Infraqurylymǵa ınvestorlar tartý úshin

Qazaqstanda qa­la­lyq ınfra­qu­ry­lymdardy jańalaý kópten beri kún tár­tibinen túspeı ke­ledi. Ásirese, sonaý keńestik kezeńnen kele jatqan ın­je­nerlik kommýnıkasııalardyń tozyǵy jetip, osy jeliler arqyly taratylatyn elektr, jylý, sý resýrstaryn aıtarlyqtaı shy­ǵynǵa ushyratýda. Onyń salmaǵy tutynýshylardyń qal­tasyna túsedi. Mine, osyndaı áleýmettik problemaǵa aınalǵan bul ózekti máseleni ınvestısııa tartý ar­qyly sheshýge týra keledi. Alaı­da, oǵan kez kelgen monopo­lıst kompanııanyń bere qoıa­tyn qarjysy joq. Onyń ústine olardyń kiristeriniń deni jeli­lerdiń qalypty jumysyn qam­tamasyz etýge baǵyttalady. Sondyqtan, bul salaǵa jeke ınvestorlardy tartý qajet. Biraq, ol ázirge nátıje bergen joq. Qa­zaq­stan orta deńgeıli tabysy bar memleket sanalady. Qazir qalalyq ınfraqurylymdarǵa qajet ınvestısııa kólemi sarapshylardyń pikirinshe 25 mıllıard dollardan astam qarjyǵa baǵalanyp otyr. Onyń ústine qalalyq kom­mý­naldyq kásiporyndardyń ekolo­gııalyq jáne qarjylyq turaq­tylyǵyn qamtamasyz etý úshin basqarýshylyq, qu­qyqtyq, ınstıtýsıonaldyq josparlardyń joqtyǵy jaǵdaıdy qıyndata túsýde. Qalalyq ınfra­qu­ry­­lymdarǵa qatysty ınves­tısııa­lyq normatıvtik-quqyqtyq ba­zanyń nasharlyǵy, keshendi stra­te­gııanyń joqtyǵy ınves­tısııalyq táýe­keldi qıyndata túsýde. Al, jeke sektor tarapy­nan kapıtaldy qamtamasyz etetin ınvestısııalyq quraldar qalalyq ınfraqurylymdar úshin qoljetimdi emes. Jaqynda bul máseleni she­shý­diń tıimdi bir amaly tabyldy. Qazaqstan Úkimeti Azııa da­mý bankimen (ADB) birlesip, «Qa­lalyq ınfraqurylymdardy qar­jylandyrýdyń balamaly tetik­teri» jobasyn júzege asyra bastady. Jobanyń basty maq­saty – Qazaqstannyń ortasha qalalarynda jeke sektordyń qalalyq ınfraqurylymdardy damytý úshin basymdyq jobalarǵa qatysýyna qolaıly jaǵdaı jasaý. Atalǵan joba aıasynda qar­jylandyrýdyń birqatar balamaly tetikterin ázirleý jos­parlanyp otyr. Jańa tetikterdi anyq­taýdyń qanatqaqty jobalary birneshe kásiporyndarda júze­ge asyrylady. Olardyń qata­rynda: «Qaraǵandy Sý», «Qara­ǵandy Jylý­tranzıt», «Jetisý Sý­qubyry» jáne «Taldyqorǵan Jylýservısi» bar. Sarapshylar toby sáýir aıyn­da aldyn ala tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme ázirleý jumysyna kiristi. Bul qujatta árbir tańdalǵan mekeme boıynsha egjeı-tegjeıli anyqtalǵan nátıjeler kórsetiledi. Iаǵnı, osy tórt kásiporyn negizinde qajetti jańalaý jumystaryn júrgizýge múmkindik beretin jeke ınves­tısııalar tartýdyń tetikteri daıyndalady. Osy rette ınvestorlarǵa tartylǵan qarjynyń ósimine jáne qaıtarymyna kepildik beriledi. Azııa damý bankiniń basty saıa­saty kedeılikti tómendetýge baǵyt­talǵanyn eskersek, «kommý­naldyq saıasattyń» mańyz­dy quramy – túpkilikti tutyný­shy­ǵa arnalǵan tarıf kólemi sarap­shy­lardyń aıryqsha nazarynda bolmaq. Joba nátıjesinde, Qazaqstanda ınvestorlardy tar­týǵa jáne qalalyq ınfra­qury­lymdardy sátti jańalaýǵa jol ashatyn utymdy naryqtyq qu­ral­dar iske qosylady dep kútilýde. «Egemen-aqparat».