Jusan Analytics zertteý ortalyǵynyń málimdeýinshe, qazirgi ýaqytta Qazaqstanda qant tapshylyǵy tómendegideı derekterdiń sebebinen oryn alyp otyr:
- jergilikti shıkizat sanalatyn qant qyzylshasynan óndiriletin qant qajettiliktiń 10 %-yn ǵana qamtamasyz etedi;
- shetelden óńdeý úshin jetkiziletin shıki qant kólemi mardymsyz. Ony ımporttaý 2016 jyldan bastap josparly túrde qysqartylǵan;
- Reseıden jetkiziletin daıyn qantqa asa táýeldimiz. Qazir Reseıde qant óndirisi memleket tarapynan retteledi jáne ony satyp alý úshin arnaıy ruqsat kerek.
«Bul rette elimizde qant óndirisin tez arada jolǵa qoıý úshin eń aldymen syrttan jetkiziletin shıkizat kólemin arttyrý qajet. Biraq bul ońaı sharýa emes. О́ıtkeni negizgi óndirýshi elder Ońtústik Amerıka qurlyǵynda ornalasqan», deıdi Jusan Analytics ortalyǵynyń taldaýshysy Tımýr Daýranov. Onyń aıtýynsha, elimizde qantty tutyný kólemi jylyna shamamen 500-550 myń tonnany quraıdy. Otandyq zaýyttar uzaq jyldar boıy óndiriske shıkizat retinde negizinen quraqty shıki qantty paıdalanyp keldi. Qant óndirisi eki shıkizatqa negizdeldi:
- jergilikti shıkizattan óndirý – qant qyzylshasy ónimi 460-500 myń tonnany qurady. Odan 50-75 myń tonna qant alynady.
- ımportty shıki qanttan óndirý – ónim árqalaı merzimderde shamamen 250-400 myń tonnany qurady.
Alaıda 2016 jyldan bastap jaǵdaı basqasha sıpat ala bastady.
«Jaqyn kórshilik, teńgeniń uzaq jyldar boıy rýblge qatysty turaqty baǵamy, shıki qant pen daıyn qant baǵalarynyń bir-birine jaqyndyǵy birtindep Reseıden jetkiziletin daıyn qanttyń kólemin arttyrýǵa yqpal etti. Al bul Brazılııadan jetkiziletin shıki qant kóleminiń qysqarýyna ákep soqty. Sóıtip. otandyq óndiris qysqara bastady. Qazir geosaıası ahýalǵa balanysty elimizde qant tapshylyǵy oryn alǵan shaqta otandyq óndiristiń jetkilikti deńgeıde emes ekendigi aıqyn baıqalýda», deıdi T.Daýranov.
Qant tapshylyǵyna qatysty jaǵdaı osylaı qala bere me? Taıaýda Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń saıtynda 2022 jyldyń 31 tamyzyna deıingi merzimde qantty baj salyǵynsyz engizý túrinde tarıftik jeńildik berý týraly habarlama jarııalandy. Onda Qazaqstanǵa 250 myń tonnadan aspaıtyn kólemde ákelinetin qant kedendik ákelim bajynan bosatylatyndyǵy kórsetilgen.
«Bul shara EEO-ǵa múshe memleketterdiń ishki naryǵyn qantpen qamtamasyz etý máselesin ýaqytsha sheshýi múmkin. Ári shıki qantty jetkizý boıynsha jańa kelisimsharttar jasasyp alýǵa múmkindik beredi. Alaıda aldaǵy 2-3 apta barysynda qant tapshylyǵy áli de qatty seziledi. Osy ýaqyt ishinde qant jetkizýdi jolǵa qoıyp, otandyq zaýyttardyń óndiristik qýatyn arttyrý qajet», dep sózin qorytyndylady Jusan Analytics taldaýshysy.
