Adaldyqtyń etalony edi

Baqytjan týraly estelik ja­zý ózimniń de oıymda bar edi. Sondyqtan birden «jazaıyn» dep kelistim de, oılanyp qaldym. Baqytjanmen de, Zeıneppen de ót­ken ǵasyrdyń jetpisinshi jyl­­darynyń basynda tanysyp, dos­tasqan edik. Odan beri de jarty ǵasyrdan astam ýaqyt ótipti. Ol kezdegi dostardan búginge aman-esen jetkeni birli-jarymy ǵana. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń dańqty sardary, qazaq­tyń batyr uly Baýyrjan Momysh­ulynyń esimi álemge áıgili, al Baqyt­jan bolsa – Baýkeńniń jal­ǵyz uly. Men Baqytjannyń ózin de, ómir jolyn da, adamshylyq qadir-qasıetin de, shyǵarmashylyq talantyn, taǵdyryn da bir adamdaı bilemin dep aıta alamyn. Olar, súıikti jary Zeınep ekeýi bizdiń shańyraqtyń ómirdegi eń jaqyn dostarymyzdyń biri edi. Onyń ústine meniń shyǵarmalarymnyń, kitaptarymnyń barlyǵynyń orys tiline jalǵyz aýdarmashysy da Baqytjan bolatyn.

О́mir Baqytjandy jalpaq jurtqa áıgili batyrdyń balasy eken dep basynan sıpap erkeletken joq, qaıta shyr etip dúnıe esigin ashqannan bastap óziniń meılinshe qatal synaqtarynan ótkizdi. 1941 jyldyń 3 qazany kúni Baqytjan dúnıege kelgende ákesi Baýyrjan belýardan ot keship, tizesinen qan keship, qandy-qasap qyrǵyn soǵystyń naǵyz qaınaǵan ortasynda, qan maıdanda júrgen edi. Baqytjan týǵanda maıdandaǵy ákesi de, Alma­tydaǵy anasy Bıbijamal da sheksiz qýanyshqa bólenip, «uly­myz baqytty bolsyn» dep atyn Baqytjan qoıǵany anyq.

Qatal taǵdyr kip-kishkentaı Baqytjannyń aldynan da aıaýsyz aýyr synaqtaryn daıyndap turypty. Ol úsh aıǵa tolar-tolmas­ta ápkesi Sholpan kóterip júrip, qolynan túsirip alyp, Baqytjan ońbaı mertigedi, jambas súıegi ornynan shyǵyp ketedi. Osy jerde elimizdiń taǵy bir ardaqty uly, talantty hırýrgi, ataqty ǵalymy, akademık Aleksandr Nıkolaevıch Syzǵanovtyń kishkentaı sábıge tańǵalarlyqtaı operasııa jasap, tikeleı tóngen qaterden arashalap aman alyp qalǵan, jazylyp ketýine bas-kóz bolǵan eńbegin de asqan rızalyqpen aıta ketýdiń jóni kelip-aq tur.

Men biletin Baqytjan qaı turǵydan alyp qara­sań da adal­dyqtyń naǵyz etalo­ny edi. Onyń júregi ómirge qushtar­lyq­qa, meıirimge toly bola­tyn. О́mi­rinde eshbir janǵa qyldaı qııanat jasamaǵanyna, úkimetten de, eshkim­nen de eshnárse surama­ǵa­ny­na da kepildik bere alamyn. Sonymen birge eńbekqorlyǵy ǵajap edi. Qaı ýaqytta barsaq ta áýelgide basý mashınkasyna (ol kezde kompıýter joq qoı), keıi­nirek kompıýterge shuqshıyp, jumys istep otyrǵanyn kóretinbiz.

Zeıneppen telefon arqyly sóılesken soń men Baqytjan ekeýi­men qalaı kezdesip, qa­shan tanysqanymyzdy eske túsi­­­rip, oı­lanyp qaldym. Ýa­qyt qa­laı tez zymyraıdy, biz­der­­diń tanys­qa­nymyzǵa da jar­ty ǵasyrdan astam ýaqyt ótipti. Bári esimde. Biz ol kezde jas edik. 1971 jyl bo­la­tyn. Almatydaǵy burynǵy Lenın, qazir­gi Dostyq dańǵylynyń boıyn­daǵy partııanyń Orta­lyq Komıteti saldyrǵan bes qabatty, sol kez úshin jurt qyzyǵatyndaı, qabyrǵalary beton men plıta emes, taza kirpishten órilgen sáýletti úıdiń qurylysy bitken. Sol úıden, jolymyz bolyp, par­tııa qyzmetkerlerimen birge aýyz­darynyń salymy bar birneshe jýr­nalıske, atap aıtqanda, Qal­darbek Naımanbaevqa, Sháribek Esmur­zaevqa, áıgili fototilshi Nurǵoja Jubanovqa jáne maǵan páter tıdi. Jańa mekenge kelgen soń aramyzǵa Baqytjan men Zeınepti qosyp, aldymen bá­rimizdi Qaldarbek qonaqqa sha­qyr­dy. Dastarqandy Sháribek bas­qardy. Otyrystyń sońyna taman ol: «Endi osyndaı tamasha basqosýlarymyzdy budan ári de jalǵastyraıyq, osyǵan qa­laı qaraısyzdar?» dep surady. Kóterińki kóńil kúıde máz-meıram bolyp otyrǵandardyń bári jabyla qostady.

Sodan bastalǵan dostyq aıdan-aıǵa, jyldan-jylǵa qyzyqty bolyp jalǵasa berdi. Sodan bastap biz Baqytjan Mo­mysh­ulynyń otbasymen de ja­qyn qarym-qaty­nasta boldyq.

Bul otbasynyń erekshe qasıeti úılerinen qonaq úzilmeıtin, olar kóbine elden keletin. Jáne sol qonaq­tardyń bárin Zeınep te, Ba­qyt­jan da qabaq shytpaı qarsy alyp, emen-jarqyn shyǵaryp salatyn. Úıdiń ishin taza ustaý, asty dámdi pisirý – Zeıneptiń qanynda bar qasıetteri bolsa, Baqytjannyń ózindik erekshelikteri retinde onyń moıymas jigerligin, eń­bek­qor­lyǵyn, ómirsúıgish­tigin, esh ýaqytta sarqylmaıtyn ázilqoı­lyǵyn, syqaqshyldyǵyn aıtýǵa bolar edi.

Zeıneppen telefon arqyly sóı­lesip bolǵan soń men onyń bu­ry­nyraqta qoltańba jazyp syı­laǵan, Baqytjan týraly jazǵan «Ázilińdi saǵyndyq» atty kitabyn qolyma alyp, qaıtadan qaraı bas­tadym. Kóz aldymda Baqytjan dosym qaıta tirilip júre bergendeı áserge bólendim. Kitaptyń aty da, qurylymy da, ishi-syrtyndaǵy sýretteri de bıik, talǵamǵa jaýap bererlikteı bolyp óte sátti shyq­qan eken. Qaıtalap oqı bastadym...

«Ázilińdi saǵyndyq» atty, asyl jary Baqytjan týraly keıin­­gi kitabynyń alǵysózi sııaqty bet­ashar maqalada Zeıneptiń bylaı deıtini bar: «Dańqy jer jarǵan ákesi bolǵanymen, Baqytjan tán azaby men jan azabyn qos qa­bat tartyp, jyǵylyp-súrinip jú­rip ózdiginen eńsesin kótergen. Al­dynda aqyl aıtar aǵasy, tynys bolar inisi joq, medet tutyp súıe­nerge myqty panasy joq bolsa da «taǵdyrym aýyr boldy» dep eshkimge shaǵynbapty. О́mirdegi basynan ótken talaı tarshylyq-qıynshylyqtarda qaıyr kútip, «batyrdyń balasymyn» dep bireý­diń aldyna baryp esik qaǵyp, tó­men­­dep alasarmady. Jerde qan­sha jatsa da, tot baspaıtyn altyn sekil­di óziniń tektiligin, bekzat­ty­ǵyn saqtady. Peshenesine jaz­ǵan­­­nyń bárin de tózimdilikpen, sa­byr-taǵatpen jeńe bilgen, barǵa da, joqqa da shúkirshilik etken, búk­pe qýlyqtan ada ǵajaıyp taza jan edi...

Baqytjan Momyshulynyń peıil-pıǵyly qazaqtyń dalasyn­daı keń, nıeti jaılaýdyń ańqyl­daǵan aýasyndaı móldir edi. Ol árbir aǵaryp atqan tańy­na, qyzaryp batqan kúnine rıza­shy­lyqpen qarap, baǵalaı bildi. Aınalasyna kúlki syılap, ózge­ni jadyratyp, ózi jarqyrap ótti ómirden» – Zeıneptiń osy sózde­rinen Baqytjannyń bolmys-bitimi aınadaǵydaı kórinip tur emes pe?!

Qazaqta: «Áke – balaǵa synshy» degen támsil bar. Kitaptan Baý­keńniń kelinine aqyl-keńes berip, Baqytjan týraly aıtqan sózderin oqyǵanda eriksiz oılanyp otyryp qaldym. Onda bylaı delinipti: «Bákeńniń (Baqytjannyń – avtor) ázil-ospaqtarynyń úlken bóligi menimen baılanysty, maǵan tikeleı baǵyshtalyp aıtylatyn. Maqtanǵanym emes, qazaqy qaljyńdardy bir kisideı men de aıtamyn, ázildeskendi unatamyn. Dese de, soǵan qaramaı, jastaý kezimde Bákeńniń oqystan aıtatyn kóterip-soqpa, utqyr da ashy qaljyńdaryna tótep bere almaı, burtıyp ókpelegen shaqtarym da, jylaǵan kezderim de boldy. Bir joly kezekti «soqqydan» kózim sýlanǵanda ata (Baýyrjan – avtor) maǵan salmaqty da salıqaly sóz arnady.

– Balam, – dedi jumsaq únmen. – Keıde ázil de adamdy ókpeletedi. Qaljyńǵa kelgende Baqyttyń jatypatar, jerteser ekenin óziń de bilesiń. «Sóılep qalǵan aýyz jybyrlaǵanyn qoımaıdy» degendeı, ol báribir qaljyńy men qaǵytpasyn tastamaıdy. Ásirese sen jylaǵan saıyn ol órshelene túsedi. Sondyqtan oǵan qarsy qalqan qoıǵyn. Qandaı qalqan deısiń ǵoı? О́ziń qosyla kúlgin. Sonda onyń qolynan qarýy túsip qalady. О́zine-ózi kúle alatyn adam – aqyldy adam. Árıne, ol ońaı emes. Ar jaǵynda ashytqy-máıegi bolmasa, kez kelgenniń óresi jetip, shamasy kele bermeıdi. Sen «kez kelgen» bolmaǵyn. Osyny oılan! Áıtpese, ana meniń chernovıgimniń (Baýkeńniń uly Baqytjanǵa qoı­ǵan janama aty – avtor) árbir qyrshańqy sózine jylaı berseń, ne tamtyǵyń qalady?! Bilemin, ádeptisiń, biraq ádeptilik pen jasqanshaqtyqtyń ara salmaǵy bólek ekenin túsingiń, – dedi».

Men ómirde árdaıym susty, qatal kórinetin Baýyrjan Momysh­ulynyń balasy Baqytjanǵa degen eljiregen ákelik seziminiń syrtqa shyqqan bir ǵana sátine qalaısha kýá bolǵanymdy aıtaıyn endi. 1978 jyldyń jazynda bajam, belgili ǵalym-etnograf Halel Arǵynbaev Mınıstrler Keńesiniń № 4 aýrýhanasyna túsip qaldy. Jubaıym Habı­bamen birge bajamyzdyń kóńilin suraýǵa keldik. Bir bólmede úsh tósek eken, bireýinde Halel, ekinshisinde Baýkeńniń jatqanyn kórdim. Baýkeń «Pravdanyń» jańa shyqqan sanyn ustap jatyr eken. О́ńinde rızashylyq bar.

– Qyzym, sen myna gazettegi maqalany daýystap oqyp bershi, men tyńdaıyn, – dedi Habıbaǵa. Sóıtsek, sol kúni «Pravdaǵa» Ba­qytjannyń maqalasy shyqqan eken. Habıba úlken aýdıtorııalarda leksııa oqyp daǵdylanǵan únimen, syńǵyrlaǵan ashyq daý­symen maqalany oqyp berdi. Bala­synyń gazettegi jazǵandary Baýkeńe unaǵanyn anyq bilemin.

– Iá, – dedi ol rıza únmen, – búgin maqala, erteń povest, odan ári taǵysyn taǵy... – dedi masattana, qııaldaı sóılep.

Sol joly men ómirde syryn syrtqa shasha bermeıtin Baýkeń­niń ulyna degen kóńilindegi ys­tyq sezimderin de, ulynyń bolasha­ǵynan úlken úmit kútetinin de ba­ryn­sha anyq ańǵarǵandaı bol­ǵan edim. Baqytjan áke úmitin toly­ǵynan aqtap shyqty. Mektep­ten keıin Almaty shet tilder peda­gogıkalyq ınstıtýtyn bitirdi. Jambyl oblysynyń Jýaly aýdanynda tilshi, Jambyl oblystyq gazetinde aýdarmashy, «Lenınskaıa smena» gazetinde ádebı qyzmetker, «Jazýshy» baspasynda redaktor bolyp istedi. Sodan keıin tvorchestvolyq jumysqa birjola aýysty. Alǵash balalarǵa, artynan qalyń oqýshylarǵa arnap shyǵarmalar jazýmen, aýdarmalar jasaýmen aınalysty. О́te ónimdi, tabysty eńbek etti.

Zeıneptiń myna kitabynda Alma­tyda birge turǵan shaqtaryn­daǵy ákeli-balaly Baýyrjan men Baqytjannyń kúndelikti tirshilik-turmystaǵy minez-qulyqtary, ózara qarym-qatynastary jóninde barynsha shynaıy baıandalady. Kitaptyń qandaı maqsatpen qalaı jazylǵany jónindegi Zeıneptiń óz sózine zeıin qoıaıyqshy. Ol jaq­synyń jalǵasy, tektiniń teberigi bolǵan, ıisi qazaqqa ortaq , qadirli qara shańyraqty shaıqaltpaı, tútinin túzý shyǵarǵan asyl arysy Baqytjan Momyshuly syndy erekshe jannyń rýhanı bıiktigin, keńdigin, tereńdigin, eshkimge uq­sa­maǵan ózgeshe ómir jolyn az ýaqyt ishinde qysqa áńgimelerge syıǵyzyp baıandaýdyń múmkin emesin aıtady. «Bul, Alla ǵumyr berse, keler kúnderdiń úle­sindegi úlken jumys» deı kele, asyl jary Baqyt­jannyń aınalasyna shýaq shasha kúldiretin sátterin kóz aldyńyzǵa elestetip, kóterińki kóńilmen es­te­rine alsyn dep, onyń taban astynda taýyp aıtqan ázil-qal­jyń, shymshymalarynyń ázirge qaǵazǵa túsip úlgergen bir parasyn oqýshylar nazaryna usynyp otyrǵanyn jetkizedi kópshilikke.

Kitapty oqyǵanda, biz Baqyt­jannyń ómirdegi óte qıyn sátterde de borkemiktikke salynbaǵanyn, eńsesi túspegenin, qaısarlyq, op­tımıstik, ómirsúıgishtik, jigerli­lik qasıetterin joǵaltpaǵanyn kóremiz. Osy jerde kitaptan bir kishkene úzindi keltireıin: «Baqyt­jannyń jambas súıegine jasalǵan jetinshi jolǵy operasııa aýyr boldy. Burynǵylary da jeńil bolmaıtyn, árqaısysy eki-úsh saǵatqa sozylatyn. Bul jolǵysynda asyl metaldardyń qospasynan arnaıy jasalǵan, jambas pen jilikti biriktirý úshin bekitilgen burandaly shegeni (shýrýp, bolt) aldy. Ol baqandaı alty jyl denesinde júrgen edi.

Narkozdan keıin esin jıǵanda dárigerler meni palatasyna ertip apardy. Jýǵan shúberekteı qup-qý bolyp, kózderi munarlanyp bizge qarady. Dárigerdiń bireýi aıaǵynan alynǵan álgi burandaly, ájeptáýir uzyn shege men ony buraıtyn tetigin qolyna alyp:

– Mine, Báke, aıaǵyńyzdan mynalardy aldyq, – dep ózine kórsetti. Sonda ol nazaryn aýdaryp qarady da, daýysy áreń shyǵyp:

Quıryǵy joq, jaly joq,

Qulan qalaı kún kórer?

Aıaǵy joq, qoly joq,

Jylan qalaı kún kórer?

Shýrýpy joq, bolty joq,

Bákeń qalaı kún kórer? – dep ezý tartyp ázildegende, dáriger Tel­jannyń kózinen jas shyǵyp ketti.»

Zeınep jazǵan osy epızod­tan ómirdegi myqtylardyń myq­ty­sy ǵana shydas beretin asa qıyn synaqtardan, taǵdyr taý­qy­metterinen Baqytjan dosy­myz­dyń syr bermeı, súrinbeı ótkeni aıqyn kórinip turǵan joq pa. Áke boıyndaǵy aqyl, parasat, ójettik, tabandylyq, qaısarlyq, erlik, eldik, qajet jerinde oryndy ázildi, kerekti sózdi dál taýyp aıtatyn sheshendik, tapqyrlyq syndy qasıetter Baqytjannyń boıyna da mıras bolyp molynan daryǵanyn ańǵarýǵa bolady. Kitapta munyń aıqyn mysaldary az emes. Solarǵa da azdy-kem toqtalyp óteıikshi.

Astananyń onjyldyq toıyna oraı Jambyl oblysy Baýyr­jannyń kelisti etip jasalǵan eńseli eskertkishin elordanyń óte bir kórikti jerine ákelip ornatqany belgili. Ol astanamyzdyń aıbynyn da, ajaryn da arttyryp tur. Kitapta sol eskertkishtiń ashylý saltanatyna Baqytjan bastaǵan Baýyrjannyń tikeleı muragerleri de kelgeni, jınalǵan halyqtyń meılinshe kóp bolǵany aıtylady. Ertesinde eskertkishti asyqpaı taǵy bir anyqtap qarap, janynda sýretke túsý úshin Baqytjan óziniń otbasymen oǵan taǵy keledi. Osynda júrgen óziniń jambyldyq jerlesterimen kezdesedi. Olar da eskertkishti aınala qarap, sýretke túsip júr eken. О́zderi de, sózderi de qýanyshty. Solardyń biri:

– Qandaı keremet! Saryarqanyń tósinde, erke Esildiń jaǵasynda ata­myzdyń beınesi qasqıyp tur! – dep jelpine maqtanady. О́zge­leri onyń sózin ilip áketip, dýyldasa jóneledi. Sol jerde teme­kisin shegip, jaıbaraqat turǵan Baqyt­jan olarǵa qarap:

– Nemenege sonshama daýryǵyp tursyńdar? Atalaryńnyń úsh áıe­li Arqanyń qyzy edi, endi, mine, qaıyn jurtyna kelip, «kú­shik kúıeý» bolyp qoqyraıyp tur­ǵan joq pa! – degende onyń bul ázi­line sol jerde turǵandardyń bári kúlgen edi».

Ákeli-balaly Momysh­ulylar birge turǵan ýaqytta úl­ken Mo­mysh­uly Jazýshylar oda­ǵyn­daǵy is-sharalarǵa barǵan kezin­de ataqty jazýshylardyń kitap­taryn nemeresi Erjannyń atyna qoltańba jazdyryp alyp keletin daǵdysy bar eken. Bir joly ol Ilııas Esenberlınniń «Altyn qus», Ánýar Álimjanovtyń «Djem­shıdova chasha» degen kitaptaryn osyndaı qoltańbamen ákelipti de:

– Ári qaraı ózderiń jalǵas­tyryńdar, Erjık eseıgenshe ájeptáýir qoltańbaly kitaphana jınalady, – depti uly men kelinine. «Biz sodan bastap qazaq aqyn-jazýshylarynyń shyǵarmalaryn qoltańbamen jınaı bastadyq. Avtordyń barlyǵy ata atymen baılanystyryp tilek jazatyn. Bir joly Qadyr aǵa Myrzalıevtiń óleńder jınaǵyna Erjanǵa ba­ǵysh­talǵan qoltańba suradyq. Aǵa biz ákelgen kitapqa yqylastana jaza bergeni sol edi, Bákeń kenet ol kisiniń qolyn shap berip ustaı aldy da:

– Aınalaıyn, Qadeke! «Atań­daı bol» dep jazbashy! О́zi jalǵyz bala, kóp qatyn alyp ıtimizdi shyǵaryp júrmesin, – dedi» dep kúldirip eske alady Zeınep.

Jetpisinshi jyldardyń basynda Baýkeń arnaıy shaqyrýmen Semeı jaqqa baryp kelgeni aıtylady kitapta. Sonda balasy:

– Papa, óziń «Balalyǵyń esińe tússe, naǵashyńa bar, jastyǵyń esińe tússe qaıyn jurtyńa bar» dep aıtýshy ediń, qaıyn jurtqa baryp, ıyǵyń kóterilip, kóńiliń tolyp turǵan sekildi, – deıdi.

Baýkeń ádettegideı kórgen-bilgenin baptap, mánerlep áńgime­leıdi de, sózin bir qaıyryp, shaı ishe bastaıdy. Aradaǵy osy úzilisti kútip otyrǵandaı Baqytjan jy­lam­syraǵan daýyspen:

– Qoly jetken Baýyrjan A­r­ǵynnan úsh áıel aldy, qoly qys­qa Baqytjan Zeınepke qor bolyp, armanda qaldy degende ata endi urttaǵan shaıyna shashalyp qaldy», – dep eske alady Zeınep.

«Áke – balaǵa synshy» degen sóz bar ǵoı halqymyzda. Joǵaryda biz Baýyrjan Momyshulynyń kelini Zeı­nepke aqyl aıta otyryp, óz uly Baqytjan týraly:

«Qaljyńǵa kelgende Baqyttyń jatypatar, jerteser ekenin óziń de bilesiń,» – degenin aıtyp ótken edik. Onyń ulyna bergen osy sıpattamasynyń qanshalyqty dál ekenine kitapty oqý barysynda kózińiz jete túsedi. Taǵy bir mysal. Nemeresi Erjan teledıdardan «Zolýshka» degen kınony kórgenin atasyna aıtyp jatyr. «Jaman táte Zolýshkany urysty, kóp-kóp jumys istetti, toıǵa aparmady, úıge qamap qoıdy. Sodan keıin áıbat sıqyrshy kelip, ony arbaǵa otyrǵyzyp, toıǵa apardy», dep túsingeni men túısingenin kishkene balanyń tilimen áńgimelep berdi.

Erjan oınaýǵa ketken soń Baqytjan:

– Qyzyq! – dep basyn shaıqady. – Bala ekesh bala da Zolýshkany aıap tur. Álem halyqtarynyń kóbi Zolýshkany kitapqa jazyp, kıno túsirip, mýltfılm shyǵaryp as­pandatady. Sol Zolýshkanyń bir ǵana ógeı sheshesi boldy. Al úsh birdeı ógeı sheshe kórgen men kimmin? Men beıshara úsh márte Zolýhpyn! – dep músápirsigende ata shydamaı kúlip jiberdi. Keıin Baqytjan tórtinshi márte Zolýh boldy», – dep aıaqtaıdy Zeınep bul epızodty.

Taǵy bir kishkene úzindi: «...Bir joly Baqyt ákesinen:

– Papa, osy seniń qazaqsha jylyń ne edi? – dep surady. Teme­kisin býdaqtatyp beıqam jatqan ata:

– It qoı, – dedi jaıbaraqat nemketti únmen.

– E, báse, aldyńa kelgenniń bárin qaýyp alatynyń sol eken ǵoı! – demesi bar ma.

– Poshel von, ıdıot! – dep ata basyn jastyqtan julyp aldy.

– Áne, aıttym ǵoı! – dep Bákeń bólmeden shyǵyp bara jatty».

Qaıtys bolarynyń aldynda Baqytjannyń júregine ota jasalyp, úsh kún jansaqtaý bóliminde jatady. Sodan keıin ǵana ómirlik jary Zeınepke oǵan kirýge ruqsat beriledi. «О́zimdi qansha ustaıyn desem de, kózime jas tolyp-aq ketti. Sony baıqaǵan arysym:

– Áı, áı, mamasy, táýbe de! Ope­rasııalardyń sanyn onǵa jetkizip, ıýbıleı jasap, shúkir­shilik etip jatyrmyn, – dep kúlim­siredi. Jeti ret jambas súıegine, oǵan qosa, soqyrishek, qýyq, sońǵysy júrekke ota jasalyp edi. О́lim men ómir arpalysqan ajal aýzyn­da jatyp óz halin ázilmen jetkizetin adam kóp pe, az ba, bilmeımin...» – dep jazady Zeınep. «Qas bekzattyń belgisi – qaıǵysyn jurtqa bildirmes» degen naqyl týra Baqytjanǵa arnalǵandaı kórinedi degendi qosa aıtady.

Kitapty taǵy oqyp shyqtym. Kóp jylǵy syrlasymyz, dosymyz Baqytjan kóńilimde qaıtadan tirilip júre berdi. 2008 jyly meniń jubaıym Habıba qaıtys bolǵanda, bul qazaǵa Zeınep ekeýiniń qabyr­ǵasy birge qaıysyp, qaıǵyma ortaqtasyp, sony jeńildeteıin dep Almatydan telefon shalǵandary, sóıtip, qıyn sátte demeý, súıenish bolǵany, bir jyldan keıin ju­baıym týraly kitap shyǵarýdy qolǵa alǵanymda ekeýi birigip este­lik jazyp jibergenderi, onyń kitapqa engeni esime tústi. Ol este­likte Baqytjan men Zeınep biz­derdiń uzaq jyldardaǵy shynaıy dostyǵymyzdy eske túsire oty­ryp, meniń qulazyǵan kóńilime súıemel, dárý bolatyn sózderdi de dál taýyp aıta bilgen edi.

Men biletin Baqytjan aldynan shyqqan synaqtarǵa, qıyndyqtarǵa eshqashan jigeri jasyp, eńsesi túspeı, asqaq rýhyn tómendetpeı ómirden ótti. Artynda qazaq áde­bıe­tine úles bolyp qosylǵan kóp­tegen súbeli shyǵarmasy, povesi, romany, aýdarmasy qaldy.

Zeınep Ahmetovaǵa atasy Baýyr­­jan Momyshuly týraly jaz­­­ǵan «Shýaqty kúnder» atty, jan jary Baqytjan Momyshuly týraly jazǵan «Ázilińdi saǵyn­dyq» atty kitaptary, basqa da jaz­ǵan ádebı dúnıeleri úshin bıyl Qazaqstan Jazýshylar oda­ǵynyń Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵy berildi. Erli-zaıyp­-
ty Baqytjan Momyshuly men Zeınep Ahmetovanyń ádebı mu­ra­lary halqymyzǵa keleshekte de qaltqysyz qyzmet ete beredi.

Bolat BODAÝBAI,

jazýshy,

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri,

Halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń laýreaty