«Posıfık» sózi aǵylshyn tilinen aýdarǵanda «beıbit» degen maǵynaǵa saıady. Bul – soǵysqa qarsy qozǵalys pen beıbitshilik sımvoly. Ony «kógershinniń tabany» dep te ataıdy. Jaryqqa shyǵarǵan danyshpan sýretker Djerald Holtom. Onyń ǵajaby sol, ónerpaz ıadrolyq qarýsyzdaný naýqany úshin oılap tapqan eken. Al qalǵany ýaqyttyń qubylýynan týǵan qundylyq.
Osy sátte oıymyzǵa 1949 jylǵy oqıǵa oralady. Esterińizde bolsa, Parıj jáne Praga qalalarynda bir mezgilde beıbitshilik jaqtaýshylarynyń Búkilálemdik kongressi ótken bolatyn. Qarapaıym halyqty sorlatqan Ekinshi dúnıejúzilik soǵys aıaqtalysymen ádettegideı eki ımperııa AQSh pen KSRO atom bombasyn jasap jarysyp, tipti birin Japonııaǵa synap ta úlgergen edi. Bul qasiretti oqıǵa atalǵan kongresstiń ótýiniń basty sebebi boldy. О́kinishke qaraı, múddeler maıdanynda azap shegetin qarasha halyq ekeni aıdan anyq. Biraq muny qyraǵy saıasatkerler keıin baǵamdady.
Jo-joq baǵamdap qana qoıǵan joq, halyqtyń kóńilin aýlaıtyn qural izdedi. Sóıtip, bul isti dańqty sýretshi Pablo Pıkassoǵa tapsyrdy. Osylaısha, dúnıege yqshamdy jáne kózge birden túsetin tumsyǵymen záıtún butaǵyn alyp bara jatqan aq kógershinniń sulbasy keledi. Keıin bul keskindemeniń ómirge kelýi týraly qyzyqty hıkaıa órbidi. Qylqalam sheberine bir jarly kelip: «Pablo, sen uly shebersiń, maǵan qaıyrym ete kór... Maǵan áıteýir bir sýret salyp berseń, men ony ózgelerge satyp, adam sekildi tamaqtanǵan bolar edim», deıdi. Oǵan ań-tań bolǵan sýretshi qolyna qaǵaz alyp, birer mınýttyń ishinde qustyń sulbasyn salyp beredi. Zertteýshiler muny qaýesetke jatqyzsa da, shyǵarmashylyq kózqaras bıiginen qarasaq shyndyqqa janasatyn áńgime sekildi. Nege deseńiz, sýretshi bala kúninen ákesiniń aıtýymen kógershin tabandaryn jıi jazǵan eken. Onyń ústine Pıkassonyń qyzy Palomanyń esimi ıspan tilinde «kógershin» degen maǵynany bildiredi. Sondyqtan kóbi bul sheńberdi «beıbitshilik súıgish Pıkassonyń kógershinderiniń izi» dep esepteıdi.
Taǵy bir ápsanadan sóz tartsaq, Nuh Paıǵambardyń kemesine záıtún butaǵyn alyp kelip, topan sýdyń aıaqtalǵanyn jáne Qudaıdyń adamdarmen tatýlasqandyǵyn jetkizgen dál osy injil qus bolǵan. Biz sondaı-aq qasıetti Injilde aq kógershin túrinde túsken momyn Másihti eske túsire alamyz. Ol az deseńiz, qadym zamanda áıgili Veneranyń kógershinderi Marstyń dýlyǵasyna jumyrtqalaǵandyqtan, Soǵys Qudaıy kezekti qantógisten bas tartyp, halyqtyń aman qalǵandyǵy týraly antıkalyq ańyz da bar. Endeshe, qazaq halqy bekerden beker kógershindi beıbitshilik qusyna balamaǵan eken. Tanymbelginiń osydan taǵan tartatyny da aqıqatqa janasady.
Degenmende keıbir adamdar bul nyshandy sheńberge qulyptalǵan qanatty zymyrannyń kontýry dep sendi. Mıstıkaǵa ılanǵysh ǵalymdar eski norveg rýnıkalyq alfavıtiniń tóńkerilgen 15-shi rýnasyna balady. Aqyry ár jerden jaýap izdegen oıshyldardyń oıy bir jerden shyqpady. Áıtse de oǵan negizgi belginiń avtory, Londondaǵy Koroldik óner kolledjiniń túlegi Djerald Holtom múlde bas qatyrǵan joq. Sımvolǵa tapsyrys 1958 jyly Iаdrolyq qarýsyzdaný qozǵalysynan kelgen edi. Osylaısha, sol jyly kóktemde atom bombasyna qarsy narazylyq sherýinde azamattardyń plakattary men jeıdelerinde «Beıbitshilik kresi» paıda boldy.
Aıtpaqshy, bastapqyda Holtom shynymen sheńber ishinde hrıstıan kresin salǵysy kelipti, óıtkeni alǵashynda pasıfızmniń ózi qozǵalys retinde protestanttar arasynda órbigen. Alaıda dinı qyzmetkerler kresti jazýyna kedergi keltiredi. Sodan keıin Holtom «N» jáne «D» semaforlyq alfavıtiniń eki árpin ózinshe qurastyrdy, bul túpki oıynyń qysqa-nusqa abbrevıatýrasyn bildiredi. Tańbanyń ońaı shıfrlanýy jalpy mazmunnyń tereńdigimen tamasha úılesim tapty. Onyń Pıkassonyń kógershininen aıyrmashylyǵy posıfıkti ıakı kez kelgen adam erkin sala alady. Sonymen qatar Holtom avtorlyq quqyǵyn qorǵaýdy oılamady. Onysy beıbitshilik úshin kúres tek ıadrolyq qarýǵa qarsy uıymdardyń emes, qarapaıym halyqtyń da maqsaty ekinin dáleldegisi kelgeni edi.
Osylaısha, kóp uzamaı beıbitshilik tańbasy álemdi aralap ketti. 1960 jyldyń aıaǵynda uıymnyń soǵysqa qarsy belsendiligi kúsheıip, atalǵan tanymbelgi hıppıge ulasty. Hıppı – mahabbat pen pasıfızm arqyly tabıǵı tazalyqqa qaıta oralý nıetine negizdelgen fılosofııa. Negizgi mazmunyna úńilseńiz qaqtyǵysty sheshýde zorlyq-zombylyqty jáne materıaldyq ıgilikterdiń qunyn joqqa shyǵarady. Onyń urany – «Soǵys emes, mahabbat!».
Qanshama jyl ótse de, posıfık tańbasy – beıbitshilik úshin kúrestiń sımvoly retinde ǵana emes, jastar dızaınynyń qarapaıym elementi retinde de qabyldanady. Búginde ony qabyrǵaǵa syzyp, moınyna taǵyp júrgenderdiń deni mán-mazmunyn tolyq túsindire almaıdy. Dese de qaı eldiń jastary asqaq ta aıbyndy bolsa, sol memlekettiń bútin bolmysynda birlikke shaqyratyn salqam minez baryn álem sezinedi. Baıqaısyz ba, bizdiń de kógimizde Pıkassonyń kógershini qalyqtap júrgen sekildi.
