Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Aýyrmaıtyn adam joq. Jýyrda bizdiń de dárigerlerdiń aldynda bir «domalap» shyǵýymyzǵa týra keldi. Áńgime Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Almaty qalasynda ornalasqan Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteýler ortalyǵy jaıynda bolmaq. Osy ortalyqta jany jaısań aq jeleńdi jandardyń arqasynda júrek aýrýyn emdetip, jazylyp, qatarǵa qosylǵan soń, rızashylyq sezimmen osy joldardy jazyp otyrǵan jaıymyz bar.
1977 jyly qurylǵan Qazaq kardıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty 2001 jyly Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýty bolyp qaıta qurylǵan kóp beıindi klınıka boldy. Munda isteıtin dárigerlerdiń barlyǵy derlik óz mamandyqtaryn jaqsy meńgergen maıtalmandar eken. Instıtýtta elimizde, alys jáne jaqyn shetelderde bilim alǵan 12 medısına ǵylymynyń doktory, 2 PhD, 24 medısına ǵylymynyń kandıdaty, 8 densaýlyq saqtaý magıstri – barlyǵy 101 dáriger jumys isteıdi.
Qazir «Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI» AQ elimizdiń barlyq óńirinen aýyr jáne kúrdeli aýrýlary bar pasıentterge joǵary bilikti, mamandandyrylǵan, joǵary tehnologııalyq, stasıonardy almastyratyn jáne ambýlatorııalyq-emhanalyq medısınalyq kómek kórsetetin Qazaqstandaǵy kardıologııalyq, kardıohırýrgııalyq jáne terapevtik qyzmetterdiń kóshbasshysy retinde tanymal. Instıtýt 2021 jyly (tamyz) medısına salasyndaǵy halyqaralyq «Altyn standart» sanalatyn JCJ akkredıtteýinen ótse, sol jyldyń qazan aıynda ınstıtýtqa Ulttyq akkredıtasııanyń joǵary sanaty berildi.
Instıtýtta júrek aýrýlarynyń barlyq túri boıynsha emdeý sharalary júrgiziledi. 188 oryndyq stasıonarda 2021 jyly 6 971 pasıent emdelip shyqsa, 30 085 ambýlatorlyq qyzmet kórsetilip, kúndizgi stasıonar jaǵdaıynda 1 898 pasıent em alǵan.
Instıtýt ǵalymdarynyń kópshiligi ǵylymı jumystarmen aınalysyp, júrekti emdeýdiń ádisteri men tásilderin jetildire túsý máselelerimen shuǵyldanady. Ǵalym-medıkter respýblıkalyq, halyqaralyq birneshe ǵylymı jobaǵa qatysady; elimizde, halyqaralyq deńgeıde ótip jatqan túrli sımpozıýmdar men konferensııalarda baıandamalar jasap, zertteý nátıjelerin skopýs jýrnaldarynda jarııalap júr.
Ǵylymı izdenisterdiń barysynda sheteldik áriptesterimen shyǵarmashylyq baılanystar ornaǵan. Strategııalyq seriktestik sheńberinde ınstıtýt Tomskiniń (Reseı) kardıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtymen, V. Almazov atyndaǵy «Ulttyq medısınalyq zertteý ortalyǵymen», Novosibirdiń (Reseı) akademık E.Meshalkın atyndaǵy UMZO-men, Kaýnastyń (Lıtva) «Daǵdarystardy zertteý ortalyǵymen», Seýl (Koreı Respýblıkasy) ulttyq ýnıversıtet gospıtalimen, Beer-Sheva (Izraıl) medısına ortalyǵymen, Mılan (Italııa) ýnıversıtetiniń klınıkasymen, t.b. birsypyra halyqaralyq klınıkalyq ortalyqtarmen, jaqyn jáne alys shetel ýnıversıtetterimen yntymaqtastyqta jumys isteıdi. Sondaı-aq Tájikstannyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligine qarasty Respýblıkalyq júrek-tamyr hırýrgııasy ortalyǵymen, О́zbekstannyń akademık V.Vahıdov atyndaǵy Respýblıkalyq mamandandyrylǵan ǵylymı-praktıkalyq medısınalyq ortalyǵymen yntymaqtastyq týraly memorandým jasasqan.
Kardıohırýrgııa bóliminiń meńgerýshisi Rústem Tóleýtaev – Reseıdegi iri medısınalyq ortalyqtardyń birine sanalatyn Novosibir medısına ınstıtýtynyń túlegi; osynda júrek aýrýlarynan kandıdattyq dıssertasııa qorǵaǵan, qazir elimizdegi jetekshi kardıohırýrgterdiń biri. R.Tóleýtaevtyń jetekshiligimen bólim dárigerleri eki ǵylymı joba boıynsha júrek aýrýlarynyń túrli problemalaryn jan-jaqty zerttep, oń nátıjelerin kúndelikti tájirıbede qoldanyp jatyr.
Osy jerde Rústemniń dárigerler áýletinen shyqqandyǵyn aıtpaı ketýge bolmas. Dárigerler dınastııasynyń basynda qazir Nur-Sultan qalasyndaǵy Onkologııalyq ortalyqtyń bas dárigeri bolyp isteıtin Muhtar Esenjanuly Tóleýtaev tur. Rústemniń anasy Gúlnar – kardıolog dáriger, aǵasy Shyńǵys – astanadaǵy Ulttyq ǵylymı-medısınalyq ortalyqta torakal-hırýrg (keýde kletkalary), jubaıy Sáýle pedıatr bolyp jumys isteıdi. Sondaı-aq Rústemniń ákesi Muhtarmen bir shańyraqtyń astynda taı-qulyndaı tebisip, birge ósken aǵaıyndy Gúlsara, Gúlnar, Muhtarǵazy, Raıhan Tóleýtaevtar da shetinen medık. Olardyń balalary Áıgerim (klınıkalyq farmakologııa), Janar («Medısına» mamandyǵy boıynsha fılosofııa doktory), Aıǵanym (pedıatr), Ashat (otonevrolog) dınastııanyń dárigerlik dástúrin jalǵastyrsa, Gaýhar Astana medısına ýnıversıtetiniń jalpy medısına fakýltetin bitirgen.
Emdelý barysynda jaqynyraq tanysqan kardıohırýrgııa bólimindegi kún demeı, tún demeı, atqaryp jatqan jumystaryna kýá bolyp, bir úıdiń adamdaryndaı tatý-tátti eńbek etip jatqan dárigerlerge rızashylyq bildirdik. Adam janynyń arashashysy bolyp, sózimen de, isimen de emdelýshilerdiń qurmetine bólenip júrgen dárigerlerdiń qaı-qaısysy bolsa da maqtan tutýǵa turarlyq. Solaı bola tura, biz osynda jemisti eńbek etip jatqan ujymnyń birneshe múshesiniń eńbek joldarymen tanystyra ketkendi jón kórdik.
Osy bólimniń kardıologi Gúzel Parhatqyzy Ysqaqbaeva men kardıohırýrgy Janar Nurbaıqyzynyń óz isiniń naǵyz mamandary, emdelýshilerdiń qurmetine bólengen jandar ekendigine kózimiz jetti.
G.Ysqaqbaeva 2011 jyly S.D.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetin dárigerlik is mamandyǵy boıynsha bitirip, ınternatýrany Qazaq-Reseı medısına ýnıversıtetinde támamdaǵan. Osy alǵashqy mamandanýdan ótip, Astana qalasyndaǵy Oqý-klınıkalyq ortalyǵynda, Ulttyq kardıohırýrgııa ortalyǵynda, Novosibirdegi akademık E.Meshalkın atyndaǵy Ulttyq medısınalyq zertteý ortalyǵynda biliktiligin arttyrdy. Eńbek jolyn 2012 jyly Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda bastaǵan ol búginge deıin osy jerde jemisti eńbek etip keledi. Qazir osynda kardıolog dáriger bolyp jumys isteıdi. Klınıkalyq qyzmet atqara júrip, medısına salasyndaǵy ǵylymı jobalarǵa, klınıkalyq zertteýlerge belsene qatysady.
Sankt-Peterbýrg memlekettik medısına akademııasynyń túlegi, elimizdegi «Júrek, qan jáne endokrınologııa ortalyǵynyń» aspırantýrasyn bitirgen, joǵary sanatty dáriger kardıohırýrg Janar Nurbaıqyzy jastyǵyna qaramastan, óz mamandyǵynyń naǵyz maıtalmany dese de bolarlyq. Túrli respýblıkalyq, halyqaralyq konferensııalarda baıandamalar jasap, sheteldik tanymal medısınalyq ortalyqtarda, onyń ishinde ataqty Tel-Avıvtegi (Izraıl) «Kardıohırýrgııa men kardıoreablıtasııadaǵy jańa tehnologııalar» ortalyǵynda taǵylymdamadan ótip kelgen Janar Nurbaı – júrek qaqpaqshalaryn aýystyrýdyń qyr-syrlaryn jete meńgergen dáriger. Ol – «Anevrızma jaǵdaıyndaǵy aorta men aorta klapanyn aýystyrýdyń jańashyl tásilderi» ǵylymı jobasyn oryndaýshylardyń biri. Otandyq, halyqaralyq ǵylymı jýrnaldarda 15-ten astam maqalalary jaryq kórgen, halyqaralyq kongresterde baıandamalar jasaǵan.
Kardıologııa jáne ońaltý bóliminiń meńgerýshisi Ámına Ǵalymjanqyzy Raqysheva Almatydaǵy S.D.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq memlekettik medısına ýnıversıtetin úzdik bitirgen soń mamandyǵy boıynsha jumys isteı júrip, Kaýnastyń medısına ýnıversıtetinde (Lıtva, 2007), Nagasakı prefektýrasyndaǵy medısına ortalyǵynda (Japonııa, 2012) taǵylymdamadan ótip, 2018 jyly júrektiń sozylmaly aýrýlarynyń paıda bolýyn anyqtaý joldary boıynsha kandıdattyq dıssertasııa qorǵaǵan.
Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýtyndaǵy dárigerlik etıket, em alýshylarmen qarym-qatynastyń durys jolǵa qoıylýy kez kelgen emdelýshiniń janyn jadyratady. Osy jerde Gıppokrattyń «aýrýdy dárigerdiń dárisi emes, sózi emdeıdi» degen sóziniń shyndyǵyna kózińiz jetkendeı bolady. Dárigerler jasaǵan túrli em-dommen birge olar aıtqan árbir jyly sóz psıhologııalyq turǵydan emdelýshilerdiń júregine tikeleı oń áser etip, olardyń tezirek saýyǵyp ketýlerine barynsha ońtaıly jaǵdaı týǵyzyp jatady.
Dandaı YSQAQULY,
fılologııa ǵylymdarynyń doktory,
professor
