Ishki ister mınıstrligi krımınaldyq polısııa departamenti kıberqylmysqa qarsy kúres ortalyǵynyń basshysy Jandos Súıinbaıdyń aıtýynsha, 2017 jyly respýblıka boıynsha ınternat-alaıaqtyq joldary arqyly tirkelgen qylmys túrleri 2 myńmen shektelse, ótken jyly bul san 20 myńnan asyp ketken eken. Sodan da bolsa kerek, ınternet arqyly eldiń aqshasyn ıemdenip ketýge nıetti alaıaqtarmen kúres jumystary kúrt kúsheıgen.
«IIM jedel qabyldaǵan is-qımyl sharalarynyń nátıjesinde ótken jylmen salystyrǵanda bıyl ınternet alaıaqtyq 18 paıyzǵa tómendegen. Onyń ishinde 1,5 myńnan astam qylmys jedel ýákilderdiń jankeshti eńbeginiń arqasynda izi sýymaı ashyldy. Osy jyldyń mamyr aıynda Nur-Sultan qalasyndaǵy Polısııa departamentiniń jedel tergeý tobynyń qyzmetkerleri astanalyq turǵynnyń esepshotynan 137 mln teńge qarjy urlaǵan 7 adamnan turatyn qylmystyq topty áshkereledi. Tekserý barysynda bul toptyń quramynda Qazaqstan men shetel azamattarynyń bar ekeni anyqtalǵan.
Tintý kezinde olardan 8 mıllıonnan asa qarjy, qalta telefondary, SIM kartalar, 20-dan astam tólem kartasy, sondaı-aq bank kartalarynyń ataýlary men parolderiniń jazbalary tabyldy. Qazirgi ýaqytta top músheleriniń alaıaqtyqtyń eki epızodyna qatysty bolýy múmkin ekeni aıtylýda. Olardyń shyǵyny 170 mıllıon teńgeden asady.
Búginde basty aıyptalýshylarǵa bultartpaý sharasy qabyldanyp, ózge kúdiktiler, sybaılastary men basqa da jasalǵan qylmystaryn anyqtaýǵa baǵyttalǵan tergeý áreketteri jáne jedel-izdestirý is-sharalary júrgizilip jatyr», dedi vedomstvo ókili «Internet alaıaqtyqpen kúres sharalary» taqyrybynda ótken brıfıngte sóılegen sózinde.
Mınıstrlik ókiliniń aıtýynsha, ınternet-alaıaqtardyń arbaýyna túsken azamattar oılanbastan úlken somadaǵy qarajatty álgilerdiń esepshotyna aýdaryp jiberýden esh taıynbaıdy eken. Jýyrda ǵana Almaty qalasynyń turǵyny páterin satqan. Nátıjesinde qaltasyna túsken 23 mıllıon teńge kólemindegi qarajatty alaıaqtardyń esepshottaryna birneshe transhpen aýdaryp jibergen. Alaıaqtardyń arbaýyna túskenin túsingen jábirlenýshi quqyq qorǵaý organdaryna 24 maýsym kúni ǵana shaǵymdanǵan eken. Búginde atalǵan fakti boıynsha sotqa deıingi tergeý bastalǵan.
«Jedel-izdestirý jáne tergeý is-sharalary barysynda alaıaqtyq maqsatpen Qazaqstannyń ártúrli qalalarynda turatyn jalǵan tulǵalarǵa resimdelgen 10-ǵa jýyq bank kartalary paıdalanylǵany anyqtaldy. Qazaqstan Respýblıkasy IIM kıberqylmysqa qarsy kúres bólimsheleriniń jedel qyzmetkerleri Pavlodar oblysy men Almaty qalasyndaǵy áriptesterimen birlesip, Qazaqstan men Reseı azamattarynan quralǵan, 15 adamnan turatyn qylmystyq topty ustady.
Olar ınternet arqyly jappaı alaıaqtyq jasady degen kúdikke ilingen. 5 qatysýshyǵa qatysty «qamaýǵa alý» bultartpaý sharasy tańdaldy. Qazirgi ýaqytta top qatysýshylarynyń ınternet-alaıaqtyqtyń alty epızodyna qatystylyǵy anyqtaldy, olardyń shyǵyny 106 mıllıon teńgeden astam bolyp otyr», deıdi Jandos Súıinbaı máseleniń mánisine úńilip.
Ádette, mundaı qylmystardy jasaýda úshinshi tulǵalarǵa resimdelgen banktik shottar men kartalar qoldanylady. Qońyraýlar úshin alaıaqtar abonenttik nómirlerdi aýystyrý boıynsha baǵdarlamalardy paıdalanady. Bul áreketterdiń barlyǵy yqtımal qurbandardyń banktik kartalary men depozıtterine qol jetkizýge, odan ári olardan aqsha aýdarýǵa nemese nesıe alýǵa baǵyttalǵan.
«Alaıaqtyq shemalarǵa qatysý úshin azamattardy tartý tásilderine jeke- jeke toqtalǵym keledi. Messendjerler men áleýmettik jelilerde jeńil tabys týraly habarlandyrýlar belsendi jarııalanady. О́z atyńyzǵa kartany, abonenttik nómirdi ashý, onyń ishinde osyndaı áreketterge basqa adamdardy tartý usynylady. Keıbir jaǵdaılarda telefonǵa bankıng ornatýdy nemese kartalardy basqa adamdarǵa berýdi suraıdy. Keıinnen kórsetilgen kartalar men abonenttik nómirlerdi alaıaqtar aqshany alý úshin paıdalanady.
Telefon arqyly banktik mekemelerden keletin kez kelgen aqparatty qaıta tekserý qajettine erekshe nazar aýdarǵym keledi. Ruqsat etilmegen operasııalardy buǵattaý úshin telefon arqyly beıtanys adamdardyń birinshi talaby nemese usynysy boıynsha banktik derektemelerdi nemese SMS-habarlamalardan kodtardy jazyp alýdyń, sondaı-aq óz jınaqtaryn banktiń qandaı da bir shotyna aýdarýdyń qajeti joq», deıdi mınıstrlik ókili jaǵdaıdy túsindirip.
Vedomstvo ókili keltirgen derekterge zer salsaq, ınternet-alaıaqtyq 2017-2021 jyldar aralyǵynda kúrt kóbeıgenin baıqaı túsemiz. Quzyrly organ ókilderi jyldar boıy san márte dabyl qaǵyp, túsindirý jumystary joǵary deńgeıde júrgizilse de, ańqaý halyq aram nıettilerdiń aıtqanyna senip, aıdaýyna kóngeni jaǵa ustatpaı qoımaıdy. Áıteýir osy jyldyń esepti merziminde qylmystyń 18 paıyzǵa bolsyn azaıǵany kóńilge medeý.
Túıip aıtsaq, ınternet alaıaqtyqtyń jolyn kesý úshin aldymen halyq saýatty bolýy kerek. Áıtpese, alaıaqtardyń san túrli aılasyna aldanatyndardyń sany jyl ótken saıyn kemigenimen, tolyqtaı joıylyp ketýi ekitalaı sekildi.
