Qaıbir jyly koreılik ánshi Psaıdyń «Gangnam staıl» áni men bıi álemdi dúr silkindirdi. Koreı halqy gangnam stılimen kıindi, solaı tamaqtandy, solaı júrýge tyrysty. Nege deısiz ǵoı!? «Oppalap» shapqan ónerpazdyń qımyl-áreketi qoǵamǵa jyldam tarap, birinen ekinshisine vırýstaı juǵyp, halyqtyń kóńil kúıin lezde jelpindirip áketti. Áleýmettik jeli astan-kesten boldy. Nege, basqa tolyp jatqan yrǵaqty ánder emes, týra sol áýen tanymal boldy!? Bul álemde joq «gangnam stıli» qaıdan shyqty, ózi!? Onyń sebebi mynada, jalpy «gangnam» sózi «kannam» sózinen túrlenip shyqqan tirkes eken. Sulý shahar Seýldiń dáýletti aýdandarynyń biri «Kannam-gý» dep atalady. Bar qupııa osy jerden bastalady. Damyǵan hám órkenıetti astanamyzdyń sol jaǵalaýy sekildi sáýletti ǵımaratty boıyna jıǵan ásem qalanyń turǵyndary sııaqty tamasha ómir súrýdi kim qalamaıdy deısiz!? Baılarsha kıinip, baılarsha qydyrǵandy kim jek kórsin!? Bul uıqyda jatqan mımyrt koreı halqyna úlken motıvasııa boldy. Sol ánge eliktegeni sonshalyq qarapaıym halyqtyń belsendiligi kúnnen-kúnge artqan. Bul saıası jumbaq áreket ekenin kim baǵamdady deısiz!? Áserli áýenniń sol sátte álemdi arbap alǵany da sodan. Tipti Azııany asa jaqtyra qoımaıtyn Batys halqy da eki aıaǵyn asaý attaı artqa laqtyra bıleı jóneldi. Mine, bısiz revolıýsııa jasaýdyń qajeti joq degenimiz sol edi. Bul sózimizge áıgili «V – degenimiz Vendetta» atty antıýtopııalyq komıks dálel bola alady. 1980-1990 jyldardaǵy Ulybrıtanııadaǵy totalıtarlyq rejimdi joıý týrasyndaǵy kınokartına. О́zin «V» dep ataǵan tylsym revolıýsıonerdiń betperdesi men marshy halyqty jańa keńistikke jeteledi.
О́nerpaz Djessı Nıýbernniń bir ádemi sózi bar. «Qartaıǵandyqtan bıleýdi toqtatpaısyz, bıleýdi toqtatqandyqtan qartaıasyz» degen. Shynymen, qozǵalysy joq ult – qartaıǵan ult, jasy egde tartqan áleýmetten áldene kútý bos áýreshilik. Keńes ıdeologııasynyń kesirinen qazaqtyń qatyp qalǵan býynyń «Qara jorǵa» bıi bosatqandaı boldy. Biraq ol orysshyl bıliktiń, batysshyl býynnyń tamyryn qozǵaı almady. О́kinishti-aq!
Al áıgili Lambada bıi latynamerıkalyqtarǵa surapyl sezim syılady. Jelbirete jeıde kıgen deneli jigitter men qysqa kóılekpen myń burala bılegen arýlardyń ózara tandemi tamasha úılesip, dene núktelerin dóp basty. Janyńyzdy eliter yrǵaqty áýendi estigende-aq aıaq-qolyńyz erkińizge baǵynbaıdy. Quddy emosııalar teńizin keshkendeı áserge bólenip, ómir kúndeligińizdiń eń baqytty keıipkerine aınalasyz. Lambada paıda bolǵannan beri tolqyndaı býyrqanyp, jahandy óziniń yrǵaǵymen jáne erekshe harızmasymen qamtydy. Bul otty horeografııalyq qoıylym Brazılııadaǵy Para shtatynda paıda boldy. Bıdiń jandy detaldary Amazonka ózeniniń mańynda ómir súrgen úndisterdiń dástúrli bı qımyldarynan alynǵan. Oǵan qosa, brazılııalyq tango jáne forronyń elementteri de joq emes.
Lambada áýeniniń shyǵý-tarıhy týraly qarama-qaıshy qaýeset kóp. Dese de biz, bir ǵana nárse belgili, ol – 1981 jyly Bolıvııadan kelgen «LOS KJARKAS» toby alǵash ret tusaýyn kesken. Ánniń avtorlary – Ýlıses pen Gonsalo Ermosa. Áıtse de Gonsalonyń kompozısııa And turǵyndarynyń halyq áýenine negizdelgen nusqa. Muńly, yrǵaǵy tym baıaý keledi. Sondyqtan 1984 jyly perýlik «CUARTETO CONTINENTAL» toby bolıvııalyq zardy jigerli lambada yrǵaǵyna almastyryp, dúnıejúzilik hıtke aınalý úshin barlyq qyrynan ashty. Biraq bul nusqa Soltústik jarty shardyń qulaǵyna tolyq jetpedi.
Fransýz prodıýseri Olıve Lamotta Portý-Segýro qalasynda saıahattap júrip, jergilikti karnavalda bıdi tamashalap, ándi asyqpaı tyńdap, ony damytsa hıtke aınalatynyn sezedi. Otanyna oralǵan soń prodıýser jeke kásibin damytpaq nıette «KAOMA» tobyn qurady. Kóp uzamaı «Lambada» áni arqyly Ońtústik amerıkalyq emıgranttardan qurylǵan jańa top jaryq juldyzǵa aınalady. 1989 jyly muhıttyń eki jaǵyndaǵy mıllıondaǵan tyńdarman shyǵarmany radıodan estidi. О́ńdelgen sıngl 25 mıllıon danamen satyldy. Ásirese Keńes Odaǵy jastarynyń arasynda aıryqsha taraldy. Sál bolmaǵanda «Jyl áni» atanýy da múmkin edi. Atalǵan bı mektepterde oqytyldy, ánniń mátini «Pıonerskaıa pravda» gazetine jarııalandy. Ol ol ma, áıgili «Ný, pogodı!» mýltfılmindegi qoıan da lambada bıledi.
Jalpy, lambada brazılııalyqtar tilinen aýdarǵanda «shynaıy súıispenshilik» degen maǵyna beredi, bul súıkimdi horeografııalyq qoıylymnyń tabıǵatyna tolyǵymen sáıkes keledi. Burynǵy muńly mátini ózgergen soń, ıspan tilinde tyńdarmanǵa keńinen jol tartty. Ǵajaby sol, án bylaı tursyn, bıdi eýropalyqtar arnaıy túsirilgen beınebaıannan úırengen. Klıpte qarııa bıge qumar qarshadaı qyzdyń qylyǵyn jaqtyrmaǵanymen, artynan eriksiz bıge ilese ketedi. Osylaısha, «Lambada» sıngly Fransııa, Germanııa, Shvesııa jáne Shveısarııa hıt-paradtarynda birinshi orynǵa ıe boldy. Oǵan qosa «Erejesiz bı» jáne «Lambada» atty qos fılm de túsirildi.
«KAOMA» toby bir ánniń nátıjesinde ónerdiń eń bıik shyńyna kóterildi. Al ańqyldaq fransýz prodıýseri avtorlyq quqyqqa asa mán bermegendikten, aıyppul tóledi. Ánniń negizgi avtorlary sotqa shaǵym túsirip, qyrýar qarajat óńdirip aldy. Kompozıtor Ýlıses pen Gonsalo týyndylarynyń ulttyq mýzykaǵa aınalaryn sezbese de kerek, artynan menmendikke salyndy. Ánniń beınebaıany erotıkalyq elementterge toly bolǵanymen bılik tarapynan eshqandaı tosqaýyl qoıylmady. Ekonomıkasy eseńgirep turǵan latynamerıkalyq memleketter halyqty osylaı qýantýdy oılasa kerek. Jáne bul óz nátıjesin berdi de. Al bul án ózderińizge aıan, búginde toıshyl qazaqtyń qýanyshyna ortaqtasyp keledi.
Bı – tánniń áni, onyń azaby hám qýanyshy. Siz qazaqtyń qazirgi bıine qarańyzshy!? Alqam-salqam, arsyn-gúrsin, dúńkil-shańqyl. Bul ulttyń rýhanı degradasııaǵa ushyraǵanyn aıǵaqtaıdy. Baqsańyz, 1970-1980 jyldardaǵy jastardyń bıi óte mádenıetti kórinedi, bir-birin alystan ańdyp, kóńilin kózqarasymen bildiredi. Al qazir qyz ben jigit toı ústinde taqala bılegende, bir-birin jep qoıardaı alqynady. Ultpen birge, bı de damıdy, ósedi, óshedi, jańǵyrady. Bul – daýsyz aksıoma. О́tkenmen búgindi salystyrǵyńyz kelse, qazirgi tolqynnyń bıin tamashalańyz!? Qalaı oılaısyz, qazirgi qazaqtyń bıi qandaı!? «Qamajaı» men «Qara jorǵa» ánin sońǵy ret qashan tyńdadyńyz!?
