Maǵjan muralarynyń máıegi

Konferensııanyń ashylýyna arnaǵan quttyqtaý sózinde oblys ákiminiń orynbasary Ǵanı Nyǵymetov: «Bul mereke bizdi Uly dalanyń rýhanı qazynasyna aınalǵan ulyq perzentiniń murasymen kezekti ret qaýyshýǵa múmkindik be­redi. Elimiz óziniń Táýelsizdigin alǵan jyldardan beri Maǵjan úni jańa be­leste jasyndaı jarqyrady. Onyń qudiretti sózderi, syrshyl poezııasy, júrek qylyn shertetin názik lırıkasy, dramasy men tragedııasy óz halqynyń baǵa jetpes qundylyǵyna aınalyp otyr. Endi Maǵjan sózderi halqymen birge máńgi jasaıdy. Artynda qalǵan sóz álemi, jan sulýlyǵy, aqyl-oıy, parasat bıigi búkil túrki halqynyń altyn qazynasy bolyp urpaqtarǵa qyzmet ete beretin bolady», dedi. Sonymen birge ol Maǵjan murasyna arnalǵan tórt serııaly derekti fılmniń túsirile bastaǵanyn jetkizdi. «Maǵjannyń jýrnalıstik qyzmeti» degen taqyrypta baıandama jasaǵan professor Zarqyn Taıshybaı aqynnyń pýblısıstıkasyna toqtalyp, 1924 jylǵy óz qolymen toltyrǵan saýalnamada Maǵjan ózin «jýrnalıstpin» dep kórsetkenin aıtty. «Ataqty «Aıqap» jýrnalynyń birinshi nómirinde Maǵjannyń «Jal­ǵan» degen óleńi basylǵan. Al jýrnal kúshpen jabylǵan soń «Jas Aza­mat» gazeti shyqty. Ony Maǵjan men Qoshke Kemeńgeruly shyǵarǵan. Maǵ­jan­nyń tereń oıy, áleýmettik zor másele­ler tóńireginde aıtqan pikirleri óleń­derinde ǵana emes pýblısıstıkalyq shyǵar­malarynda da kóp» deı kelip ǵalym birneshe mysal keltirdi.

Túrkııanyń Kastamoný ýnıver­sıte­tinen «ZOOM» platformasy arqyly qosylǵan Orhan Sóılemez Maǵjan óleńderindegi teńeýler kúshti, qýatty, ójet ań-qustarmen baılanysty ekenine nazar aýdardy. «Mysaly, ol óziniń «Men jastarǵa senemin» óleńinde jas órenderdi arystanǵa, jolbarysqa teńeıdi. Sol sııaqty ózin jerdegi qýat ataýlynyń qaınar kózi kúnge teńeıtini de bar. «Men – Kún uly, Kózimde kún nury bar», degen sııaqty erekshe teńeýlerdi aıtyp, onyń jyrlarynyń qýattyly­ǵy osyndaı teńeýlerde de jatqanyna nazar aýdardy. Jazýshy Jarasbaı Súleı­menov «Maǵjan jáne Alash arystary» degen taqyrypta baıandama jasap, aqynnyń Mirjaqyp Dýlatovpen, Qoshke Kemeńgerulymen, Muhtar Áýezovpen bolǵan shyǵarmashylyq baılanystary týraly aıtty. «Birlik» atty jasyryn uıymda bolyp, Qoshke Kemeńgeruly ekeýi onyń «Balapan» atty qoljazba jýrnalyn shyǵarǵandaryn jáne onyń birinshi nómirine Maǵjannyń «Balapan qanat qaqty» atty maqalasy jaryq kórgenin atady. Al «Alqa» uıymynyń tuǵyrnamasyn aqyn Muhtar Áýezovpen aqyldasyp jazǵanyn jetkizdi. Osy­nyń bári keıin Maǵjanǵa kiná bolyp taǵylǵanda Smaǵul Smaǵulov: «Qa­zaq ádebıetin tek kommýnıst aqyn-jazýshylarmen shektemeıik. Maǵjandy dońyzdatyp, qońyzdatyp júrgenderge qarsymyn» degen eken. Sonymen birge sheshen aqyn Muzafar Álimbaevtyń Maǵjan men Sáken arasynda shyǵar­mashylyq básekelestik týraly aıtqan pikirine nazar aýdardy. «Eger ondaı básekelestik bolmasa Sákenniń «Kók­shetaý» poemasynyń kórkemdigi joǵary deńgeıde bolmas edi» degen eken aqyn.

L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ult­tyq ýnıversıtetiniń «Qazaq ádebıeti» kafedrasynyń meńgerýshisi Qaıyrbek Kemeńger «Sholpannyń kúnási» men «Al­tyn saqına»: obrazdar júıesi, taqy­ryp­tyq-ıdeıalyq úndestik» taqyrybynda baıandam jasap, Maǵjannyń jalǵyz pro­zalyq kórkem shyǵarmasy men Qoshke Kemeńgerulynyń «Altyn saqına» pesa­synyń arasyndaǵy uqsastyqtar men úndestikterge toqtaldy. Bul pesa alǵash ret Qyzyljarda qoıylǵan. Áıelderdiń rólin boıanyp alǵan er azamattar oınapty. Prozada Maǵjannyń tek «Sholpannyń kúnásimen» ǵana shektelgeni týraly jazýshy Muhtar Maǵaýın: «Shyn máninde Maǵjannyń aqyndyǵy otyz jasymen shekteledi. Al sol otyzda jetken prozasy – álemdik klassıka deńgeıindegi jalǵyz áńgime budan ári óris tappady. Kiná Maǵjanda emes, zamanda bolatyn» degen eken. Sonymen birge Q.Kemeńger Maǵjannyń «Men jastarǵa senemin» degen óleńi alǵash ret Qyzyljarda shyqqan «Jas Azamat» gazetiniń úshinshi sanynda jarııalanǵanyn jetkizdi.

Konferensııada bulardan basqa A.Myr­zahmetov atyndaǵy Kókshetaý ýnı­ver­sıtetiniń professory Sabyr Seńki­baevtyń «Maǵjannyń ustazdyq jáne tálimdik ilimderi», Sh.Ýálıhanov atyn­daǵy Kókshetaý ýnıverstıtetiniń professory Aıan Qajybaıdyń «Áleý­mettik jáne jas erekshelik pedagogıkasy» atty baıandamalary men basqa da bir­neshe sóz tyńdaldy.

Konferensııa jumysyn M.Qozybaev atyndaǵy SQÝ ýnıversıtetiniń professory Janar Talasbaeva ashyp, júrgizip otyrdy. Baıandamalar jıyntyǵy arnaıy jınaq bolyp shyǵatyny aıtyldy.