or­talyq apparaty deńgeıin­de burynǵy Nur Otan-nan qal­ǵany kóp emes», dep jazdy ol áleýmettik jelidegi paraqshasynda.

Eske sala keteıik, jalpy res­pýblıkalyq referen­dým­nyń qorytyndysy boıyn­sha qa­zaq­standyqtardyń 77,18%-y Konstıtýsııaǵa ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý­di qoldady. Prezıdent belgilegen qoǵam­dyq-saıası reformalar baǵyty qazaqstandyqtardyń shynaıy qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy. Eń bas­­tysy, halyq jalpyulttyq re­ferendým, konstıtýsııalyq re­formalar Jańa Qazaqstannyń negizgi qundylyqtary – ashyq­tyq pen demokratııaǵa taban tireıtinine senim artyp otyr.

Al Amanat partııasy osy saıası naýqanda búkil el aýma­ǵynda konstıtýsııalyq túzetý­lerdi túsindirý jumys­taryna belsendi qatysyp, Memleket basshysynyń qoǵamdyq tiregi retinde árbir azamattyń Ekinshi Respýblıkany qurýǵa atsalysýyna múmkindik bergeni anyq.