Jahan janaryn jaýlaǵan

Elordamyzdyń tórinen osydan týra 15 jyl buryn boı kótergen Jastar tea­t­ry alǵash shymyldyq túrgen kúninen bastap-aq óner ólkesinen óziniń aıshyqty ornyn alyp, sahna salasyndaǵy dańǵyl da dara jolyn mańaıyna moıyndatqan bolatyn. 2007 jyldyń 5 shildesinde uly qalamgerler – Sh.Aıtmatov pen Á.Kekilbaev shyǵarmalarynyń jelisinde qoıylǵan «Shyńǵyshan» spektaklimen tusaýy kesilgen teatrdyń táı-táı basyp, búginge deıin jetken shyǵarmashylyq jetistigi men óneriniń ómirsheń órisi astanamyzben birge damyp, dańǵyldanyp keledi. Onyń aıqyn dáleli – irgesi qalanǵannan bergi 15 jyl ishinde teatr ujymy halyqaralyq deńgeıdegi birneshe festıvalǵa qatysyp, barlyǵynan der­lik Bas júlde – Gran-prımen elge oraldy. Sonyń ishinde, ásirese, bir týǵan Qyrǵyz elimen rýhanı hám mádenı baı­lanys jyljyǵan jyldarmen birge jandanyp, ónerde óziniń órkenıetti izin qaldyryp úlgerdi.

Búginde aıyrqalpaqty aǵaıyn asta­na­lyq teatrdyń shyǵarmashylyq tynysymen jiti tanys ári jańa qoıy­lymdaryn elderinde ótetin túrli teatr festıvaldarynda kórip, spektakl­deriniń sýretkerlik salmaǵyn sarapqa salýǵa asyq. Sonyń aıqyn dáleli bolsa kerek, Jastar teatry ujymy osy ýaqyt aralyǵynda qyrǵyz elinde ótken birneshe festıvalǵa qatysyp, únemi úzdikter qatarynan kórinip keledi. Atap aıtsaq, 2008 jyly Sh.Aıtmatovtyń týǵanyna 80 tolýyna oraı Bishkek qala­synda ótken Halyqaralyq «ART ORDO» teatr festıvalinde Sh.Aıt­matovtyń shyǵarmalary negizinde ja­sal­­ǵan «Jan azaby» spektakli úsh birdeı nomınasııa: «Eń úzdik spektakl» – Gran-prı, «Joǵarǵy deńgeıdegi kórkemdik sheshimi úshin» jáne «Úzdik sazdy bezendirý» atalymdarynda marapattalsa, 2017 jyly dál osy fes­tıvalda Ý.Shekspırdiń «Asaýǵa tusaý» komedııasy úshin «Úzdik rejıssýra» júldesin ıelendi. Sondaı-aq 2018 jyly Bishkek qalasynda ótken «Aıtmatov jáne teatr-2018» halyqaralyq teatr festıvalinde Sh.Aıtmatov, Á.Kekil­baevtyń «Shyńǵyshan» ápsanasy «Úzdik qoıylym» atalymynda moıynda­lyp, 2019 jyly Osh qalasynda uıym­das­tyrylǵan «ART-ORDO» VII Halyq­aralyq teatr festıvalinde rejısser Nurqanat Jaqypbaıdyń Shyńǵys Aıtmatov, Oralhan Bókeı, Roza Muqa­nova shyǵarmalary negizinde qoıylǵan «Ǵasyrdan da uzaq...» spektakli Gran-prı júldesin qanjyǵasyna baılady.

Baýyrlas eldiń teatr álemin tamasha talantymen moıyndatyp júrgen jasampaz ujymnyń ónerimen jaqsy tanys aǵaıyn bul joly da elordalyq Jastar teatr­yn zor qoshemetpen qarsy aldy. Olar usynǵan Ǵ.Músirepovtiń «Qyz Jibek» jáne N.Jaqypbaıdyń «Janarymdaǵy jalǵyz áýen» qoıylym­dary qyrǵyz aǵaıynnyń sheksiz iltıpa­tyna bólendi.

– Qazaqstannyń bas shaharynan kelgen Jastar teatrynyń óneri biz úshin tańsyq emes. Árdaıym elimizde ótetin teatr festıvaldarynda kórip kózaıym bolyp, ónerine únemi tánti bolyp júrmiz. Jastar teatry men qyrǵyz elin baılanystyratyn uly tulǵa bar, ol – Shyńǵys Aıtmatov. Eń alǵash jas teatrdyń tu­saýyn kesken uly qalamgerimizdiń «Shyń­­­ǵys hannyń aq bulty» shyǵarmasy bol­sa, keıin de jazýshy qalamynan týǵan qaı­ta­lanbas týyndylar teatr reper­týary­nyń tórinen oryn aldy. Jastar teatrynyń Bishkek qalasyna jasaǵan bul óner sapary eki el astanasy ǵana emes, tutas ult arasyndaǵy baılanys­ty odan ári nyǵaıtyp, jandandyra túse­di dep senemin. «Qazaq, qyrǵyz bir – týǵan» dep jatamyz. Sol týys­tyǵymyz, aǵaıyn­dyǵymyz máńgi ja­saı bersin!» dedi gastroldiń ashylýyn­da aqjarma tilegin joldaǵan Qyrǵyz Respýb­lıka­synyń eńbek sińirgen qaıratkeri, ult janashyry, Qyrǵyz ulttyq tele-radıo korporasııasynyń prezıdenti Qaırat Imanálıev.

Eki kúnge sozylǵan óner saparyn sátti aıaqtaǵan teatr ujymynyń óne­rine tánti kórermen yqylasymen birge Qyrǵyz Respýblıkasynyń resmı bılik ókilderi de qazaqstandyq Jastar teatry ujymyn arnaıy syı­lyq­tarmen marapattady. Atap aıtsaq, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Máde­nıet, aqparat jáne sport mınıs­trli­gi­niń sheshimimen teatrdyń kórkem­dik jetekshisi, Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri, Halyqaralyq Sh.Aıt­ma­tov atyndaǵy syılyqtyń laýrea­ty Nurqanat Jaqypbaı «Qyrǵyz Respýb­lıkasy mádenıetiniń myqtysy» tósbelgisin keýdesine taqsa, jazýshy, dramatýrg, Qyrǵyz Respýblıkasy teatr qaıratkerleri odaǵynyń prezı­denti Janysh Osmonuly Qulmambetov Odaq atynan Jastar teatry ujymyn «Álemdik teatr ónerine qosqan eren eńbegi úshin» atalymyndaǵy «Shabyt» ulttyq teatr syılyǵymen marapattady.

Qyrǵyz elinde tabysty bastalǵan óner sapary ári qaraı Túrkııanyń Konıa qalasynda ótken túrki tildes el­der­diń «Myń tynys – bir daýys» halyq­ara­lyq festıvaline ulasty. Aıtýly festıvaldyń ashylýynda «Ja­na­rym­da­ǵy jalǵyz áýen» mýzykalyq spektaklimen óner kórsetken ujym, festıvaldyń ne­giz­gi baǵdarlamasyna Ý.Shekspırdiń «Asaýǵa tusaý» komedııasyn usyndy. Álem­­­niń túkpir-túkpirinen jınalǵan kórer­­­mender men teatr mamandaryn tánti etken aıtýly qoıylym fes­tıvalǵa qa­tys­­­qan úzdik spektaklder qataryna enip, sahna sarapshylarynyń joǵary baǵasyn aldy.

О́ner ulttyń jany ári aınasy desek, táýelsizdik tusaýyn kesken talantty teatr ujymynyń túrki álemi tórindegi tuǵyrly orny men asqaq abyroıy kúlli qazaq óneriniń mereıi hám mártebesi ekeni anyq.