Aıtyskerler álemi

Elordadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada Bilim jáne ǵylym mınıs­tr­li­giniń fılologııa ǵylymy baǵytyn­daǵy ádebıettaný men folklortaný salasy boıynsha «Qazirgi aıtystyń ıntegrasııalyq sıpaty» taqyrybyn­daǵy irgeli jáne qoldanbaly zertteýler jobasynyń aıasynda shyǵarylǵan «Aıtystaný» ǵylymı eńbekter jına­ǵynyń, sondaı-aq, belgili aıtysker-aqyn, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Amanjol Áltaıdyń «Aqyn-jyraýlar poezııasy» (XV-XVIII ǵ.ǵ.), «Amanjol-Sara» atty kitaptary men aqyn Serikzat Dúısenǵazynyń «Qara­shy­ǵymda kóshken bult» atty jyr jınaǵynyń tusaýkeser rásimi ótti. Joǵary oqý oryndarynyń stýdentterine, magıs­tranttaryna, doktoranttaryna, ádebıetshi-ǵalym­­dar men jalpy ádebıet oqyrmandaryna arnal­ǵan «Aıtystaný» jınaǵyna ádebıettanýshy ǵalym­dardyń ár kezeńderdegi aıtys ónerin zertteýge baǵysh­talǵan eńbekteri toptastyrylypty. «Aıtys óneri­niń zerttelý tarıhy» men «Qazirgi aıtystyń kókeı­kesti máseleleri» atty bólimnen turatyn kitapqa aıtystanýdyń arnasyn qalyptastyryp bergen M.Áýezov, S.Muqanov, M.Ǵabdýllın syndy kórnekti ǵalymdarymyzdyń qundy muralarynan bastap táýelsizdik jyldaryndaǵy qaıta jańǵyrǵan ónerdiń jańasha sıpattaryn, damý úrdisterin qarastyrǵan ádebıet zertteýshileriniń maqalalary engizilgen. Baspaǵa L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Ǵylymı keńesi sheshimimen usynylyp, jaryq kórgen Amanjol Áltaıdyń «Aqyn-jyraýlar poezııasy» atty oqýlyq kitaby joǵary oqý oryn­da­rynyń qazaq fılologııasy, qazaq tili men ádebıeti mamandyqtarynyń stýdentterine arnalypty. Oqý­lyqta handyq dáýirdegi qazaq ádebıetiniń damý sıpaty tarıhı-áleýmettik, qoǵamdyq-saıası jaǵdaılarmen sabaqtastyryla qarastyrylyp, atalmysh dáýirde ulttyq poezııanyń órkendeýinde mańyzdy ról atqarǵan jyraýlar men aqyndardyń shyǵarmashylyq erekshelikteri kórkem mátinder negizinde taldanǵan. Aıtys súıer qaýymǵa arnalǵan «Amanjol-Sara» atty jınaqqa qazaqtyń qasıetti de bekzat óneri aıtystyń alash tanyǵan aıtýly qos dúldúli Amanjol Áltaı men Sara Toqtamysovanyń birneshe aıtysy suryptalyp, toptastyrylypty. Sondaı-aq, munda belgili ǵalym-qalamgerler men óner zertteýshileriniń sol jyr dodalary týraly árkezde jaryq kórgen taldaý-saraptama jazbalary da qosa berilipti. Belgili aıtys aqyny Serikzat Dúısenǵazynyń «Qarashyǵymda kóshken bult» atty tuńǵysh óleńder jınaǵyna ómir, ónege, adamgershilik, týǵan el, mahabbat, adamnyń ishki jan dúnıesiniń sezim-syrlary men tabıǵat qubylystaryn arqaý etken óleń toptamalary, Alla esimin, paıǵambarlardy ulyqtaǵan madaq jyrlar, dinı tórttaǵandar engen. Basqosý barysynda kórnekti ǵalymdar Myrza­taı Joldasbekov, Seıit Qasqabasov pen belgili qalamgerler Sultan Orazalın, Saýytbek Abdrahmanov, Nesip Júnisbaıuly sóz sóılep, aıtys óneriniń qalyptasý baspaldaqtaryna taldaý jasap, keńes zamanyndaǵy ıdeologııa salasyndaǵy azamattardyń eńbegine toqtaldy jáne sol kezdegi aıtys óneriniń qaıta jandanýyn rızashylyqpen atap ótti. Sondaı-aq, bul ónerdegi jyraýlyqtyń ereksheligi, aıtys óneriniń mán-mańyzy, qalyń kópshilikke usynylyp otyrylǵan kitaptar jóninde de salıqaly pikirler bildirildi. Berik SADYR, «Egemen Qazaqstan». –––––––––––––– Sýretti túsirgen Erlan OMAROV.