Alaıda Jer-Ananyń osy saf sýynan aıyrylyp qalýymyz op-ońaı. Álbette, ushy-qıyrsyz ulan-baıtaq kól sýy bir mezette býlanyp ushyp ketpeıdi, biraq sońǵy jyldary kól jaǵalaýyna kelýshilerdiń kóptiginen rekreasııalyq aımaq qatty lastanyp jatyr. Oǵan kólge barǵan kez kelgen týrıstiń baıyppen jan-jaǵyna qarap-aq kóz jetkizýine bolady. Sońǵy jyldary Alakól jaǵalaýy kóp ózgerdi. Suranystyń óskendigi bolar, ásirese qonaqúıler kóptep salyndy. Áli de salynyp jatyr. Rekreasııalyq aýmaqtyń ınfraqurylymy birshama qalyptasyp qaldy. Qydyrystaıtyn kósheler jóndeldi. Burnaǵy jyldarmen salystyrǵanda birshama ilgerileý bar. Dese de burynǵydaı emes, kólge barýshylardyń demalyp emes, aýyryp qaıtatynyn jıi estımiz. Iá, kól sýy mıneraldy, tuzdy, kún kózi de ystyq. Biraq adamdardyń sýdy kótere almaýynyń basqa sebebi bolýy ábden múmkin...
Birinshi túıtkil, jaǵalaýda ortalyqtandyrylǵan káriz júıesiniń joqtyǵy bolyp otyr. 200-den astam demalys úıleriniń barlyǵy derlik jýyndy-shaıyndy las sýdy shuńqyrǵa jınaıdy. Al jaǵalaý aýmaǵynyń jer qyrtysy óte juqa. Kúrek boıy qazsańyz jerasty sýy shyǵyp ketedi. Al júzdegen tynyǵýshy jatqan demalys úıleriniń qoldan lekerlep qazǵan shuńqyrlary tez tolyp ketedi. Ony soryp alatyn tehnıkalar jetkiliksiz. Las sýdy soryp alǵan kúnniń ózinde oǵan qyzmet kórsetýshi tehnıkalardyń qyzmetine tolyq baqylaý joq. Bul degenimiz ájethana men jýyndy-shaıyndy sýlardyń kól sýyna qosylmaýyna eshkimniń kepildik bermeıtinin kórsetedi. Tipti aýlaqtaý aparyp tókkenniń ózinde jańbyr, erigen qar sýymen de kóldiń qazanshuńqyryna kelip quıylatyny anyq. Al jerastyna sińgeni jerasty sýy arqyly taǵy da kólge keledi. Mine, bul aldaǵy az jylda Alakóldiń aıryqsha mıneraldy sýyna tónip turǵan apatty bildiredi. Osy ahýaldyń aldyn alý úshin de kól jaǵalaýyndaǵy demalys úılerin túgel qamtıtyn ortalyqtandyrylǵan káriz júıesiniń qurylysyn júrgizý qajet.
Byltyr bul jaıtty elimizdiń Ekologııa mınıstrliginiń basshylyǵyna jetkizgen edik. Alaıda vedomstvo basshysy aýysyp ketken soń saýalymyzdyń sońy sıyrquıymshaqtanyp kilt úzildi. Keıin áleýmettik jelige jarııalaǵan jazbamyzǵa oblys ákimdigi de ún qatpady. Áıtpese, áleýmettik jelide qaýzaǵan máselege tabıǵatqa janashyr oqyrmandarymyzdyń kópshiligi qoldaý bildirgen-di.
«Káriz júıesi qolǵa alynbaǵan Alakól aımaǵy apatty jaǵdaıda eken. Jyl saıyn mıllıondaǵan adam Alakólge demalýǵa barady. Osy ýaqytqa deıin káriz júıesi joq bolsa Alakólde ne qasıet qaldy? Biz nege ózge jurt sııaqty bar dúnıemizdi uqsata almaımyz? Alakól mıneralǵa óte baı, Qazaqstanda mundaı kól joq! Alakóldeı aımaqqa septıktiń qaýqary jete me? Bul dabyl qaǵýdy talap etetin jaǵdaı», degen pikir bildirgen bolatyn Memlekettik syılyqtyń laýreaty, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanova.
Ekinshi túıtkil, jaǵalaýdaǵy demalý, shomylý mádenıetiniń óte tómendiginde. Erte kóktemde týrıstik maýsymnyń qaýipsizdigi maqsatynda kól tabanyn tazalaǵan súńgýirler sý astynan qaptaǵan temir-tersek, bosaǵan qumyralar men shyrmatylǵan aýlardy alyp shyqty. Ilkide kól jaǵasynda eńkish tartqan bir keıýana ár demalýshyǵa baryp, bul jerdiń Qabanbaıdaı batyr týǵan topyraq ekenin, babalardyń qanmen qorǵaǵan jerin lastamaýǵa úndeıtini áli kóz aldymyzda. Qazir kól jaǵalaýyn kommýnaldyq tazalyq mekemesi udaıy tazalap turady. Biraq tynyǵýshylardyń túrli zattary sý astynda qalatyny jasyryn emes. Tipti jazǵy jemis-jıdek, qaýyn-qarbyzdyń qaldyǵyn da jaǵalaýda qaldyryp ketetin jaýapsyz týrıster barshylyq. Bul qaldyqtardy tolqyn sýy aıdynǵa alyp ketedi. Kól sýy osylaı da lastanady.
Alakól – eń áýeli qoryq, úsh jyl buryn munda Tarbaǵataı ulttyq tabıǵı parki de quryldy. Sondyqtan eń bastysy, qorshaǵan ortanyń saf kúıin saqtaýǵa nazar aýdarý kerek. Jańadan qurylǵan Abaı oblysy ákimdiginiń aldymen atqarar jumysy Alakólden bastalsa, qanekı!..
